Weblog van psycholoog Marcelino Lopez

Filosoof en neuropsycholoog Sam Harris Sam Harris, auteur van de bestseller The End of Faith heeft een nieuw boek op komst: The Moral Landscape. Harris laat hierin zijn heldere licht schijnen op een heel belangrijke vraag: wat kan wetenschap ons leren over goed en kwaad?

De inrichting van ons morele landschap is van oudsher voorbehouden geweest aan religieuze autoriteiten en de uitwassen daarvan. De meeste wetenschappers zien het niet als hun taak zich hiermee te bemoeien. Meestal omdat ze menen dat goed en kwaad menselijke bedenksels die in de natuur niet voorkomen en dat elke cultuur zelf maar beslissen wat de (arbitraire) grens tussen beide is. Zelfs als dat betekent dat een kind publiekelijk gestenigd wordt omdat ze verkracht is.

Harris vind dit een naïef en laf standpunt van collega’s en wil laten zien dat de wetenschap wel degelijk zinnige uitspraken kan doen over goed en kwaad en richtlijnen kan geven die ons algemene welbevinden maximaliseren. Want dat is waar het volgens Harris om gaat.

De resultaten van dit onderzoek van econoom Nicole Mead (Universiteit van Tilburg) zijn niet bepaald verbazingwekkend. Ze deed onderzoek onder honderden studenten naar de gevolgen van afwijzing. Wat bleek? Mensen compenseren het gevoel van afwijzing door meer te shoppen en zich eerder over te geven aan impulsief gedrag, zoals coke snuiven. Rara, wie had het kunnen denken? Mensen proberen een slecht gevoel te compenseren middels een activiteit dat ze een beter gevoel geeft. Hmmm, het zou mij ook niet verbazen als afgewezen mensen meer sporten, ijsjes eten, roken, op Facebook zitten of hun ex opbellen.

Het geeft wel te vrezen hoe de commercie de uitkomst van dit onderzoek zal gebruiken. Ik zie het al voor me, een nieuwe sms-campagne van T-mobile: ‘De mensen die niet in uw telefoon staan geven waarschijnlijk geen zier om u. Stuur vandaag een lief sms-je naar al uw contactpersonen die met de letter A beginnen.’

Barbara Ehrenreich heeft erg nuttige kritiek op de soms belachelijke uitwassen van de positieve psychologie. Teveel nadruk op plus zorgt al snel voor min. Vooral de ongenuanceerde onzin van de superhit The Secret kan teleurstelling en somberheid in de hand werken. Auteur Rhonda Byrne heeft nu een sequel geschreven: The Power . Het boek claimt - nog maar weer eens opnieuw - dat je alles kunt bereiken als je er maar in gelooft. ‘Don’t believe it’ zegt de zinnige recensie op Newsweek.

Een beetje realisme kan echt geen kwaad:

Psychologie Magazine deed onderzoek naar het piekergedrag van Nederlanders. Geen grote verrassingen. Een op de drie mensen heeft elke dag last van de maalmachine (vooral in bed). De belangrijkste onderwerpen zijn geld, familie, werk en liefde. De kredietcrisis heeft geld op de eerste plaats gezet. Details van het onderzoek zijn en tips om piekeren tegen te gaan zijn te vinden het septembernummer van het magazine. Alvast een tip aan de hand van het onderzoek: vermijd de file en je bed als je niet moe bent.

‘Mannen willen schieten, vrouwen zichzelf uitdagen’

Eindhoven, 8 februari 2010 – Dat mannen veel games spelen en vrouwen niet, blijkt een misvatting te zijn. Onderzoek van Today’s Gamers toont aan dat een grote groep vrouwen net zo vaak als mannen spelen. Zij blijken echter een andere voorkeur voor games te hebben dan mannen. ‘Mannen willen winnen en houden van actie, vrouwen willen zichzelf uitdagen’, aldus psycholoog Marcelino Lopez.

Today’s Gamers heeft in samenwerking met Zylom by RealGames onderzoek uitgevoerd onder 13.000 mensen in Nederland, Frankrijk, Duitsland, Engeland, België en Amerika. Hieruit blijkt dat 73 procent van de Nederlandse mannen games speelt en 67 procent van de Nederlandse vrouwen. De leeftijdscategorie van vrouwen die het meest actief zijn met gamen ligt tussen de 20 en 49 jaar. Maar ook vrouwen 55+ blijken regelmatig games te spelen.

Grote verschillen in motivatie
Daar waar mannen vooral zijn gefascineerd door games waarbij ze kunnen schieten en racen, geven vrouwen aan hier geen interesse in te hebben. De meest favoriete games van vrouwen zijn mahjong en puzzels. Kaarten en brain training eindigen beide op de derde plek. De minst favoriete games zijn games gericht op sporten, muziek (zoals Gitar Hero), schieten en vechten, racen en gokken.

‘Het onderzoek maakt duidelijk dat er een groot verschil is tussen de motivatie van mannen en vrouwen voor het gamen. Mannen zijn vooral gericht op het winnen van een game en willen elkaar uitdagen’, zegt Hein Medema, marcommanager van Zylom by RealGames. ‘Voor vrouwen gaat het vooral om de leerervaring en braintraining. Ze spelen spellen omdat ze zich willen ontspannen, een uitdaging zoeken of omdat ze zich vervelen. Vrouwen kiezen dan ook vooral voor casual gaming: eenvoudige spelletjes die makkelijk te leren zijn en dus meteen gespeeld kunnen worden.’

Geen competitiedrang
In tegenstelling tot de mannen geven vrouwen aan geen interesse te hebben in onderlinge wedstrijden. Psycholoog Marcelino Lopez over de gedrevenheid van mannen: ‘Veel mannen voelen een grote competitiedrang op het moment dat blijkt dat ze ergens mee kunnen winnen of ergens goed in blijken te zijn. Vergelijk het met een sportschool. Mannen willen hier aantonen dat ze sterk zijn. Terwijl vrouwen het sporten meer als tijdverdrijf zien, het gezellig vinden of hun lichaam ermee in vorm willen houden.’

Ook op wetenschappelijk gebied zijn de verschillen in gamen tussen mannen en vrouwen goed te verklaren. Lopez: ‘Vrouwen zijn socialer aangelegd dan mannen en helpen elkaar onderling bij het gamen in plaats van tegen elkaar te strijden. Ze hebben een fijnere motoriek, kunnen beelden beter herkennen en zijn goed met taal. Vrouwen kiezen bij games vooral uit puzzels, zoals ‘zoek en vind’. Mannen zijn daarentegen meer taak- en oplossingsgericht en kiezen eerder voor war-games. Ze hebben in de regel dan ook een beter ruimtelijk en technisch inzicht, wat bij schietspellen belangrijk is.’

Vrouwen zijn loyaal
Vrouwen zoeken bij het gamen weinig naar variatie. Ze zijn vooral zeer loyaal aan de games die ze spelen en spelen slechts vier tot zes verschillende games per maand. Het gaat hierbij om spellen die snel kunnen worden gespeeld. Mannen raken snel verveeld en zoeken sneller naar nieuwe games. ‘Zij hebben de neiging om zelfs tot 26 spelletjes per maand te spelen. Over het algemeen spelen zij een spel ook aanzienlijk langer dan vrouwen’, aldus Medema.

Hoogopgeleide vrouw
Het onderzoek heeft ook meer bekend gemaakt over de sociale status van de gamende vrouw. Medema: ‘Veelgehoorde misvattingen over vrouwelijke gamers zijn onder meer dat ze een laag inkomen hebben, voornamelijk alleenstaande vrouwen zijn en dat ze zich niet bezighouden met andere online activiteiten. De uitkomst van het onderzoek laat juist het tegenovergestelde zien. Vrouwelijke gamers zijn in feite goed opgeleide professionals met een bovengemiddeld inkomen. Velen van hen zijn actief in hoge functies.’

Voor de psychologische glossy MIND magazine beheer ik het ‘Psychologisch woordenboek’: een beeldrubriek waarin ik per nummer in een paar woorden een psychologisch fenomeen belicht. Ooit geweten hoe erg penisnijd kan zijn?

Psychologie’s bekendste theoreticus Sigmund Freud, had tamelijk uitgesproken ideeën over de seksuele ontwikkeling van de vrouw. Als een klein meisje de penis bij haar vader ontdekt, is dat een beslissend moment in haar leven. Vanaf dat moment realiseert ze zich dat ze anders is dan papa en wordt ze jaloers op het hebbeding dat zij en mama missen. Volgens Freud triggert het aanschouwen van de fallus een ingewikkeld seksueel ontwaken dat maakt dat een meisje uiteindelijk haar moeder wil zijn, zodat ze papa kan verleiden en domineren. Zo komt een vrouw het dichtst bij het zelf bezitten van een penis. Dit Elektra-complex zoals het ook wordt genoemd, kunnen moderne psychologen maar moeilijk serieus nemen. In de volksmond slaat penisnijd vooral op mannen die zich tekort gedaan voelen als ze de grotere exemplaren van hun sportmaatjes onder de douche zien.

Voor de psychologische glossy MIND magazine beheer ik het ‘Psychologisch woordenboek’: een beeldrubriek waarin ik per nummer in een paar woorden een psychologisch fenomeen belicht, zoals de controlfreak.

Veel vrienden zal de echte controlfreak niet hebben. Dat is van ondergeschikt belang. “Vertrouwen is leuk, controle is noodzaak,” vindt hij. De psychologie ziet de controlfreak als iemand die anderen dicteert hoe dingen moeten gebeuren. “Kopjes horen hier, altijd beginnen met de post, mobieltje uit rond etenstijd.” Soms behoeft deze mini-dictator controle over een bepaald gebied, zoals de werkvloer, vaak beslaat het het hele leven. Het is geen kwaadwil. Hij is meer begaan met bepaalde gewoonten en routines dan zijn omgeving en laat geen moment onbenut om zijn principes aan hen op te dringen. Want, of je het ermee eens bent of niet: ‘die zijn gewoonweg beter.’ De tot inkeer gekomen controlfreak weet wel beter: echte controle zit hem in het kunnen loslaten. Anderen doen het op hun manier ook best aardig. Controle is goed, vertrouwen werkt beter. Net als een blije collega.

Voor het psychologische tijdschrift MIND magazine beheer ik het ‘Psychologisch woordenboek’; een beeldrubriek waarin ik per nummer in een paar woorden een psychologisch fenomeen belicht. Deze keer: de onderste hond boven.

Het is een dankbaar thema in boeken en films: de underdog die, tegen alle verwachting en redelijkheid in, als overwinnaar uit de bus komt. Denk aan Rocky Balboa. We hebben sympathie voor individuen of groepen die ondanks obstakels en handicaps, ondanks de extra steun, geld en middelen die de top dogs genieten toch als sterksten boven komen drijven. De succesvolle underdog laat zien dat kleine wonderen de wereld niet uit zijn. Dat geeft hoop. In de praktijk van alledag blijft de onderste hond helaas vaak onder liggen. Minder bedeelden en minderheidsgroepen hebben behalve met objectieve achterstand ook te kampen met vooroordelen en zichzelf vervullende verwachtingspatronen - de underdog gedraagt zich zoals van hem verwacht word. Om die te overwinnen moet de underdog onberispelijk zijn en hard werken. Als het lukt staat de underdog echter veel lof te wachten… We houden wel van een klein wonder.

Hoe je de jungle van het internetdaten overleeft

Door mijn achtergrond als schrijvend psycholoog ben ik zo’n beetje het gezicht geworden van RelatieKlik. Grotendeels onterecht. De zware arbeid achter de schermen is namelijk het werk van een andere man: Koen Kastermans. Misschien dat je zijn naam al eerder hebt gehoord. Als ik al het gezicht ben is Koen het stevige lichaam eronder. Met hem heb ik in 2006 de site opgericht.

Lees verder

Cindy Rooijakkers, student Journalistiek te Tilburg en geïnteresseerde in het fenomeen online daten (want, twee keer goed raak), had als afstudeeropdracht een interview af te nemen met een professionele insider. Ik mocht enkele vragen beantwoorden. En die waren ondanks haar eigen successtories af en toe best kritisch.

Ga hier naar het interview