Weblog van psycholoog Marcelino Lopez

Mirella (34): Ik ben teleurgesteld in de mannen waar ik doorgaans op val. Ze deugen niet, eten buiten de deur en gaan niet echt voor me! Ik wil nu el een keer een serieuze relatie, en kinderen. Ik vind andere mannen vaak zo voorspelbaar en gewoon. Hoe kan ik zo masochistisch zijn steeds weer op zulke types te vallen? Ik wil eerlijk antwoord.

Beste Mirella, je verdeelt de wereld in spannende, foute mannen en saaie, goede mannen. Nogal een eenzijdig wereldbeeld als ik eerlijk ben. Je ziet zwart-wit terwijl de wereld full colour is. Zo heb je saaie mannen die fout zijn, saaie mannen die niet fout durven zijn, goede mannen die stiekem wel fout zijn en foute mannen die eigenlijk goed willen zijn, maar de juiste vrouw niet tegenkomen. Er is echt zoiets als mannelijke variëteit.

Ik vermoed – maar weet het niet zeker – dat je op foute mannen valt, omdat je niet goed genoeg om je heen kijkt en nogal aanbodgericht bent. Zogenaamde foute mannen vallen eerder op omdat ze initiatief nemen en getraind zijn vrouwen te spotten die er gevoelig voor zijn. En eerlijk is eerlijk: veel foute mannen weten hoe ze charmant kunnen zijn. Het is die handigheid die hen toegang verschaft tot meerdere vrouwen, en hen daarom minder ‘bindbaar’ maakt.

Je kunt de mannen de schuld geven, maar je bent nu een volwassen vrouw. Je weet inmiddels best wat er te koop is in de wereld. Ik snap dat je voor de charme en avontuurlijkheid van een foute man valt, maar ook behoefte hebt aan oprechtheid en betrokkenheid. Je kunt mannen heus iets grondiger op hun ‘foutheid’ testen voordat je je weer emotioneel met één van hen inlaat. Hoe? Iets meer g-e-d-u-l-d aan de dag leggen – saai, ik weet het – en iets meer variëteit in de mannelijke soort leren zien en waarderen. Je kunt jezelf daar een beetje in trainen. Misschien is een cursusje vogelspotten wel iets voor je?

Bezint eer ge begint…

Een mevrouw van het Belgische glamourblad Glam It was bezig aan een spannend artikel over relaties op de werkvloer. Ze hoopte dat ik er iets over kon zeggen. Zelfredzaam baasje als ik ben, moest ik diep de grijze kamer in om na te denken. Het is namelijk lang geleden dat ik een werkvloer heb gedeeld. Wat je allemaal niet mist als je in je eentje op kantoor zit…

Lees hier meer

Psychologie’s bekendste theoreticus Sigmund Freud, had tamelijk uitgesproken ideeën over de seksuele ontwikkeling van de vrouw. Als een klein meisje de penis bij haar vader ontdekt, is dat een beslissend moment in haar leven. Vanaf dat moment realiseert ze zich dat ze anders is dan papa en wordt ze jaloers op het hebbeding dat zij en mama missen. Volgens Freud triggert het aanschouwen van de fallus een ingewikkeld seksueel ontwaken dat maakt dat een meisje uiteindelijk haar moeder wil zijn, zodat ze papa kan verleiden en domineren. Zo komt een vrouw het dichtst bij het zelf bezitten van een penis. Dit Elektra-complex zoals het ook wordt genoemd, kunnen moderne psychologen maar moeilijk serieus nemen. In de volksmond slaat penisnijd vooral op mannen die zich tekort gedaan voelen als ze de grotere exemplaren van hun sportmaatjes onder de douche zien.

Meer psychologie? Kijk hier.

Veel vrienden zal de echte controlfreak naar waarschijnlijkheid niet hebben. Dat is van ondergeschikt belang. “Vertrouwen is leuk, controle is noodzaak,” vindt hij. De psychologie ziet de controlfreak als iemand die anderen dicteert hoe dingen moeten gebeuren. “Kopjes horen hier, altijd beginnen met de post, mobieltje uit rond etenstijd.” Soms behoeft deze mini-dictator controle over een bepaald gebied, zoals de werkvloer, vaak beslaat het het hele leven. Het is geen kwaadwil. Hij is meer begaan met bepaalde gewoonten en routines dan zijn omgeving en laat geen moment onbenut om zijn principes aan hen op te dringen. Want, of je het ermee eens bent of niet: ‘die zijn gewoonweg beter.’ De tot inkeer gekomen controlfreak weet wel beter: echte controle zit hem in het kunnen loslaten. Anderen doen het op hun manier ook best aardig. Controle is goed, vertrouwen werkt beter. Net als een blije collega.

Meer psychologie? Kijk hier.

De onderste hond boven: het is een dankbaar thema in boeken en films: de underdog die, tegen alle verwachting en redelijkheid in, als overwinnaar uit de bus komt. Denk aan Rocky Balboa. We hebben sympathie voor individuen of groepen die ondanks obstakels en handicaps, ondanks de extra steun, geld en middelen die de top dogs genieten toch als sterksten boven komen drijven. De succesvolle underdog laat zien dat kleine wonderen de wereld niet uit zijn. Dat geeft hoop. In de praktijk van alledag blijft de onderste hond helaas vaak onder liggen. Minderbedeelden en minderheidsgroepen hebben behalve met objectieve achterstand ook te kampen met vooroordelen en zichzelf vervullende verwachtingspatronen – de underdog gedraagt zich zoals van hem verwacht wordt. Om die te overwinnen moet de underdog onberispelijk zijn en hard werken. Als het lukt staat de underdog echter veel lof te wachten… We houden wel van een klein wonder.

Meer psychologie? Kijk hier.

http://www.psychologisch.nu/category/rubrieken/psychologisch-woordenboek

Je hebt vast wel eens iemand uitgemaakt voor drama-queen, maar wie kwalificeert nou echt voor deze titel?

Vrouwen met een theatrale persoonlijkheid worden in de volksmond drama-queens genoemd – bij mannen zie je deze persoonlijkheidstrek minder vaak. Het middelpunt van de belangstelling zijn, is voor de drama-queen een intensieve dagtaak. Als dat niet lukt, voelt ze zich ongemakkelijk en incompleet. Ze heeft gefaald. Gelukkig gaat aandacht trekken haar meestal goed af. Met haar uitdagende, extraverte uiterlijk en gedrag weet ze alle blikken haar kant op te krijgen, maar de theatrale persoon wil echte bevestiging. Daartoe brengt etaleert ze gevoelens alsof die diep gaan en intens veel betekenen. Ze speelt graag de hoofdrol in heftige verhalen en stort zich gewillig in allerlei avonturen die de gemiddelde persoon liever uit de weg gaat. Dan gaat het over onoverkomelijke problemen, intense ellende en gevaarlijke flirts – met foute mannen, maar misschien ook met drugs en illegaliteit. Zonder aandacht heeft het leven geen zin.

Meer psychologie? Kijk hier.

Voor het psychologische tijdschrift MIND magazine beheer ik het ‘Psychologisch woordenboek’; een beeldrubriek waarin ik per nummer in een paar woorden een psychologisch fenomeen belicht. Deze keer: wat gebeurt er als het ‘licht’ uit gaat?

Zonder aankondiging: een korte hevige duizeling, het licht gaat uit en… weg ben je. Een echte black-out is schrikken. Achteraf dan, want op het moment zelf is er even helemaal niets. Het is een gat in je bewustzijn, en je geheugen. Informatie uit het korte termijngeheugen wordt tijdelijk niet doorgegeven aan het lange termijngeheugen. Deze tijdelijke ‘stoornis’ is beter bekend als flauwvallen. De oorzaak is te weinig bloed en zuurstof in je hersenen, door te weinig eten of drinken (of teveel alcohol), iets te snel opstaan in een warme kamer, lichamelijke uitputting of zware emotionele stress. De black-out is het automatische antwoord van je brein om de gebrekkige bloedcirculatie in de hersenen per direct een boost te geven – vandaar ook dat veel ‘flauwvallers’ hevig trillen en transpireren. Dat je daarbij kans loopt op een zere bips – of erger – moet je maar voor lief nemen.

Voor het psychologische tijdschrift MIND magazine beheer ik het ‘Psychologisch woordenboek’; een beeldrubriek waarin ik per nummer in een paar woorden een psychologisch fenomeen belicht. Deze keer iets wat je maar al te goed kent, denk je…

‘Mijn ego is gekwetst!’ Je zal het vast weleens gezegd hebben, en iedere toehoorder zal begrijpend reageren, maar… wat is dit onzichtbare ding genaamd ego eigenlijk? Psychiater Sigmund Freud (1856-1939) zag het als het bewuste deel van onszelf dat bemiddelt tussen dat we stiekem het allerliefste willen (het ‘Id’ volgens Freud) en dat wat we volgens onze cultuur en onszelf zouden moeten zijn (‘Superego’). Het is de controlerende entiteit die we ‘ik’ noemen, de bewaker van het zelfbeeld. Dit zorgvuldig ontwikkelde zelfbeeld is ons masker naar de buitenwereld toe. Het zegt anderen wie we willen zijn en waar we voor staan. Als ‘je ego gekwetst is’ heeft iemand twijfel gezaaid over hoe jezelf het liefst ziet. Raspessimist Freud zag ons leven als een onophoudelijk gevecht tussen Id en Superego. Hoe kun je je drang naar behoeftebevrediging een beetje in toom houden zonder het te onderdrukken? Therapie was voor hem dan ook een levenslang proces, zonder echte oplossing. Moderne therapeuten zijn gelukkig positiever. Zij geloven in een goede balans tussen enerzijds primitieve verlangens en impulsen (Id) en anderzijds maatschappelijke verwachtingen en regels (Superego). Een gezond ego dus. We gebruiken ons ego om goed in de mensenjungle te functioneren, maar het gelukkigst zijn we als het eventjes kunnen vergeten. Wanneer je danst, sport of leest bijvoorbeeld kun je jezelf soms helemaal verliezen in die activiteit. Deze egoloosheid is waar boeddhisten en mediteerders bewust naar op zoek zijn.

Een mooi woord is het: Aha-erlebnis. Het gevoel is nog veel mooier: de plotselinge realisatie dat je de essentie van iets helemaal hebt doorgrond. Alsof je het laatste stukje van een complexe puzzel hebt geplaatst. Van welke kant je het ook bekijkt; het gehele plaatje blijft helder en compleet. Inzicht komt bijna altijd onaangekondigd, na een lange periode van broeden. Vaak geeft een klein detail de doorslag. Een van Einstein’s grote Aha’s kwam toen hij een kompas kreeg. Met open mond realiseerde hij zich hoe een onzichtbare maar reële kracht ons universum beïnvloedt. Darwin zag tijdens het schetsen in zijn dagboek de evolutietheorie ineens voor zich. Na zijn jarenlange reizen was de cirkel rond. Maar zo groots hoeft het niet uit te pakken. Inzicht in je eigen faalangst, een sudoku-puzzel, of de optimale inrichting van je huis kan net zo goed voelen. Aha is heerlijk.

In een lucide droom weet je dat je droomt. De Nederlandse schrijver en psychiater Frederik van Eeden kwam begin 19e eeuw met deze term om de helderheid van dit soort droom te benadrukken. In vergelijking met een normale droom lijkt de lucide droom veel meer op de dagelijkse werkelijkheid. Beelden zijn concreet, kleuren helder, geluiden duidelijk, objecten tastbaar. Het besef dat het slechts een droom is komt vaak pas als de ervaringen wel erg ‘ver van je bed’ komen te staan. Als je begint te vliegen, George Bush zoent of over het IJsselmeer fietst bijvoorbeeld. Er zijn verschillende niveaus van luciditeit. Het hoogste niveau – en dat kun je oefenen – is als je vanuit wakkere toestand bewust de droomwereld weet binnen te dringen en te beïnvloeden. De mogelijkheden zijn eindeloos. Niet raar dat sommige lucide dromers bedverslaafd zijn.