Category: Liefde & relaties

De stille kracht van meditatie

Mediteren wordt nogal eens gezien als een geitenwollensokken-activiteit voor overspannen moeders en mensen die anderszins met de ziel onder hun arm lopen (en denken dat Oosterse spiritualiteit daar een oplossing voor heeft). Wie anders verdoet vrijwillig tijd met stilzitten, terwijl je ook luiers kunt verschonen of autovelgen kunt poetsen?

Mensen die zoeken naar de Diepere Lagen des Levens (en/of verlichting van hun mentale ruis) staan vaak open voor ‘zweverige’ onderwerpen. Er bestaan nogal wat controversiële randgebieden die verklaringen en hoop bieden waar de wetenschap dat vooralsnog nalaat. Je zou meditatie zweverig, spiritueel of zelfs religieus kunnen noemen, maar laat ons vandaag niet twisten over woorden. We kunnen het onderwerp meditatie ook wetenschappelijk belichten, ontkoppeld van haar boeddhistische achtergrond en termen als ‘reïncarnatie’, ‘verlichting’ en ‘hogere Zelf’. We hebben die niet nodig om het nut ervan te kunnen vaststellen. Wetenschappelijk gezien is het inmiddels duidelijk: meditatie is goed voor bijna alles. Net als slapen, gezond eten en lopen.

Ja, echt. Mensen die leren aandacht voor het hier en nu te hebben doen zich zichzelf veel goeds. Dertig jaar onderzoek naar mensen die regelmatig mediteren laat zien dat het ze stukken minder neurotisch, gestresst en angstig maakt. En dus gelukkiger. De voordelen zijn mentaal en lichamelijk. Voor zowel spirituele mensen als hun tegenhangers. Op verschillende gebieden: sport, werk, relaties, liefde, creativiteit. Voor een ‘activiteit’ die de meesten als ‘nutteloos en oersaai’ terzijde zouden schuiven is het effect gerust verbazingwekkend te noemen.

Hoe kan stilzitten zo’n krachtig effect hebben? Het is minder mysterieus dan het lijkt. Het gaat over het stillen van je brein. Wij zijn in zekere zin allemaal namelijk knetterknots (zonder het door te hebben) en meditatie blijkt daar een prima medicijn voor. Als we iemand op straat tegen zichzelf horen praten vermoeden we dat deze persoon geestelijk ziek is. Daarom houden wijzelf de kaken stijf op elkaar. We willen niet voor gek versleten worden. We zijn sociaal aangepast, maar ondertussen kakelen wij binnensmonds wel onophoudelijk tegen onszelf. De hele dag door, slechts onderbroken door een slaapje. We mijmeren continu over wat gebeurd is, wat we moeten doen en wat we liever zouden doen. Het vreemde is dat we (meestal) geeneens door hebben dat we het doen. Het is een automatisme waar we blind voor zijn.

Vraag je jezelf nooit eens af: tegen wie praat ik eigenlijk? Wie praat met wie? En waarom die eindeloze herhalingen van precies dezelfde gedachten en uitspraken, en bijbehorende gevoelens. We zijn zo gewend aan die gedachtestroom, dat het aanvankelijk lastig is dit te herkennen, laat staan te veranderen. Nog minder beseffen we hoe ons geestelijk lijden hierdoor wordt gecreëerd en in stand word gehouden. We weten niet eens dat dit ons ongelukkig maakt.

Onderzoeker Matt Killingsworth maakte een app om te ontdekken wanneer precies mensen op hun gelukkigst zijn. Telkens als een piep afging rapporteerden proefpersonen wat ze deden, hoe gelukkig ze waren en waar ze aan dachten. De resultaten verbaasden hem. Het maakt weinig uit wat je doet, als je je aandacht er maar bij hebt. Geluk is vooral een ‘hier en nu’-ding, onafhankelijk van de bezigheid. Of het nou afwassen, eten of seksen is. Als we in gedachten verzinken, gaat de aandacht al snel naar onplezierige zaken. Zorgen, angsten, twijfels, over wat we missen of wat er mis zou kunnen gaan. We denken obsessief na over gelukkig zijn in de toekomst en vergeten om daadwerkelijk gelukkig te zijn.

Natuurlijk, het zou onnozel zijn om het denken zelf te bagatelliseren. Lineair en logisch denken is essentieel. Het is nodig om te plannen, relaties te onderhouden, een huis te bouwen, wetenschap te bedrijven en mensen te opereren. Dat staat buiten kijf. Maar de vereenzelviging met die onophoudelijke gedachtestroom – zonder die te herkennen als losse, vluchtige verschijningen in je bewustzijn – is de bron van psychisch leed en verwarring. We hebben ten onrechte het gevoel dat wij die babbelkous in ons hoofd zijn. Meditatie is een manier om die (bij tijd en wijle neurotische, veroordelende) spookfiguur in je hoofd minder serieus te nemen: een oefening in geduld om hem te negeren. Op een gegeven moment houdt ie gewoon zijn mond als hem niks gevraagd wordt. Dat voelt als pure vrijheid.

Het loont daarom aandacht te trainen en te doorzien hoezeer je geleefd wordt door die mallemolen van gedachten. In zekere zin leert meditatie om je ervan te onthechten. Niet door je gedachten en gevoelens als indringers te veroordelen, maar om de vluchtigheid en onechtheid ervan te zien. En denk niet dat dit je onverschillig of ongevoelig maakt. Integendeel, een gestild brein is juist erg wakker. De verhoogde alertheid maakt dat je weer oog krijgt voor je omgeving (in plaats van je innerlijke spoken) en daar een rechtstreekse connectie mee krijgt. Dit verklaart waarschijnlijk ook waarom ouderen die omwille van de wetenschap leerden mediteren zich naar verloop van tijd minder eenzaam voelden.

De positieve effecten van meditatie kunnen hersenonderzoekers, middels hersenscans, direct in het brein terugzien. Als de oppervlakkige ruis in je brein tot rust komt, is je brein op andere vlakken juist heel actief. Tijdens meditatie synchroniseren de hersenen hun activiteit en werken afzonderlijke delen beter samen. De overactiviteit in sommige delen (die wij ervaren als piekeren of angst) neemt af, andere hersengebieden, geassocieerd met medeleven, geluk en creativiteit, nemen juist in activiteit toe. Net zoals je je spieren kunt trainen, geldt dat ook voor je brein. Regelmatig mediteren verandert de structuur van je hersenen. De effecten laten zich al na een paar dagen oefening zien, maar voor een echt duurzaam effect is tijd nodig. Net als bij elke andere vaardigheid vraagt het oefening en doorzettingsvermogen voordat meditatie een gewoonte wordt en fijn voelt.

Wil je leren mediteren? Veel heb je niet nodig.

Zoek een rustige plek, waarvan je weet dat je niet gestoord wordt, en ga met rechte rug in een comfortabele houding zitten. Gebruik een stopwatch (5-30 minuten) of zoek een geschikte begeleide mediatie op youtube of hier.

Sluit je ogen, adem een paar keer diep in en kom in het hier en nu. Luister naar de geluiden om je heen en voel de sensaties in je lichaam.

Probeer nu zonder harde dwang je aandacht bij het in en uitgaan van je adem te houden. Laat je adem zo natuurlijk mogelijk zijn gaan gaan. Voel hoe de adem vanzelf je neusvleugels binnenkomt en je abdomen heen en weer beweegt. Je hoeft er alleen maar op te letten.

Elke keer dat je merkt dat je gedachten afdwalen richt je je aandacht weer op je adem. En opnieuw. En opnieuw. Totdat de stopwatch afgaat of de begeleide mediatie afloopt.

Terwijl je je aandacht richt op je adem zul je merken hoe geluiden, gedachten, sensaties, gevoelens, beelden in en uit je bewustzijn komen.

In het begin is het fijn en nuttig om begeleide meditaties te doen. Je kunt er hier alvast een paar uitproberen.

eKudos Nu Jij

Koning Smalltalk worden?

Een vriendin wil beter worden in ‘smalltalk’. Waarom vraag je je misschien af? Ik vul het nu in, maar het komt er natuurlijk op neer dat ze wil voorkomen dat haar hersencellen tijdens saaie verjaardagen afsterven. Uit pure verveling. Ook wil ze wel weer eens een leuk vriendje met wie ze de diepte in kan. ‘En je moet met zo’n onbekende man toch eerst een beetje over koetjes en kalfjes praten voordat je zware onderwerpen als de bio-industrie aansnijdt en elkaar besluit te zoenen omdat je daar hetzelfde over denkt.’

Ze heeft een punt. Ze noemt mij ‘Koning Smalltalk’ en vraagt zich hoe ik dat toch doe: ‘Al dat praten en helemaal niks zeggen.’ Altijd leuk, een compliment * kuch * en nu het warme gevoel in de borststreek een beetje is gezakt, schrijf ik voor haar dit stukje. Misschien heb jij er ook iets aan.

Eerst dit: als jij een groot contrast ziet tussen oppervlakkige en diepe gesprekken, dan hou je een kunstmatig onderscheid in stand. Je kunt namelijk elk pietluttig dingetje tot het onderwerp van de oneindigheid maken, en vice versa. Op welk niveau van de werkelijkheid jij ook wilt inzoomen, met een beetje creativiteit en nonchalance kom je er heus. Een gesprek dat blijft hangen bij ‘onze nieuwe auto’ kan al snel via ‘een oplossing voor het fileprobleem’ leiden tot spannende speculaties over ‘ruimtevaart en buitenaardse wezens.’ Maakt iemand in het gezelschap teveel woorden vuil aan ‘het rottende tuinhek’? Met een kleine schijnbeweging heb je het over ‘het boeiende seksleven van de naaktslak’ of ‘de neiging van mensen om hun territorium af te bakenen’. Je kunt het zo gek niet bedenken. Als jij er blij van wordt is het goed. Laat daarom ook in sociale situaties je geest vaker de vrije loop. Gesprekken worden leuker door af en toe zijpaden in te slaan, grappige associaties op te merken en spontaan opborrelende vragen ook echt te stellen. Iets minder correct zijn, opent vaak rechtsreeks de deur naar een leuker gesprek.

Toegegeven, het vergt vaak oefening, iets meer lef en ervaring om gesprekken meer naar je hand te zetten. Hieronder een paar willekeurige adviezen.

Neem je eigen onhandigheid en ongemakkelijkheid niet zo serieus
Sociale onhandigheid (zoals bij onze vriendin) is vaak het gevolg van een gebrek aan nieuwsgierigheid, angst om afgewezen te worden of een combinatie va die twee. Misschien weet je niet wat je zou kunnen vragen, of heb je het idee dat je niks interessants te melden hebt? Zoals met alles: als je maar genoeg ongemakkelijke situaties vermijdt leer je sowieso niks en zul je nooit handig worden. In niks niet. Het goede nieuws: zeer waarschijnlijk oordeel je te hard over jezelf: mensen verkiezen aardige, bescheiden mensen boven competente mensen. Mensen die aardig en bescheiden hebben vaker de neiging zichzelf te onderschatten.

Meer tips om valse bescheidenheid te overwinnen? Klik hier!

Oefening maakt meester
Dus, wil je beter worden in gesprekken? Oefenen maar. En leer ervan. De makkelijkste manier is het stapje voor stapje te doen en het voorbeeld te volgen van mensen die jij daarin bewondert. Observeer wat ze doen en gebruik hun maniertjes op een manier die bij jou past. Als het je helpt: oefen met willekeurige mensen die jou niet zenuwachtig maken (in plaats van een razend aantrekkelijk potentiële partner of werkgever). De groenteboer bijvoorbeeld, of je schoonzus. Gebruik je onhandigheid in ieder geval niet als excuus om sociale situaties uit de weg te gaan.

Vind gemeenschappelijke interesses
We hebben allemaal scripts in ons hoofd over hoe we ons moeten gedragen. Je denkt misschien dat het beleefd is eerst te vragen hoe het op het kantoor gaat? En of het nog gelukt is met die.. eh.. promotie? En hoe het met de kinderen is die jij verder niet kent? Want we zijn toch normale, volwassen, beleefde, fatsoenlijke mensen onder mekaar en die praten vaak over zaken die hun verder niet boeien? Praten over dingen die je niet interesseren? Mmm, dat is misschien wat saai, vind je niet? Ook voor de ander. Die voelt het heus als jij bijvoorbaat niet geïnteresseerd bent in de antwoorden op jouw eigen vragen.

Ben je heel correct en formeel? Ga vaker off script
Deze beleefdheidsscripts hebben we meegekregen van ouders, leraren, vrienden, en dies meer. Om niet voor malle piet uitgemaakt te worden, en erbij te horen. Dat is nou eenmaal belangrijk voor kuddedieren. Wie vroeger verstoten werd, verkleinde de kans op overleving. Onze hersenen geven ook nu nog pijnsignalen af als wij het gevoel hebben een sociale misstap te begaan. Echt onderzocht. Desalniettemin, veel mensen zijn bang iets te zeggen wat raar klinkt of ongepast is. Loslaten, dat gevoel. We leven niet in de Oertijd of een dictatuur. Het leven wordt saai als je verzaakt te praten over datgene wat dicht bij je eigen belevingswereld staat. Tegenwoordig mag dat gewoon. Praten over wat je echt bezighoudt breekt veel sneller het ijs dan het plichtmatig over en weer uitspreken van formaliteiten. Vermijd voor de hand liggende invalshoeken die je niets interesseren. Daarmee word jezelf verantwoordelijk voor een suf en doodlopend gesprek. Wees af en toe gewoon kwetsbaar, eerlijk en anders. Goed voorbeeld doet goed volgen.

Mensen spiegelen jou: ontspan en wees (je betere) jezelf
Mensen (met normaal functionerende spiegelneuronen) spiegelen vaak automatisch jouw stemming en gedrag een beetje. Als jij niet iets heel raars doet tenminste. Probeer het maar eens uit: doe heel formeel, stijf en ongemakkelijk, en mensen spiegelen automatisch deze houding. Als jij lacht, informeel bent, ontspant of vol passie praat over iets wat je echt interessant vindt, dan is dat voor een ander het signaal om dat ook te doen. Je relaxte zelf zijn is daarom voor de ander vaak ook ontspannen. En zeg je onbedoeld iets wat niet helemaal lekker valt? Verontschuldigt uzelve. Mensen vergeven het je meestal graag.

Ik twijfel overigens of ik het uitgekauwde ‘wees jezelf’ wel moest gebruiken. Je bent altijd jezelf, ook als je buikkramp hebt en scheten laat. Je bent ook altijd een andere zelf. En soms is die niet fijn. Dan ben je bijvoorbeeld een chagrijnige hork. Als je een fijne band met mensen wilt dan moet je in sommige gevallen een beetje je best doen. Dat heeft een ander voordeel: door iets vrolijker en aardiger te doen dan je je voelt, word je waarschijnlijk ook vrolijker en aardiger. (Dat werkt zo.)

Daar mag je best doorzichtig en open over zijn: ‘Sorry, ik ben wat chagrijnig vandaag. Ik moet nog even inkomen.’ Mensen waarderen die eerlijkheid vaak. Een beetje ontspanning, kwetsbaarheid en openheid over je huidige stemming is vaak een ijsbreker.

Meer levendigheid in gesprekken? Gebruik en observeer je omgeving
Verrassingen, onverwachte wendingen en absurditeit maken het leven interessant. En die zijn overal om ons heen. Elk moment. En daar kun je rustig op inhaken, zonder ongepast te zijn. Zie maar: ‘Zeg, even tussendoor, gebruik jij ook Zwitsal-shampoo?’ Of: ‘Hmm, wat zijn dat voor koekjes.’ ‘Hee, daar is Pieter, even voorstellen.’ En hup, je creëert meer levendigheid in je communicatie, en een nieuwe invalshoek. Vooral als het gesprek hapert of blijft hangen kan het helpen er wat input van de buitenwereld in te mengen. ‘Grappig zeg, Pieter hier, heeft ook een schoonvader die makelaar is. Nietwaar Piet?’ Goed kans dat de tussenkomst van Pieter het gesprek wat sappiger maakt, of dat jij er tussenuit kunt piepen als Pieter het gesprek overneemt. Meestal prijs dus.

Verdiep je in de verhalen achter de vooroordelen
Het leven van alledag is vol geestige details, toevalligheden en rariteiten, maar we hebben geleerd die te bagatelliseren of te negeren. De meesten van ons kijken door de Stoffige Bril der Herkenning. Die kastanjeboom is ‘gewoon een boom die de zon blokkeert’, die zwerver op het plein is ‘de zoveelste vieze man met baard die waarschijnlijk lui of verslaafd is’, de buurvrouw is ‘die weduwe die er altijd netjes uitziet.’ Ja, en jij bent die persoon met heel weinig verbeelding en fantasie. Een suffe kijk op het leven leidt tot suffe gesprekken. Let wat meer op de details waaruit onze wereld is opgebouwd. En zet daar vraagtekens bij. Daar vind je de verhalen achter de huidige, suffe verhalen die je nu over de dingen vertelt. Of over de persoon die nu voor je staat. Daar zit vast ook meer achter dan de vooroordelen die je over hem of haar hebt.

Stel vragen die jouw vooroordelen over je gesprekspartner onderuit kunnen halen
Je weet wat ze zeggen: wie veel praat wordt schor, wie luistert wordt wijs. Of zoiets. Goede vragen stellen is een kunst die veel mensen ontberen. Het is een belangrijke skill omdat je daardoor een betere band krijgt met anderen. En zoals gezegd: als je het ijs wilt breken kun je iemand het best vragen naar wat diegene interesseert. Als dat iets is wat jou ook interesseert dan wordt het lastig niet een leuk gesprek te hebben.

Als we al vragen stellen, doen we dat vaak in de richting van onze vooroordelen. Een zakelijk type vragen we bijvoorbeeld eerder naar hoe die zijn zaakjes regelt, een modemevrouw naar mooie kleren enzo. Onze hersenen werken vrij simpel. Als wij iemands individuele eigenschappen niet kennen, plaatsen wij iemand al snel in hokjes. Een persoon die wij nog niet kennen, activeert automatisch een vooroordeel met bijbehorende gedachten. Wij zetten iemand bijvoorbeeld neer als jong, oppervlakkig modepopje of simpele Ajax-fan. En wij gedragen ons daar dan ernaar. We vragen de voetbalfan naar Ajax, om achteraf te klagen we dat de Ajax-fan alleen maar over Ajax praat. Terwijl wij er zelf om vroegen. Wil je andere kanten van iemand leren kennen? Negeer je vooroordelen wat vaker en stel andere, betere, onverwachte vragen. Vraag de Ajax-fan bijvoorbeeld naar zijn liefdesleven en de modedame of ze weleens kampeert. Nogmaals: als je niet geïnteresseerd bent in het antwoord is het gesprek bij voorbaat al vrij kansloos. Ben je echt niet geboeid? Dan moet je maar de wc gaan.

Vraag je af wat je iemand zou kunnen en willen leren
Soms ontkom je er niet aan: dan zit je vast op de bank met iemand die de titel ‘minst boeiende gesprekspartner ooit’ verdient. Iemand die in het voorstadium van hersendoodheid lijkt te zitten, en die je niet kunt vermijden omdat het je familie blijkt te zijn. Of de partner van je zus of zo. Als je van een uitdaging houdt, kun je proberen iets nuttigs van het gesprek te maken. Bijna iedereen heeft wel kennis over een onderwerp waar jij weinig of niks over weet, en met een beetje geluk is dat iets waar jij best iets van zou kunnen (of moeten) leren. Bijvoorbeeld: de nieuwe belastingregels, subsidies of goedkope wasmiddelen. Gebruik dit soort onafwendbare ontmoetingen om iets te leren over een onderwerp dat je normaal vermijdt. Op die manier verenig je het nuttige met het verplichte. En soms kan het gesprek dan toch nog aangenaam worden.

Hieronder, de meesters van Smalltalk: Rembo en Rembo.

eKudos Nu Jij

Waarom vallen sommige vrouwen op mannen die hen slecht behandelen?

Stel dat je deze contactadvertentie zou zien:

Ik zal je als een prinses behandelen zolang jij wat wij hebben koestert en mijn vertrouwen niet schaadt. Want ik geef nu al toe, ik ben geen lieve jongen als ik het gevoel heb dat ik word bedonderd. Ik kan mijn hele hart geven, maar je wilt mij niet jaloers zien.

Dit zou je best kunnen lezen als een interessante profieltekst. Welke vrouw wil niet af en toe als een prinses behandeld worden? De jaloezie van deze man duidt er ook op dat hij echte commitment zoekt en wil investeren in de relatie. Bovendien heeft hij duidelijk pit en passie. Klinkt in ieder geval als stevige seks. Als je bovenstaande advertentie interessant vindt, heb je misschien iets gemeen met vrouwen die in hun relaties regelmatig worden geconfronteerd met geweld en misbruik. Recent onderzoek wijst uit dat vrouwen met een geschiedenis van misbruik en geweld in hun relatie drie keer zo vaak op zo’n soort advertentie zouden reageren als andere vrouwen.

De onderzoekers gebruikten echte profielteksten van mannen die hoog scoorden op eigenschappen als boosheid, impulsiviteit, jaloezie en weinig zelfvertrouwen, wat samenhangt met een abusieve persoonlijkheid. De vrouwen die vaker slachtoffer werden van dit soort mannen interpreteerden jaloezie eerder als een positief teken en boosheid zagen ze eerder als spannend dan als schadelijk. Zij voelden zich door dit soort mannen aangetrokken en rechtvaardigden de signalen die anderen zouden herkennen als gevaarlijk.

Er is bovendien sprake van een wisselwerking. Dit soort mannen voelt zich onbewust vaker aangetrokken tot vrouwen die bang zijn verlaten te worden en een laag zelfbeeld hebben. Dat is natuurlijk niet gek. Deze mensen denken dat ze elkaar nodig hebben.

Welke vrouwen vallen in de eerste plaats op gevaarlijke mannen? Allereerst zijn er aanwijzingen, zoals die bekende pijprokende Weense psychiater al vermoedde, dat mensen over het algemeen de neiging hebben een partner te zoeken die op hun vader of moeder lijkt. Vrouwen zijn gevoeliger voor mannen die ze aan hun vader doen denken en andersom. Vrouwen met mishandelende vaders eindigen iets vaker met een partner die hetzelfde doet.

Daarnaast vallen vrouwelijke oestrogeenvrouwen ook eerder op mannelijke testosteronmannen. Die vrouwen zijn gevoeliger voor status en typisch dominant haantjesgedrag. Door een vrouw slecht te behandelen bevestigt hij bij haar zijn status en dominantie. Dat maakt hem voor sommige vrouwen helaas ook extra aantrekkelijk en onweerstaanbaar. Door afwisselend extreem koesterend en lief te zijn en dan weer agressief en gevaarlijk zorgt hij dat zij nog afhankelijker van hem wordt.

eKudos Nu Jij

Gewetensvraag: mag je stiekem de telefoon en mail van je partner checken?

Uit recent Amerikaans onderzoek is gebleken dat maar liefst 37% van de vrouwen het oké vindt om, bij twijfels over de loyaliteit van hun partner, de mail en telefoon van hun vent te checken. Een journaliste van een vrouwenblad vroeg zich af wat ik ervan vond. ‘En, wat vind je ervan?’

Hmmm, lastig. Als je je partner niet vertrouwt is het inderdaad het gemakkelijkst een confrontatie of gesprek hierover te vermijden en stiekem te checken wat deze allemaal in zijn/haar ‘vrije’ tijd doet. Misschien is het op korte termijn ook wel de meest effectieve manier om je partner te testen, maar of het de beste is?

Het probleem: zelfs als je nu niks verdachts ziet, ben je waarschijnlijk maar tijdelijk gerustgesteld. Een paar dagen, weken of maanden later doe je al snel weer hetzelfde. Doet de partner wat afstandelijk? Werkt hij of zij wat vaker over? Iets teveel likes op de Facebook-pagina van een collega? De drempel wordt lager om stiekem even te checken. Dit soort dingen kunnen zelfs een beetje verslavend zijn, en op een gegeven moment zijn de rollen misschien wel omgedraaid: misschien is hij wel te vertrouwen, maar jij blijkbaar niet.

De kans bestaat bovendien dat de argwanende partner altijd wel iets vindt wat niet bevalt. Een iets te slijmerig mailtje naar een collega, een dubieuze koffieafspraak met een voor jou onbekende, een spam-mailtje van een datingsite. Wie hard zoekt, kan altijd iets vinden. Vooral als je wat obsessief of jaloers van aard bent kun je hierin makkelijk doordraven. En in plaats van de relatie juist te verbeteren, door eerlijk te zijn en te communiceren, zie je de partner steeds meer als onderzoeksobject. Dat vergroot de intimiteit en het vertrouwen uiteraard niet.

In een relatie testen en evalueren we onze partners sowieso. Daar ontkomen we niet aan. Verzorgt mijn partner mij als ik ziek ben? Doet hij of zij extra moeite voor me als ik ongesteld en chagrijnig ben? Luistert mijn partner als ik echt ergens mee zit? Onze dagelijkse leven zit vol met dat soort kleine evaluatiemomentjes. Als deze vaak negatief uitvallen en de kloof met onze partner groter wordt, zit er blijkbaar iets niet goed in de relatie. Het kan aan jou liggen. Partners reageren (bewust en onbewust) nou eenmaal niet zo goed op wantrouwen, controledwang of stiekeme verwijten van partners. Het kan ook aan je partner liggen. Een partner die zich vreemd, anders, verdacht of stiekem gedraagt en jou niet kan gerust stellen als jij erover begint kan verwachten dat jij dan maar als een detective bewijzen zal verzamelen. Binnendringen in de privésfeer van je partner zie ik als signaal om de relatie ofwel te beindigen of een drastische nieuwe start te geven.

In de meeste gevallen ervaren partners het liegen van hun partner als een groter probleem dan hun vreemdgaan. Probeer daarom je partner altijd eerst een kans te geven om zelf over de brug te komen. Daarmee vergroot je de kans dat het alsnog goed komt tussen jullie.

eKudos Nu Jij

Hoe gevaarlijk is porno kijken?

Porno is een gevoelig onderwerp. Veel mensen kijken er naar, bijna evenveel mensen zwijgen erover. Veel mensen weten niet eens dat hun partner zich er weleens aan verlustigt. Die doet het stiekem. Bang te worden weggezet als een slechte partner, onvolwassen masturbatiejunkie of potentiële seksdelinquent?

De weerstand tegen porno (en tegen seksualisering van de maatschappij in het algemeen) is begrijpelijk. De grootste angst is dat het een cultuur creëert die vrouwen als objecten ziet en daardoor gezonde menselijke relaties schaadt. Veel mensen vrezen dat porno kijken (al dan niet rechtstreeks) agressie tegen vrouwen en seksueel misbruik stimuleert. Als dat zo is dan is het pornoverbod waar EU-politici over praten een goede zaak.

Hoewel nog veel onduidelijk is over de lange termijn-effecten van porno kijken en exacte cijfers over taboe-onderwerpen soms dubieus zijn (zijn mensen er wel eerlijk over?) werpt the Porn Report licht op de zaak. Enkele statistieken uit dit overzicht van porno-onderzoek: zes op tien mannen met een partner is minimaal eens per maand met porno bezig tegenover twee op tien vrouwen. Bijna één op de drie stellen kijkt weleens samen. Mannen (81 %) hebben er minder moeite mee als hun partner porno kijkt dan vrouwen (63 %). (Nog wat cijfertjes van Psychologie Magazine hier.)

Los van misstanden in de industrie zelf* heeft de anti-porno-beweging hoofdzakelijk twee bezwaren tegen porno kijken. 1. Porno is verslavend en daardoor schadelijk voor de kijker. 2. Porno leidt tot objectificatie van mensen en verlaagt daardoor de drempel om anderen een potje seksueel te molesteren.

Leidt porno kijken tot een verslaving?
Allereerst, alles wat het brein fijn vindt, zoals ijsjes, seks, complimenten, aandacht en sport kan leiden tot een drang. Je brein onthoudt die fijne momenten en wil het nog eens meemaken, en nog eens. Morgen wil je weer een ijsje enzovoorts. Je kunt het woord verslaving al snel in de mond nemen, maar een echte verslaving is niet niks. Er zijn veel mensen verslaafd aan drugs, gokken of alcohol, maar slechts weinig mensen functioneren slecht omdat ze de hele dag door worden lastig gevallen door een drang porno te kijken of seks te hebben. Een belangrijk criterium om iets ‘verslaving’ te noemen is als het je dagelijks leven dusdanig belemmert dat je erdoor in de problemen komt. Wat betreft porno kijken: er zijn geen fysieke afkickverschijnselen, je hoeft je niet in de schulden te werken, je hoeft geen halsbrekende of tijdrovende toeren uit te halen om aan je dagelijkse dosis te komen.

Wat zeggen de verslavingexperts? Seks- en pornoverslaving staat ter discussie als echte verslaving. Het is in elk geval niet opgenomen in de DSM IV (Officiële psychische stoornissenbijbel), maar wordt door afkickklinieken voor het gemak wel als zodanig erkend.

De meeste kijkers doen het af en toe, in afwisselende intensiteit. Vaker in perioden waarin ze single zijn en seks niet voorhanden is. En er is weinig reden aan te nemen dat ze een groot risico lopen om verslaafd te raken. Volgens the Porn Report vertoont minder dan een half procent van pornokijkers verslavingsgedrag. De verslaving wordt volgens de onderzoekers niet zozeer door het erotisch videomateriaal veroorzaakt als wel door andere factoren in iemands persoonlijkheid. Pornoverslaving komt een stuk minder voor dan moraalridders soms suggereren.

Maakt porno kijken de maatschappij mensonterender? Neemt geweld tegen vrouwen daardoor toe?
Je zou om verschillende redenen** kunnen denken dat porno kijken verruwt. Mensen die veel porno kijken klagen bijvoorbeeld over gewenning en hebben steeds nieuwe en hardere prikkels nodig om opgewonden te worden. Videos van onpersoonlijke seks, sm en verkrachtingen zijn niet voor niks bij veel pornokijkers in trek. De hamvraag is: vertaalt dit virtuele dubbelleven zich (al dan niet subtiel) naar de werkelijkheid van alledag? Trek je eerder iemand onvrijwillig het kopieerhok in wanneer je veel naar porno kijkt? Ook dit lijkt niet zo te zijn. Er zijn eerder aanwijzingen dat het andersom is. De meest plausibele verklaring is dat de pornokijkers over het algemeen wat progressiever, geëmancipeerder en liberaler zijn dan niet-kijkers. Ze hebben mogelijk een vrijere kijk op seks en liefde. Dat maakt ze niet amoreel, obsessief of gevaarlijk.

Ook is er geen bewijs dat geweld tegen vrouwen en verkrachtingen toeneemt sinds porno voor iedereen via internet vrij verkrijgbaar is. Zoals dit artikel op Psychology Today laat zien zijn de cijfers juist afgenomen. De auteur oppert (enigszins laconiek en onwetenschappelijk) dat internetporno mogelijk eerder leidt tot masturbatie dan seksueel misbruik. Mannen die porno kijken doen dat meestal om te masturberen en niet om zichzelf op te fokken een slachtoffer te zoeken. Er is weinig zo sloom en lusteloos als een man die net is klaargekomen. Direct na een ejaculatie daalt de hoeveelheid testosteron (hormoon dat een rol bij agressief gedrag) in het mannenlichaam en neemt het knuffelhormoon oxitocine toe.

De onderzoekers denken niet dat porno mensen verhardt of leert om anderen te objectificeren: “Mensen kijken op voorhand al met bepaalde normen en waarden naar porno. Mannen die vrouwen als objecten zien die ze voor hun eigen plezier kunnen gebruiken voelen zich bekrachtigd als ze porno zien. Andere mannen zien veel liever beelden waarin vrouwen juist een leidende rol spelen.” Deze bevindingen kloppen met onderzoeken die laten zien dat empathie en inlevingsvermogen voor een groot gedeelte genetisch bepaald zijn. De meeste mensen zijn behept met voldoende actieve spiegelneuronen en kunnen persoonlijke seksfantasieën prima van de realiteit scheiden. Ze hebben een ingeboren rem om anderen niet zomaar te molesteren of pijn te doen. De mensen die die deze morele rem niet hebben zijn sowieso een gevaar, of ze nu naar porno kijken of niet. Datzelfde geldt voor het spelen van nare computerspelletjes. Er is geen enkel bewijs dat mensen daardoor meer de neiging krijgen hun medemensen in het echt neer te maaien.)

Wanneer is porno wel een probleem?
Als je alleen nog maar opgewonden kunt worden van pornoseks en daardoor je partner niet aanraakt, of als je partner seksueel niet (meer) aantrekkelijk vindt en daardoor je toevlucht neemt tot porno kijken. Hoewel een liefdesrelatie uit veel facetten bestaat is het seksuele aspect datgene wat een partnerrelatie onderscheidt van een vriendschap. Meestal. Jezelf dagelijks suf masturberen achter een beeldscherm is over het algemeen niet de allerbeste strategie voor een florissant liefdes- of seksleven. Een (tijdelijk) pornodieet kan seks met een echte partner intenser maken. Hopelijk leer je hoe de seks met je partner beter, leuker, fijner, geiler wordt. Het kan zijn dat je dan wel over bepaalde dingen moet leren praten. Veel stelletjes vermijden uit gewoonte of ongemak eerlijke sekspraat en weten soms van elkaar niet wat ze fijn vinden. Porno kijken kan een makkelijke uitvlucht zijn als je systematisch een lastig gesprek over seks uit de weg wilt gaan.

Riskanter dan porno kijken zelf is het schuldgevoel en de zelfhaat die het bij sommige mensen oproept. Je kunt je zeker vraagtekens zetten bij porno, maar het veroordelen van lust en seksuele fantasieën maakt mensen over het algemeen niet geestelijk gezonder of liefhebbender. De mensen die het meest door seksuele obsessies in de wurgreep worden gehouden zijn de mensen die deze het sterkst veroordelen. Je kunt al raden dat de kerk hier vaak van oudsher een grote rol in speelt. De meeste slachtoffers van seksueel misbruik en vrouwenhaters worden nog steeds door religie gemaakt.

Update 22-04-2016: Ik las eergisteren een verontrustend artikel van twee Amerikaanse psychologen over wat porno met het mannenbrein doet, vooral dat van opgroeiende pubers. Dat is niet mals.

* Hopelijk onnodig te melden, maar ik ontken geenszins de uitbuiting van vrouwen, homo’s en kinderen die blijkbaar op grote schaal plaatsvindt. Dat moet keihard aangepakt worden. Niemand zou slachtoffer moeten zijn van de seksindustrie.)

eKudos Nu Jij

Relatieverslaving: bestaat dat? En zo ja, hoe kom je ervan af?

Je kunt een verslaving of obsessie zien als een uit de hand gelopen hobby. Wat ooit onschuldig begon, als een handzame activiteit die voor ontspanning en genot zorgde, groeide langzaam uit tot een monster, groter dan jezelf. Een obsessie of verslaving heeft als belangrijk kenmerk dat je het niet kunt laten, zelfs al weet je dat het slecht voor je is. Waarschijnlijk heb je al vaker geprobeerd het ‘beest’ te temmen, maar hoe meer je je best deed hoe moeilijker het werd, en hoe machtelozer je je voelde.

Volgens verslavingsdeskundige Patrick Carnes komt een relatieverslaving veel vaker voor dan je zou denken. Eén op de twaalf mensen heeft er volgens hem last van: het gevoel niet zonder de partner te kunnen, zelfs (of juist) als het een slechte betreft. Een verslaving aan verdovende middelen is makkelijker te herkennen omdat die niet lichaamseigen zijn. We hebben ze ook niet nodig. Maar biologisch gezien zijn we er in zekere zin op gebouwd om verslaafd te zijn aan liefde en seks. Onze behoefte daaraan kan de basis zijn van alle verslavingen. Het zijn de geëvolueerde breinstructuren die ons liefdesleven in banen moeten leiden waarop alle an- dere verslavingen kunnen bouwen. Verliefdheid laat in de hersenen dezelfde sporen na als een cocaïneverslaving, en afwijzing en verlating veroorzaakt dezelfde pijn als cold turkey afkicken.

De grens tussen relatieverslaving en een gezonde hechting is niet altijd duidelijk, maar lang of meerdere malen blijven hangen in een zure of slechte relatie is een slecht teken. Een nuttige vuistregel om patronen (zoals een slechte gewoonte) te leren herkennen, afkomstig uit een leerboek over systeemtheorie: ‘Een keer is een incident, twee keer is verdacht, drie keer is een patroon.’ De meesten van ons hebben waarschijnlijk weleens klem gezeten in een nare relatie, die we vervolgens met veel bloed, zweet en tranen achter ons hebben kunnen laten. Een relatie waarvan we achteraf zeggen: ‘Dat was eens, maar nooit meer, ik heb geleerd.’ Vaak gebeurde het dan toch nog een keer zodat we aan die uitspraak werden herinnerd, maar daarna zat de boodschap er waarschijnlijk wel ingehamerd.

Er zijn echter mensen die het niet lukt te leren van de pijn en die keer op keer in dezelfde destructieve relaties blijven hangen: dan kun je inderdaad spreken van een verslaving. Net als aan sigaretten, drugs, alcohol of gokken kun je denken dat het drama en de pijn van een slechte relatie nou eenmaal bij je hoort.

Een belangrijker vraag is natuurlijk: wat is de circulaire mechaniek van deze verslaving? Kun je ervan afkomen? En, zoals een vriendin vaak zegt: ‘Kan ik ooit vallen op mannen die mijn leven niet tot een hel zullen maken? Het is me nog niet gelukt.’

Er is een bekend onderzoek met muizen dat inzicht geeft in verslavingen van onze eigen soort. De muizen waren onderverdeeld in drie groepen. Alle muizen leerden aan een belletje te trekken doordat ze voedsel kregen als het lukte. In groep één werden de muizen daarna altijd beloond met voedsel als zij aan het belletje trokken, in groep twee kregen ze nooit meer voer en groep drie af en toe. Wat was het effect op de persoonlijkheid van de muizen? De muizen uit de eerste groep waren het meest relaxt, zij wisten te allen tijde dat ze aan voedsel konden komen wanneer ze honger kregen. De tweede groep muizen werd depressief, stilletjes en hulpeloos. Alle vreugde en levenskracht was eruit. Logisch, zij leken geen enkele invloed te hebben op hun omstandigheden. De laatste groep werkte het hardst en had de meeste stresshormonen. Deze muizen wisten nooit wanneer ze weer beloond zouden worden en bleven daardoor koortsachtig aan het belletje trekken. Zij vertoonden kenmerken van dwangmatig verslavingsgedrag. Hun leven bestond uit een obsessie met een belletje en de hoop dat dat voedsel tevoorschijn zou toveren.

Enthousiaste casinogangers zullen zich moeiteloos in deze muizen herkennen. Zij raken het meest verslaafd omdat zij slechts af en toe de jackpot winnen. En hoe langer dat niet gebeurt, hoe meer zij willen dat het weer een keer raak is. De druk neemt toe en er is maar één verlossing: de jackpot. Dat ze zichzelf ondertussen in de rode cijfers werken en hun werk en hun partner verwaarlozen is van ondergeschikt belang. Een verslaving is een machtig ding.
Veel slechte maar gepassioneerde relaties zijn vergelijkbaar met een gokkast: je weet niet wanneer het weer eens raak is, en dat houdt je – vrij letterlijk – geboeid. Dit is ook de aantrekkingskracht van foute mannen en femmes fatales, zoals elders in dit boek te lezen valt. Relaties met moeilijke, heftige of foute mensen houden ons in de greep wanneer de vele dieptepunten om de zo veel tijd worden afgewisseld met een hoogtepunt. De dieptepunten geven het gevoel van een extatische climax als het een keer weer wel leuk is. En dat hoogtepunt zorgt ervoor dat je de dieptepunten weer aankunt, en dat je opnieuw bereid bent al die ellende te doorstaan, op naar het volgende hoogtepunt.

Verslavingsgevoeligheid is voor een groot deel erfelijk bepaald. Gebleken is dat mensen met een laag serotonineni- veau in hun hersenen gevoeliger zijn voor verslavingen. Een lage dosis van deze neurotransmitter maakt mensen iets minder onafhankelijk en vol zelfvertrouwen. Hun hersenen zijn meer dan bij andere mensen gemaakt om bevestiging te zoeken in middelen buiten zichzelf. Drugs, boeken, relaties, noem maar op.

Het bouwwerk van de relatieverslaving wordt verder in stand gehouden door wat je de illusie van de investering zou kunnen noemen. De moeite en energie die je hebt geïnvesteerd zorgen dat je nog meer gehecht raakt aan de slechte relatie. Je hebt het gevoel dat je niet meer terug kunt. Iets opgeven dat je zo veel moeite, nachtrust, vriendschappen en soms zelfs geld heeft gekost… dat doe je niet snel.

De verslaving wordt verder gevoed door gedachten over een mooie toekomst samen en excuses waarom dat nu nog niet lukt. Die gedachten nemen vaak de volgende als-dan-vorm aan. Ze klinken vaak verraderlijk redelijk, en in de praktijk verbloemen ze keer op keer de realiteit van alledag.

‘Als hij nou wat minder zou drinken en ik het me iets minder zou aantrekken, dan komt het heus goed tussen ons.’ ‘Als ik in therapie ga en wat meer zelfvertrouwen krijg, dan…’
‘Als zij het weer rustig heeft op haar werk, dan…’

Een laatste valkuil voor de verslavingsgevoelige partner: seks. Seks is voor de verslavingsgevoelige persoonlijkheid behalve een ontlading van de spanning vaak een wanhoopspoging om weer even dat gevoel van verbondenheid te hebben. Na een periode waarin je hebt laten zien best zonder te kunnen blijkt een zwak moment gekoppeld aan verminderde alertheid genoeg om te zondigen. En dat geeft je (onterecht) het gevoel dat je geen stap verder bent gekomen. ‘Zie je wel, ik kan niet zonder deze persoon.’

En tot slot antwoord op de vraag: hoe kom je van het monster af?

Beschouw het als een verslaving en zeg ‘nee’ als hij of zij weer met een vergankelijk excuusje of bloemetje voor de deur staat. ‘Nee, no, nein, echt niet, gewoon nee dus hé!’

eKudos Nu Jij

Wat is het gevaar van een groot en kleinzerig ego?

Dat het relaties verpest, liefde wegjaagt en ongeluk aantrekt. Ik ken een stel dat regelmatig hevige ruzies had om het gebruik van de computer. Hij had de computer bijvoorbeeld nodig voor zijn werk, maar woensdag was normaliter haar dag en zij had zich erop verheugd. Deze welgestelde mensen konden geen goed antwoord geven op de meest voor de hand liggende vraag: ‘Waarom kopen jullie niet een tweede computer?’ In hun strijd hadden ze daar niet eens over nagedacht. De oorzaak van hun issues lag natuurlijk dieper dan de strijd om de computer. Die was slechts exemplarisch voor hoe zij met andere dingen omgingen. Hun relatie was verzand in een machtsstrijd, waarbij het niet ging om de vraag ‘Hoe kunnen we leuker met elkaar omgaan?’ maar ‘Wie heeft er gelijk?’

Veel psychologische klachten en relatieproblemen zijn overbodig. Ze zijn het product van een groot ego, zelfmede- lijden en ongepaste trots, en klinken vaak zo: ‘Niemand luistert toch naar mij’, ‘Waarom zou ik afwassen als die ander het ook niet doet’, ‘Als hij wat liever was, zou ik dat ook zijn’. Ego, trots en zelfmedelijden zijn gemaakt van hetzelfde materiaal. ‘Het is de meest destructieve kracht waar de mens aan kan lijden. Het verziekt alles om zich heen, behalve zichzelf,’ zei komiek Stephen Fry ooit. ‘Het houdt je tegen iets van je leven en je relatie te maken.’

Het is een spelbreker die je creativiteit doodt en daarmee de mogelijkheden om van de liefde een feestje te maken. Vooral in relatietherapie wordt dat soms pijnlijk duidelijk. Niet het rondslingerende tandpastadopje of de vraag wie vergeten is de tomtom op te laden is de oorzaak van hun laatste ruzie, maar twee gekrenkte ego’s die wachten op een stukje liefdevolle ‘rechtvaardigheid’. Een bekende uitspraak onder relatietherapeuten luidt: waar één gelijk krijgt, verliezen er twee. Wanneer twee partners het laatste woord willen hebben, neemt de Lulligheid der Dingen waarover ze het oneens zijn exponentieel toe. Terwijl ze ook iets leuks of nuttigs kunnen doen.

En nee, ik zeg niet dat je over je heen moet laten lopen of een natte dweil moet worden.

eKudos Nu Jij

Klik & date

Op onze datingsites Relatieklik en Knuz kun je kosteloos nieuwe mensen ontmoeten. Neem er eens een kijkje. Er hangt geen prijskaartje aan, en je weet nooit waar een ontmoeting toe kan lijden. Nieuwe profielen worden dagelijks gecontroleerd op echtheid.

Lees hieronder meer artikelen over daten. Online en offline.

Daten, flirten & verleiding
Het allerbelangrijkste voor meer geluk in de liefde?
Help, ik wil zo graag!
Bemoei je met de wereld: kruip uit je schulp
Welke ingrediënten maken een leuke klik?
Lang vrijgezel? Zorg dat je opvalt
De beste openingszin ooit
Een eerste date: zoek de klik
Datiquette en hoe je een verpletterende eerste indruk achterlaat
Zeven leuke wetenschappelijke weetjes over daten
Dumpen voor dummies: de kunst van het kwetsen
Boeiuh! Vijf aanwijzingen dat je gesprekspartner zich verveelt
Dilemma of niet? Daten met meerderen tegelijk
Voor het eerst single, na je vijftigste

Partnerkeus
Liefde in onze tijd: het keuzeprobleem
Bestaat de ware? Heeft iedereen een soulmate?
Fatal attraction: het bestaat!
Waarom vallen we vaker op types met een duister randje?
Waarom word je verliefd op de ene persoon en niet de andere?
Hoe weet je dat hij niet ‘into you’ is?
Match made in hell: de praatgrage, kritische vrouw en de introverte, buigzame man
Op de juiste vallen kun je dat leren?
Val jij op je opposite? Echt niet
Pas op voor foute types!
De heftigste waan van allemaal: verliefdheid
De illusie van de foute man
De foute man bestaat omdat er vraag naar is
Wie is romantischer: man of vrouw?

Samen door of niet?
Ontluikende liefde: geef elkaar een kans
Leren van liefde: rozen komen niet zonder doornen
Help, ik heb een onromantische man!
De magische communicatieratio in duurzame relaties: één negatieve uiting versus vijf positieve
Zijn lange afstandsrelaties beter, leuker, duurzamer, mooier?
Wanneer twijfel de liefde bedreigt
De ex die maar niet exit gaat
Psychologisch woordenboek: bindingsangst

Zelfvertrouwen & andere issues
Dag meneer Psycholoog, een nieuw zelfbeeld graag!
Help, ik ben niet moeders mooiste!
Twee smeermiddelen voor betere seks

Liefdesverdriet
Oud liefdeszeer: schrijf het van je af
De beste manieren om over liefdesverdriet heen te komen
Leren van liefde: geen roos, zonder doornen

Online daten
Wat is het nadeel van online daten?
Wat is het voordeel van online daten?
Teveel keus hebben, verlamt je brein
Weet wie je date
Het grote probleem van online daten: keuzemoeheid
Relatiebemiddeling en wetenschappelijke datingsites: geldverspilling?
Goedbedoelde profielteksten (met vrije vertaling)
Liegen mensen op datingsites?

Communicatie algemeen
Dossier: communiceren kun je leren

eKudos Nu Jij

Waarom is humor aantrekkelijk?

We zijn vermoedelijk het enige dier dat lacht om grappen. Het heeft psychologen en biologen lang voor een raadsel geplaatst: waarom doen we dat eigenlijk? Heeft het een functie? We hebben het niet over de sociale glimlach, die duidelijk bedoeld is om onze waardering te laten blijken. We hebben het over humor om te lachen.

Humor is wat er gebeurt als je brein een verrassend verband ziet dat buiten het normale verwachtingspatroon ligt. Die herkenning zorgt voor een licht en fijn gevoel, meetbaar als serotonine in de hersenen, zichtbaar als een lach op het gezicht.

Het woord humor is (net als ‘humeur’) afgeleid van het Griekse woord voor sap of vocht. De oude Grieken dichtten lichaamssappen een belangrijke rol toe in het regelen van menselijke stemmingen en emoties. Een leuke grap of gekke situatie kan de spanning tussen mensen direct wegnemen. Mensen die grappig zijn hebben dan ook een handig instrument in handen dat ze helpt een leuke connectie met anderen te maken en zware onderwerpen op een luchtige manier te benaderen. Vooral vrouwen hechten waarde aan de lachfactor van een man. Als een man ze laat lachen betekent dat normaal gesproken dat hij goed met mensen, woorden en emoties is. Het zegt iets over zijn intelligentie.

Mannen zal het eerder worst wezen of een vrouw veel humor heeft, als ze maar om zijn grappen lacht. Onderzoek laat zien dat grappige mannen meer seks hebben en zich vaker voortplanten. Ze worden onthouden en het is leuk om bij ze in de buurt te zijn. Helaas is humor meer een talent dan iets wat je kunt leren. Mannen die grappig doen en moppen vertellen worden lang niet altijd grappig of aantrekkelijk gevonden. Goede humor is subtiel. Wie zich afvraagt of hij of zij er überhaupt talent voor heeft, heeft dat waarschijnlijk niet. Geeft niks. Er zijn heus andere punten waarop je kunt scoren.

eKudos Nu Jij

Jaloezie: de catch-22 van de liefde


Spirituele en zachtaardige mensen zullen het soms ontkennen, maar romantische liefde en jaloezie staan niet zo ver van elkaar af. Zonder passie, verwachtingen en jaloezie geen exclusieve relatie, en zonder een beetje exclusiviteit groei je al snel uit elkaar. Maar als de een er te veel bovenop zit krijgt de ander het benauwd, en zoekt daardoor eerder zijn heil bij een derde. Dat is de catch-22 voor de jaloers aangelegde partner, want zo makkelijk kom je niet van jaloezie af.

Jaloezie is natuurlijk een belangrijke erfenis van de evolutie. Hoewel er evolutionair gezien iets valt te zeggen voor het promiscue gedrag van mannen (en in mindere mate ook van vrouwen), worden tekenen van monogaam gedrag beloond door bijna alle vrouwen (en mannen). Omdat menselijke relaties bestaan bij de gratie van wederzijds vertrouwen zullen mensen hun toekomstige partner daarop grondig testen en selecteren. Monogame mannen doen het daarom beter dan dominante haantjes. Hoewel veel mannen misschien iets vaker fantaseren over seks met een andere vrouw dan hun vrouwelijke partner, zullen ze in de praktijk geneigd zijn zich in te houden uit angst hun partner te verliezen. En voor haar is een slippertje makkelijker geregeld dan voor de gemiddelde man. Dat vooruitzicht is meestal behoorlijk bedreigend voor hem en houdt de parendans in balans. Jaloezie is een soort regulator van deze exclusiviteit.

Jaloezie maakt natuurlijk ook relaties kapot. Verdachtmakingen en ruzies onder jaloerse koppels zijn schering en inslag en maken een relatie lastig vol te houden. Zowel mannen als vrouwen hebben er last van. Er zijn wel verschillen in beleving. Onderzoek laat zien dat vrouwen seksueel overspel minder bedreigend vinden dan ‘emotioneel overspel’. Zij vindt het erger dat haar partner een intieme band met een andere vrouw heeft waar geen seks aan te pas komt dan een affaire die gebaseerd is op lust. Over een slippertje kan ze wel heen komen: voor haar is het belangrijker te weten dat zij de sterkste band heeft met haar man en dat hij steeds bij haar zal terugkeren.Voor mannen is dit precies andersom. Zoals de waard is vertrouwt hij zijn gasten. Een man heeft er meestal geen bezwaar tegen als zijn partner uitgaat of dineert met andere mannen.

Jaloezie is een lastige emotie, omdat de wederhelft er doorgaans geen begrip voor zal (willen) hebben. Daarnaast is het gevoel van jaloezie moeilijk te onderdrukken. Wetenschappers voorspellen echter dat het in de loop van de geschiedenis steeds meer zal verdwijnen, omdat het zijn evolutionaire functie heeft verloren. Tot die tijd is er geen kant-en-klaarrecept. Wie veel bevestiging nodig heeft en daar regelmatig om vraagt zal op zeker moment doorhebben dat je nooit genoeg bevestiging kan krijgen.
Je maakt jezelf alleen maar meer afhankelijk van wat de ander van jou vindt. Je traint jezelf daarin door steeds gehoor te geven aan je drang om iets geruststellends te horen. Hierdoor neemt je onzekerheid eerder toe dan af, waardoor je nog meer behoefte krijgt aan bevestiging. Je maakt jezelf ook nog eens minder aantrekkelijk door de ander constant om bevestiging te vragen, en hierdoor kan je onzekerheid ook toenemen. Een vicieuze cirkel dus.

Wie jaloers van aard is weet dit waarschijnlijk allemaal zelf wel en toch kan het moelijk zijn je in te houden. Het is een soort verslaving. En zo moet je daar ook mee omgaan. Het beste is de druk op je partner te doseren en deze niet continu te belasten met je angsten en onzekerheden (tenzij er goede redenen zijn om aan te nemen dat je partner je bedondert). Vraag je ondertussen af wat erger is: je leven laten verzieken door jaloezie terwijl je partner al dan niet vreemdgaat? Of je leven te genieten terwijl je partner al dan niet vreemdgaat?

eKudos Nu Jij