Weblog van psycholoog Marcelino Lopez

De periode waarin je iemand net leert kennen is apart. Je vindt elkaar interessant en leuk, maar weet niet hoe interessant en leuk. Ben jij er al over uit dat je iemand ziet zitten? Grote kans dat je er een beetje ongemakkelijk van word, bang dat je potentiële partner voortijdig afknapt. ‘Houd hij wel van stiletto’s?’; ‘Vind ze het knullig als ik een bloemetje meebreng?’; ‘Is het niet te serieus als ik hem uitnodig voor een weekendje weg?’ Ook zwaardere dilemma’s gaan wegen. Misschien heb je een onzichtbare ziekte, handicap of psychologisch probleem waar je iemand vroeg of laat van op de hoogte moet stellen.

Doe het rustig aan! Zelfs als alle tekenen erop wijzen dat het ook snel kan
Wat betreft de kennismakingperiode kun je alvast aannemen: naarmate de ander zich minder zorgen hoeft te maken om jullie ‘ding’ te beëindigen, hoe meer iemand jou juist zal willen leren kennen. Leg daarom niet teveel druk op de zaak. Omdat je van liefde in de knop nog maar weinig kunt verwachten is het voor sommige – naar zekerheid hunkerende – mensen een moeilijke periode. Eentje die ze liefst zo snel mogelijk achter zich laten.

Toch is het bijna altijd goed om het rustig aan te doen en geen short-cuts te forceren. Teveel claimen, grootse gebaren of praten over je twijfels en angsten zal je niet helpen. Maak van je hart geen moordkuil, maar probeer wel te voorkomen dat deze prille liefde een vroege dood sterft omdat jij al een paar stappen verder bent dan je tegenspeler.

De kennismakingperiode is een belangrijke testfase. Zelfs al zweef je hand in hand in de zevende hemel: je kent elkaar niet. Trek in het begin niet teveel conclusies (en spreek ze, als je ze toch hebt, niet te krachtig en stellig naar de ander uit). Kijk gewoon hoe jullie samenspel zich ontvouwd. De serieuze conclusies en evaluaties komen later wel. De tijd zal het leren. En die gaat sneller naarmate je ervan geniet.

Er zijn een aantal algemene principes die jou door de eerste periode loodsen.

1. Neem initiatief en hanteer het Principe van de Wederkerigheid
Over het algemeen kun je, net als in een normale vriendschap, het Principe van de Wederkerigheid hanteren. Er moet een soort evenwicht zijn in geven en nemen, initiatief tonen en ontvangen. Wees niet bang leuke initiatieven te lanceren, maar houd wel in de gaten hoe de ander reageert. Als er enthousiasme en initiatieven voor terugkomen dan zit je (samen) op het goede spoor. Als je merkt dat er weinig terugkomt kun je het beste zelf ook een stapje terugdoen. Laat de ander ook maar een beetje moeite doen. Het heeft weinig nut om iemand te overtuigen dat het leuk is om met jou naar het theater te gaan als iemand daar zelf niet op komt. Jaag iemand niet op en doe stapjes terug als jij de neiging hebt sneller te gaan. Je komt er vanzelf achter of iemand een ander tempo heeft dan jij, of gewoon niet echt geïnteresseerd is in je.

2. Wees voorzichtig met het scheppen van valse hoop en verwachtingen
Sommige mensen doen te snel alsof ze in een intieme relatie zitten terwijl ze iemand nog maar net kennen. Dat is een valkuil: als je allebei al snel doet alsof je heel intiem bent, dan voelt dat misschien ook zo, maar het is alleen NIET zo. Een echte band heeft tijd en gedeelde ervaringen nodig, je kunt de tijd niet versnellen door grootse gebaren en symbolische daden te uiten.

Veel mensen houden van het ‘zevende hemel-gevoel’ en proberen dat door middel van grootse verwachtingen en dito gebaren vast te houden. Dat zorgt voor een bepaalde verslavende intensiteit, maar het kan een eerlijke ontdekkingstocht naar elkaar saboteren. Er kan een spelletje ontstaan waarin je elkaar niet durft teleur te stellen en de schijn van intensiteit belangrijker wordt dan een echte band. Behalve dat je daarmee druk op jezelf en de ander legt, is het heel teleurstellend als een van beide daarna (terecht) een stapje terug doet.

3. Zet iemand niet onder druk
Mensen die twijfelen aan wat de ander voor ze voelt kunnen de behoefte hebben om het daar veel over te willen hebben en bevestiging te zoeken. Niet alleen bij vrienden, maar ook met de persoon waar het om gaat. Hoe onzekerder je bent (en hoe meer je die ander bij je wilt houden) hoe meer prangende vragen je zult hebben als: waarom belt ze niet? Waarom deed hij zo aardig tegen zijn ex? Waarom kijkt ze vermoeid?

We hebben allemaal af en toe bevestiging nodig, maar ga er niet om leuren. Het wordt een gewoonte die averechts werkt. Sommige mensen willen te snel weten waar ze aan toe zijn. Terwijl de ander dat misschien nog helemaal niet weet. Iedereen heeft een ander tempo. De ander te pas en te onpas uitvragen en verwijten uiten als ‘ik kan jou niet vertrouwen’ ‘je staat niet echt open’ zijn niet bepaald intimiteit opwekkend.

Als jij iemand bent die veel bevestiging nodig heeft en daar regelmatig om vraagt dan zul je inmiddels misschien al weten: het is nooit genoeg. Het is een vicieuze cirkel: door onophoudelijk bevestiging te zoeken voor je onzekerheid maak je jezelf in toenemende mate afhankelijk van wat de ander van jou vindt. Hierdoor neemt je onzekerheid eerder toe dan af. Bovendien maak je jezelf onaantrekkelijker: ook dat vergroot onzekerheid en behoefte aan bevestiging. Alleen jij kunt die cirkel doorbreken: stop constant bevestiging te zoeken, ga lekker sporten!

4. Geef iemand ruimte om aan je te wennen, maar houd wel je eigen grenzen in de gaten
Als je iemand leuk vind ben je bereid je normale grenzen te verlagen. Je doet misschien dingen die normaal niet eens in je zouden opkomen. Uit verliefdheid of om de ander bij je te houden. Dat is begrijpelijk, vaak zelfs leuk en leerzaam. Maar als je daarbij je eigen grenzen en behoeften negeert kan een beginnende relatie al snel scheef groeien. Als je merkt dat je dingen begint te doen die jou eigenlijk tegen de borst stuiten (alleen om de ander te behagen), dan moet er een rood licht gaan branden. Dat gaat zich tegen je keren als je later je normale grenzen weer probeert terug te herstellen. Het kan zelfs goed dat een ander dat als een teken opvat dat je niet meer van hem of haar houdt.

Te weinig grenzen stellen zorgt voor een moerassige relatie, te veel grenzen voor een gebrek aan connectie en vertrouwen

Het is goed om hier van tevoren over na te denken. Als je weet waar jouw grenzen liggen, als je weet wat jij belangrijk vindt in een relatie dan zal een eventuele relatie zich daar eerder naar gedragen. Beide partners hebben verschillende behoeften aan communicatie, seks, orde, autonomie en samenzijn. Daar moet een soort evenwicht tussen geven en nemen in ontstaan. In de testfase zet je de toon voor de rest van een eventuele relatie. Het is goed als je je eigen behoeften overeind laat, zodat wederzijdse verwachtingen helder blijven.

Sommige mensen hebben in het begin van een relatie de neiging tot overmatig pleasen. Vooral vrouwen kunnen daar als gevolg van een ongeëmancipeerde opvoeding en sociale druk last van hebben. Herken je het? Bedenk: het is zelden zo dat iemand meer een band met jou zal voelen naarmate je jezelf meer wegcijfert. Misschien dat het wat schuldgevoel of vertedering oproept, maar geen passie of intimiteit.

Mensen die aangeven wat ze willen, worden in de ogen van hun partner aantrekkelijker gevonden dan mensen die hun eigen behoeften negeren

De andere kant van de medaille: niet-flexibele mensen die hun eigen grenzen maar al te goed kennen en bewaken. Sommige mensen hebben als gevolg van ‘zeurende’ exen heel duidelijk wat ze wel en niet willen tolereren in een relatie. Kaart- of ‘Sex in the city’-avondjes worden in een nieuwe relatie ineens heilig. Iets meer flexibiliteit zou deze mensen en hun liefdesleven goed doen. Een element van onvoorspelbaarheid en verrassing zorgt voor positieve spanning.

5. Komt tijd komt… delicate onderwerpen
Misschien heb jij een onzichtbaar probleem waar je last van hebt, een handicap of ziekte. Afhankelijk van hoe serieus het is en hoezeer je ermee zit, zul je waarschijnlijk moeite hebben met het uitwisselen van die gevoelige informatie. Onvruchtbaarheid, ziekte, impotentie, maagdelijkheid, een onzichtbare handicap, een seksuele fetisj, een fascinatie voor kikkers… het zijn over het algemeen geen onderwerpen die je op een eerste date aansnijdt. En daar is wat voor te zeggen: pas als je iemands sterke punten hebt leren kennen, zul je ook diens schaduwkant accepteren. Het is een kwestie van timing.

Voel je daarom niet verplicht om alles zo snel mogelijk met iemand te delen. Sommige mensen kunnen zo gepreoccupeerd zijn met hun probleem dat ze pas rust hebben als ze hun probleem hebben opgebiecht en de ander het weet. Dat is logisch: je wilt niet eerst een band met iemand opbouwen om daarna teleurgesteld te worden omdat iemand op je probleem afknapt. Begrijpelijk dat je dit zware gesprek zo snel mogelijk achter de rug wilt hebben, maar besef dat je meer bent dan je probleem. Je hebt meer te bieden. En het is goed als de ander daar eerst kennis van neemt voordat je al je kaarten op tafel legt. Op een gegeven moment ontstaat vanzelf de opening naar een serieus gesprek.

6. Beloon gewenst gedrag en wees matig in het afstraffen van ongewenst gedrag
Ik geef toe: het klinkt alsof je je hond aan het africhten bent, maar wij zijn heus niet zo anders als onze lieve huisdieren. Wij reageren ook op beloning en straf. Het verschil tussen beide strategieën: beloning smaakt naar meer, straf naar minder. Als je wilt dat het object van je verlangen een beetje gemotiveerd blijft, kun je deze maar belonen met een warm welkom of compliment als hij wel langskomt, dan iemand bestraffen met een zuur gezicht omdat hij te laat is. Als je iemand maar vaak genoeg straft zal iemand die nare gevoelens aan jou koppelen. Bye bye love, bye bye hapiness.

Let wel: sommige dingen dienen bestraft te worden: je verjaardag vergeten bijvoorbeeld. Dat soort acties vragen om een goed excuus. Als die uitblijft mag je iemand straffen, bijvoorbeeld door de deur in iemands gezicht te gooien.

7. Tot slot: wees niet bang voor mindere momenten en twijfels
Nogal wat mensen hebben onrealistische ideeën over hoe liefde zich hoort te zijn. Als je denkt dat liefde op romannetjesromantiek hoort te lijken, en dat het in het begin allemaal maar leuk, intens, lief en mooi moet zijn, maakt dat je waarschijnlijk bang voor ongeïnspireerde momenten, twijfels van jezelf of de ander en ruzie. Angst en weerstand voor dat soort momenten maken het jou en de ander erg moeilijk. Maak je geen zorgen, ontspan, het hoort erbij! De mindere momenten bieden juist een mogelijkheid voor een verdieping van jullie band: een kans om meer vertrouwd met elkaar te raken.