Weblog van psycholoog Marcelino Lopez

Door hard to get te spelen vergroot je de aura van begeerlijkheid wordt vaak gedacht. Wel, dat klopt niet. Maar te makkelijk lijken doet ook weinig voor je. Uit onderzoek op speeddate-avondjes blijkt dat mensen een neusje hebben voor de mensen die veel verschillende types interessant vinden. En ze vinden die mensen beduidend minder interessant. Zowel makkelijk doen, als moeilijk kun je tegen elkaar afstrepen als het erom gaat interessanter te worden. Hard to get spelen kan ook al snel als arrogant of moeilijk overkomen, en daar houden de meeste mensen over het algemeen ook niet zo van. Onderzoekers hebben gemerkt dat het gaat om om een subtiele combinatie: als iemand denkt dat jij over het algemeen moeilijk bent, maar wel makkelijk voor hem of haar, dan vergroot dat je aantrekkelijkheid.

Zelfs in de beste relaties gebeuren dingen waarbij twee mensen elkaar, bedoeld of onbedoeld, pijn doen. Vaak betreft dat een uitgekomen slippertje, leugen, affaire of een uit de hand gelopen ruzie. Een klein moment van onoplettendheid, impulsiviteit of heftige emotie kan voor meer schade zorgen dan partners beseffen. Een stiekeme affaire of harde leugen nog meer. Als partners na de eerste schok besluiten op oude voet verder te willen, dan blijkt dat soms toch niet zo makkelijk te gaan. De pijn, wrok of wantrouwen gaat – met de beste wil van de wereld – niet zomaar weg en kan de relatie blijven saboteren. Is daar iets aan te doen?

Vreemdgaan en liegen
Sommige ervaringen kunnen echt psychische schade geven. Bij bepaalde gebeurtenissen vinden we dat logisch, zoals bij seksueel misbruik of geweld, maar ook de leugens van een partner kunnen als een schok komen. Je dacht dat je je partner, met wie je lief en leed deelt, goed genoeg kende, en ineens blijkt dat dat helemaal niet zo is. Het kan voelen alsof je wereld uit elkaar valt. Vooral als je het echt niet zag aankomen en je per toeval achter de waarheid komt. Dat vanzelfsprekende vertrouwen word niet zomaar hersteld, hoezeer de partner ook berouw toont. Het kan een tijd duren voordat de schade hersteld is. Sommige partners blijven de pijnlijke momenten herbeleven en koesteren langdurig wrok- en wraakgevoelens jegens de partner. Hoewel dat een natuurlijke reactie is, werkt dit remmend op de relatie en de rest van hun leven. Je komt niet verder als je blijft hangen in het verleden. De ‘foute’ partner kan nog zo zijn best doen, ook de lijdende partij moet op een gegeven de beslissing maken om het verleden voor zover mogelijk uit de relatie houden en actief voor een nieuwe toekomst te kiezen. Het kan dan nuttig zijn om het oude zeer alsnog op een actieve manier grondig te verwerken en de energie te richten op een frisse toekomst.

Voordat ik een handige verwerkingsoefening aanreik, eerst een kleine introductie:

Uitdoving van psychologische pijn
Misschien heb je wel eens gehoord van de psychologische term ‘uitdoving’. In de praktijk, zowel in de therapiekamer als daarbuiten, worden psychologische pijn en angst minder als je (op een veilige manier) aan de prikkels wordt blootgesteld die jouw pijn of angst triggeren. Zo is het mogelijk dat mensen die aan een jarenlange spinnenfobie lijden in een paar sessies (waar ze bv spinnen in een boek kijken, echte spinnen in een potje vasthouden om uiteindelijk de spin over hun hand te laten lopen) van hun angst genezen. Deze heilzame (graduele) blootstelling wordt ook gebruikt bij het verwerken van heftige emoties die ooit door een schokkende ervaring zijn opgeroepen. Schrijven blijkt hierbij een heel effectief hulpmiddel zijn, zo blijkt uit talloze wetenschappelijke onderzoeken. Al schrijvende doelbewust ‘de zere plek’ opzoeken helpt uiteindelijk het oude zeer een plek te geven. Dat is verre van leuk, maar zoals zachte heelmeesters stinkende wonden maken, is hetzelfde principe werkzaam op het gebied van de psyche. Jodium op een open wond doet pijn, maar het is beste manier om de wond te ontsmetten en toekomstige ontstekingen te voorkomen.

Heb jij last van onverwerkt liefdesleed? Onderstaande oefening kan helpen.

Schrijf het van je af met een aan aantal nepbrieven

De opdracht vraagt erom dat jij aanvankelijk ongecensureerd en eerlijk een brief richt aan je (ex)partner. Het is daarbij – voorlopig – niet de bedoeling dat je de brief aan hem/haar laar lezen. Je schrijft aanvankelijk puur voor jezelf, om in het reine te komen met jouw gevoel. Je zoekt daarom bij het schrijven heel bewust het meest pijnlijke moment op. Als het je niet raakt, dan heeft de oefening weinig effect. In een later stadium kun je een gecondenseerde, constructieve versie van de brief sturen om jouw proces met je (ex)partner te delen. Dat wordt een brief die niet aanvallend of vernederend is en recht doet aan jezelf en de situatie. Op die manier kun je het leed die de acties van je (ex)partner hebben veroorzaakt op een manier delen die jullie samenbrengt (ipv uit elkaar drijft).

Er zijn een paar belangrijke regels:

Vaste tijd en plek
Kies een vast tijdstip en een vaste plek waarop je weet dat je 20-45 minuten niet gestoord wordt om te kunnen schrijven. En dat doe je 5 -10 keer (in een periode van 3-6 weken) voor een bepaalde van te voren afgesproken tijd. Belangrijk: stop ook echt als de tijd om is. Als je het heel intensief vindt kun je vragen of een vriend of vriendin je even waarschuwt of belt als de tijd om is.
 Plan het niet te laat en zorg dat je een ontspannende activiteit voor daarna hebt. Zorg dat je niet net voor het slapen gaat schrijven want de kans is groot dat je dan blijft doormalen en niet goed slaapt. Liever wat eerder en plan iets leuks voor jezelf. Een drankje met een vriend(in), je favoriete tv-programma, een uurtje sporten, zoiets.

Het schrijven zelf
Het is de bedoeling dat je in de Ik-vorm in de tegenwoordige tijd naar je partner schrijft, zonder hem of haar de brief daadwerkelijk op te sturen. De verwerking is echt voor jezelf. Het is nu vooral belangrijk om JOUW GEVOELENS hierbij te beschrijven.

Wat voelde je bij al die gebeurtenissen?
 Bijvoorbeeld: ‘Ik vind het vreselijk dat je me uitlacht waar al deze mensen bij zijn. Blijkbaar heb je niet door dat ik me nu heel erg vernederd voel… ‘ enzovoort.

De fases
Het schrijven zelf gebeurt in een aantal fases die afhankelijk van je persoonlijke verwerking op verschillende momenten kunnen plaatsvinden. Het hele schrijfproces kan tussen twee weken tot een paar maanden duren.

De rotte vis-fase:
In deze fase schrijf je ongecensureerd – niemand die het leest – aan je ex-partner in de tegenwoordige tijd wat zijn gedrag voor jou betekend heeft. Zeg alles wat je dwars heeft gezeten. Taalfouten, scheldwoorden, CAPITALS, allemaal prima. Gooi de remmen los, maar zorg dat je je aan bovenstaande voorwaarden houdt: vaste tijd en plaats, iets ontspannends erna.

Beschaafde fase:
Als je na een aantal schrijfsessies voelt dat je behoefte om gal te spuwen minder wordt, kun je langzaamaan beginnen om je partner een ‘waardige’ brief te schrijven, waarin je hem op niet-aanvallende manier schrijft wat ‘die periode’ met jou gedaan heeft en dat het nu tijd is om er meer afstand van te nemen en door te gaan.

Afsluitende fase:
In deze fase ga je vooral schrijven over hoe je verder wilt. Hoe ziet je leven eruit zonder pijn en wrok en wat zou je graag nog willen doen en leren bijvoorbeeld. En wat doe je als je weer boos of verdrietig krijgt? Misschien kun je wat bemoedigende woorden naar jezelf schrijven over wat je dan kunt doen.

Brief versturen:
Als laatste kun je besluiten om je ex-partner een goede waardige brief te sturen als symbolische afsluiting. Het is goed om deze brief aan een bekende (met gevoel voor taal) op te sturen om te kijken hoe de brief overkomt. Belangrijk is dat het geen verwijtende aanvallende brief wordt, maar één waarin je zegt wat ‘jullie situatie’ met jou persoonlijk heeft gedaan, wat je gevoel hebt en dat je nu ‘verder’ gaat. Het is mooi om de brief te overhandigen op een van tevoren afgesproken moment, tijdens een etentje bijvoorbeeld. Maak er een klein ritueel van dat jullie het gevoel geeft dat er echt een streep komt onder het verleden en jullie een symbolisch nieuw begin inluiden.

Waarschuwing: het is natuurlijk nooit prettig om doelbewust de pijn op te zoeken. Het voelt misschien zelfs onzinnig, maar toch is dit sms het beste en meest bevrijdende wat je kunt doen. De emoties die het schrijven oproept kunnen je relatie tijdelijk zelfs nog meer onder druk zetten. Misschien krijg je drang om je partner uit te foeteren, uit te horen enzovoorts. Heel belangrijk: doe dat niet. Spaar het op voor de laatste brief, laat de emoties eerst uitrazen. Het is handig als je je partner van tevoren laat weten dat je hiermee bezig bent en dat hij/zij niet moet schrikken als je soms even uit evenwicht lijkt.

Voor een tv-documentaire zoekt de VPRO een aantal singles om gefilmd te worden in aanloop naar een groot single feest aan de IJ-oevers in Adam-Noord i.s.m. het Metropole Orkest op 15 juni 2012. Ben jij single, wil je naar dit feest en lijkt het jou leuk om mee te werken aan deze documentaire? Neem dan contact op met: m.siahaya@vpro.nl

‘Als u mij deze baan niet gaat geven, wat zou daarvan dan de reden zijn?’

Timing is essentieel. Stel hem pas verderop in een goed gesprek. Stel hem krachtig, met oprechte interesse in het antwoord. De vraag geeft twee opties volgens Forbes: ofwel je toekomstige baas kan geen reden verzinnen en voelt zich min of meer verplicht je aan te nemen, ofwel hij noemt een paar redenen die je direct kunt bespreken en weerleggen.

Bron: WI

Ja, we hebben geen keus. Dat is mijn paradoxale antwoord in het kort.

De vrije wil is een nuttige illusie die ons het gevoel geeft dat we controle hebben. Er zijn echter geen (objectieve en zelfs subjectieve) redenen aan te nemen dat we echt vrij zijn. Het lijkt alleen maar zo. En dan vooral op het eerste gezicht. Dat betekent niet dat je je gedrag, gevoelens en gedachten in positieve zin kunt beïnvloeden. Het betekent niet dat je niet kunt kiezen voor een glas water of een kopje koffie, maar net zoals je nu nog niet weet wat je over vijf minuten zult denken, zo weet je ook niet precies waarom je bij de volgende beslissing kiest wat je kiest. En niet kiezen is ook een keus. De uiteindelijke keus is het resultaat van allerlei onbewuste processen die zich op dat moment (binnen en buiten jouw brein) meespelen. Pas achteraf verklaar je waarom je nou juist die keuze hebt gemaakt, en niet een andere.

Iets soortgelijks denkt ook journalist Selma Schepel. Zij verwoordt het grappiger dan ik. Neuropsycholoog en filosoof Sam Harris laat vrije wil nog duidelijker zien voor wat het is. De Keizer heeft niet alleen geen kleren aan, hij blijkt helemaal niet te bestaan.

Niet overtuigd? Een meer uitgebreide lezing van Sam vind je hier.

Een aantal ambitieuze onderzoekers heeft, binnen heel Europa, meer dan 2 miljard telefoontjes en sms’jes bestudeerd. Niet om een clubje terroristen op het spoor te komen, maar om het romantische gedrag van mannen en vrouwen te analyseren. De conslusies: vrouwen bellen gemiddeld tussen hun twintigste en vijfendertigste het meest met hun partner. Daarna bellen en sms’en vrouwen vooral vaker met hun dochters. Mannen bellen het vaakst met hun lief vanaf begin dertig, en dat doen ze zo’n zeven jaar, waarna ze weer vooral hun vrienden contacten.

Volgens hoofdonderzoeker Robin Dunbar laat zijn onderzoek zien dat paarvorming belangrijker is voor vrouwen dan mannen. Dat klopt met wat evolutiebiologen erover zeggen. “Dit is het echter het eerste sterke wetenschappelijke bewijs dat romantische relaties worden gedreven door vrouwen.’ zet Dunbar. Verder meent hij “dat wij van een mannenheerschappij naar een vrouwenheerschappij gaan. Relaties van mannen zijn vaak erg casual. Ze functioneren vaak op de hoogste politieke niveaus, maar aan het eind van de dag wordt de structuur van de maatschappij bepaald door vrouwen, precies zoals we bij andere primaten zien.”

Bron: Psychology Today

‘I actually knew that I wasn’t goin to make it… but I was like, whatever, I don’t care.’

Big wave surfers staan niet bepaald bekend om hun abstract denkvermogen of verbale kwaliteiten. Hoeft ook niet. Hoe minder je gehinderd wordt door onnodige gedachten, hoe groter je ballen groeien. En die heb je hard nodig als je echt grote golven surft. Elk spoortje twijfel maakt een val in het diepe waarschijnlijker en pijnlijker. Mensen die veel denken en analyseren, zijn vaak banger aangelegd.

Ik kijk graag de wipe-out-sectie op Surfline.com, een beetje onschuldig leedvermaak. Vaak als tegengif van een suffe dag werken achter de computer. Ik zag daar onlangs een filmpje van Hawaiiaans surfer Kalani Chapman die een ‘inschattingsfoutje’ maakt tijdens een monsterlijke golf op het Tahitiaanse Teahupoo. Je ziet hoe dit potige kleerkastje totaal hulpeloos probeert te ontsnappen aan een levende nachtmerrie van veel teveel bewegend water. De belachelijke golf explodeert uiteindelijk bovenop de arme Chappie. De beelden zien er – zoals altijd in deze serie – heel ongelukkig uit, maar Chappie komt gelukkig weer levend boven drijven.

Als psycholoog vind ik het fascinerend dat sommige mensen zichzelf geheel vrijwillig en onnodig in dit soort levensgevaarlijke situaties brengen. Ik snap het gewoon niet. Het leuke van de Surfline wipe-out-serie is dat een redacteur samen met de surfer terugkijkt op zijn nachtmerrie en deze vraagt in te zoomen op het meest angstige, kwetsbare moment. Ik hoop op deze manier een kijkje te krijgen in de bovenkamer van de meest onbevreesde mensen op aarde. Mensen zoals Kalani zijn niet voor een gat te vangen:

‘I came up bleeding everywhere, but i knew it was nothing to worry about…’

Tja, deze mensen functioneren volgens mij echt iets anders dan jij of ik. Dat suggereert ook psychologisch onderzoek naar deze ‘sensatiezoekers’. Volgens psycholoog Marvin Zuckerman lijkt de hersenstructuur van extreme sporters enigszins op die van de mensen die verslaafd raken aan bijvoorbeeld gokken, drugs en onbeschermde seks. Het zijn mensen die gevoelig zijn voor de hersenstof dopamine. Vooral nieuwe, unieke ervaringen geeft ze een verslavende dopamine-roes. Het verschil met de doorgewinterde casinobezoeker is dat surfers de risico’s moeten minimaliseren om volgende keer weer een keer ritje te mogen maken. Lastig te doen wanneer je dood bent. Deze jongens en meiden zijn daarom zo getraind dat ze comfortabel worden in golven waar zelfs de gemiddelde profsurfer bruine vlekken van in zijn shorts krijgt.

Ik vind de neurologische verklaring waarom Kalani voor de lol dodelijke golven surft overigens niet zo interessant. Ik snap het namelijk nog steeds niet. Liever hoor ik van de man zelf wat hem bezielt.

‘You only have a split of a second to decide if you are gonna take that wave… but if you dont’t take it, you’ll never see that wave again.’

Ook met die persoonlijke uitleg kan ik maar weinig. Ik ben bang dat ik iemand als Kalani nooit zal begrijpen. Geeft niks, ik kijk daarom nu al uit naar zijn volgende wipe-out. Misschien dat ik hem dan iets beter snap?

Zie en hoor hier het hele verhaal.

Bovenstaande column is geschreven voor het Nederlandse surfmagazine 6.

Bestaat er onderscheid tussen tussen valse en gezonde trots? Volgens psychologen wel. Valse trots staat voor iets als ‘ik heb het goed gedaan, want ik ben nu eenmaal goed’ en gezonde trots voor ‘ik heb het goed gedaan, want ik heb mijn best gedaan’. De tweede vorm van trots is niet alleen een stuk bescheidener, het is ook realistisch.

We mogen er best trots op zijn dat we ons best doen en aardig zijn, maar als je trots bent op uiterlijk, status, talent of salaris dan zie je iets over het hoofd: namelijk dat jouw verdienste daarin heel beperkt is. Je uiterlijk, gezondheid, talent, opvoeding, netwerk zijn je min of meer gegeven en de dingen die je in dit leven bereikt hebben daar veel meer mee te maken dan jij als persoon. Dit feit onder ogen zien zorgt ervoor dat je meer begrip hebt voor de mensen die niet zo succesvol zijn, of anders dan jij. Zij hebben in die zin gewoon minder geluk gehad. Nieuw onderzoek, hier samengevat op nu.nl, laat twee interessante feiten zien:

1. Je kunt enige mate van valse en gezonde trots in mensen opwekken.

2. Mensen met valse trots blijken daardoor meer te discrimineren tegen minderheden dan mensen met gezonde trots.

Gezonde trots leidt tot meer compassie en begrip.

Via Bakadesuyo

1. Mannen zijn romantischer dan vrouwen. Ze zeggen eerder ‘ik hou van jou’, ze herinneren zich hun eerste zoen beter en eindigen vaker een relatie omdat de ‘magie’ er niet was.

2. Liefde betekent jezelf een beetje voor de gek houden. De meeste mensen vinden hun partner bijvoorbeeld aantrekkelijker dan dat de partners zichzelf vinden.

3. Babypraat is goed voor de relatie. Jep, echt waar, stelletjes die tegen elkaar praten zoals ouder en baby, blijken veiliger aan elkaar gehecht te zijn dan stellen die dat niet doen.

4. Romantici hebben geen langere relaties dan meer nuchtere types.

5. Je eigen ervaringen met liefde voorspellen waarschijnlijk hoe optimistisch je bent over de liefde. De relatie van je ouders voorspelen hoe optimistisch je bent over het huwelijk. Zie hier.

Zoals ik al zei. Wil je dat een date spannend eindigt? Huur een horrorfilm.

Deze zou ik niet kiezen: