Category: Liefde & relaties

Mars en Venus, gezellig op planeet Aarde


Als psycholoog/relatietherapeut word ik vaak geïnterviewd over verschillen tussen mannen en vrouwen. ‘Waarom ze zo anders omgaan met ruzie, geld, sport, humor, seks, competitie, angst…’ – verzin het maar. Het is een onuitputtelijk onderwerp voor vrouwenbladen, en meestal een bron van ergernis voor mezelf. Hoe genuanceerd ik mezelf ook uitdruk, als ik het artikel teruglees, kom ik er bijna altijd uit tevoorschijn als de clichématige seksist. Dat zegt meestal meer over de journalist, dan over mij.

Eén interview in de Linda liet mij iets zeggen als: ‘Vrouwen zijn zeiksnorren.’ Dit uit de duim gezogen citaat stond nota bene als kop bij het artikel. Het was de eerste keer dat ik na een interview zowel romantische koffieverzoeken als haatmail kreeg. De enige vrouw met wie ik vervolgens koffie dronk, vond mij te saai voor een vervolgdate. Prima, ik vond haar een eh… zeiksnor en was volledig sufgepraat. Maar dit terzijde.

Op mijn blog heb ík het voor het zeggen en wil ik enkele misverstanden rechtzetten: hoe verschillend zijn mannen en vrouwen nu echt? Komen vrouwen en mannen van verschillende planeten, zoals de zoetsappige psycholoog John Gray ooit beweerde in zijn bestseller ‘Mannen komen Mars, Vrouwen van Venus’? En zo ja, zijn de verschillen aangeboren of aangeleerd?

Evolutie, seks en liefde
Bijna alle biodiversiteit op deze planeet is het resultaat van seks. Heel veel seks. Grof gezegd: niet God heeft de wereld zorgvuldig uitgedacht, wat je ziet is vrij toevallig bij elkaar geneukt. Twee organismen die zich op mysterieuze manier tot elkaar aangetrokken voelen om genen uit te wisselen. Waarom is dat eigenlijk nuttig? De biologie geeft het volgende antwoord: als de genen van twee wezens zich mengen, behoud je hopelijk het beste van twee werelden, en ontwikkel je nageslacht dat beter bestand is tegen de wreedheden van het leven, zoals parasieten en virussen. De evolutietheorie stelt dat ons belangrijkste levensdoel is ingebakken: genen doorgeven. Ons leven staat daarom – onbewust of bewust – in het teken van seks. Dat wij dit tegenwoordig liefde noemen, maakt de natuur geen zier uit. Als iets de voortplanting (lees: seks) niet in de weg staat, vindt Moeder Natuur het prima.

Veel individuele misverstanden en ergernissen tussen mannen en vrouwen zijn terug te voeren op het feit dat ze evolutionair gezien iets andere belangen hebben. Omdat seks voor de vrouw nogal gevolgen kan hebben – negen maanden zwangerschap en een kleine huilebalk – zal ze van nature selectiever zijn, en op andere zaken in een potentiële partner letten dan een man. De vrouw kan haar pijlen beter richten op een stabiele, betrouwbare man die zijn schaapjes op het droge heeft en lief doet tegen haar poedeltje. Zo’n man kan en wil waarschijnlijk beter voor zijn gezin zorgen. Een man heeft iets andere belangen. Om te zorgen dat zijn genen overleven is het nuttig z’n zaad bij een vruchtbare (lees: jonge) vrouw te deponeren en – als ie ermee wegkomt – dit kunstje bij meerdere vrouwen te herhalen. Deze karikaturale versimpeling van de evolutieleer zien we in de werkelijkheid terug wanneer een bloedmooie, jonge vrouw verkering heeft met een rijke, afgeleefde zakenman die vreemdgaat.

Ondanks alle emancipatie van de afgelopen eeuw, zit hier statistisch gezien nog steeds een kern van waarheid in.

Onderzoek laat zien dat moderne vrouwen op datingsites meer dan mannen letten op (sociale) status, inkomen, opleiding en beroep van hun potentiële partners. Het is een eerste garantie dat een man zich kan focussen op de lange termijn, en dat je wat aan hem hebt. Het verklaart ook waarom veel vrouwen (45 procent) precies dezelfde man aantrekkelijker vinden wanneer ze horen dat hij al bezet is. Ook dat is een garantie dat hij deugt: hij is immers al goedgekeurd door een andere vrouw. Mannen letten weer iets meer op schoonheid en tekenen van jeugdigheid bij hun partners. Daarbij hebben ze meer drang tot seks met verschillende partners en zijn ze minder veeleisend in hun seksuele encounters. Aan de andere kant is voor de gemiddelde vrouw een stuk makkelijker een seksueel avontuur te krijgen: in de praktijk gaan – hoe kan het ook anders – mannen en vrouwen dus ongeveer even vaak van bil (alleen mannen hebben de neiging het aantal veroveringen te overdrijven, terwijl vrouwen het downplayen). Ook gaan ze even vaak vreemd. Daarover straks meer.

Verschillende lichamen, verschillende psyche?
Kracht, lengte, vorm, stem, botstructuur. Dat er fysieke verschillen is overduidelijk, maar in hoeverre die M/V-verschillen ook gelden voor de menselijke psyche is nog altijd het onderwerp van debat. Onderzoeken laten bijvoorbeeld (kleine) verschillen in hersenstructuur en cognitieve vaardigheden zien, maar het is onduidelijk in hoeverre die verschillen aangeleerd of aangeboren zijn. Onze hersenen zijn plastischer dan voorheen werd aangenomen. De menselijke geest is een selffulfilling prophecy-apparaat en mannetjesbaby’tjes vanaf dag één anders behandeld dan vrouwtjesbaby’s. Deze jarenlange conditionering laat zich – net zoals andere aspecten van de opvoeding – uiteraard ook in de volwassen hersenen gelden. Je wordt psychische gezien ten dele wat je doet. De hersenen van een kind met een intellectuele opvoeding zullen licht verschillen van een kind dat vooral een lichamelijke opvoeding krijgt.

Maar omdat grote verschillen tussen mannen en vrouwen pas ontstaan rond de puberteit, kun je een deel van de verschillen veilig aan geslachtshormonen toeschrijven (zoals het ‘mannelijke’ hormoon testosteron en het vrouwelijke hormoon ‘oestrogeen’). In de puberteit maakt een mannenlichaam zo’n tien keer zoveel testosteron aan als een vrouwenlichaam. Vrouwen maken meer oestrogenen aan. Deze hormonen – die sterk met andere hormonen interacteren – katalyseren behalve allerlei fysieke veranderingen, ook complexe veranderingen in verlangens, gevoelens en gedrag. Testosteron stimuleert het beloningsgebied in de hersenen en kan verklaren waarom mannen meer risico nemen en competitiever zijn dan vrouwen. En oestrogeen – vooral in combinatie met het knuffelhormoon oxytocine – heeft een groot effect op sociale relaties. Dit kan helpen verklaren waarom mannen iets taak- en resutaatgerichter zijn, en vrouwen meer empathisch, meer op relaties zijn gericht en iets beter kunnen multitasken. Mogelijk een erfenis uit het jager-verzamelaartijdperk waarin mannen soms dagenlang op jacht gingen, terwijl vrouwen ondertussen op het thuisfront moesten zorgen dat het er geolied aan toeging.

Conclusie: er bestaan (zichtbare en onzichtbare) fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen, maar die worden door culturele verwachtingspatronen en jarenlange conditionering vaak schromelijk overdreven. Bovendien lijkt het erop dat mannen en vrouwen steeds meer op elkaar zijn gaan lijken.

Wat vreemdgaan zegt over M/V-verschillen?
Een interessant weetje: de mate waarin een diersoort ‘monogaam’ is zegt veel over eventuele sekseverschillen tussen mannetjes en vrouwtjes. Biologen hebben ooit een simpele regel ontdekt: hoe groter de verschillen in gewicht tussen mannetjes en vrouwtjes, hoe minder monogaam die diersoort is. Als de mannetjes van een diersoort relatief groot zijn, duidt dit erop dat de vrouwtjes voor de grootste en sterkste partners gaan. Daarmee worden fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen evolutionair gezien beloond en kunnen de mannen alsmaar groter worden. Zo kun je verklaren dat mannelijke walrussen tot vier keer het gewicht hebben van de gemiddelde vrouwelijke walrus. Ze kunnen gemakkelijk door zo’n beest verpletterd worden, maar toch vallen ze allemaal voor het grootste exemplaar dat ze kunnen krijgen.

Mensmannen zijn slechts tien procent groter en twintig procent zwaarder dan vrouwen. Dit betekent dat mensen behoorlijk monogaam zijn in vergelijking tot andere diersoorten en veel op elkaar lijken. We vinden onze gelijken slechts in een paar andere diersoorten zoals zeepaarden, knobbelzwanen, muskusratten, bevers, reebokken, woelmuizen en gibbons. Maar dit was niet altijd zo.

De mens leeft vermoedelijk zo’n twee miljoen jaar relatief monogaam. Voor die tijd waren de lengteverschillen tussen man en vrouw stukken groter, wat wijst op een minder harmonieus seksleven, met meer concurrentie tussen mannetjes zoals we nu nog bij gorilla’s zien die in een haremsysteem leven. De leider van de groep mocht als eerste kiezen met wie hij wilde paren en de andere mannetjes moesten zich zien te redden met wie er overbleef. Volgens evolutionair bioloog Sergey Gavrilets bedachten vrouwen op een bepaald moment in de menselijke evolutie dat het nuttig was om vooral de mannetjes toe te laten die hen te eten gaven. Een ruilvoorstel dus: ‘Als jij mij eten geeft en beschermt, geef ik jou seks.’ Uit dat simpele idee ontstonden vaste banden die uiteindelijk leidden tot exclusiviteit en regels als het huwelijk, zoals wij die nu kennen. Vrouwen beloonden niet meer de grootste en sterkste man, maar zochten meer sociale en monogame mannen. Sindsdien groeien mannen en vrouwen steeds verder naar elkaar toe.

De verschillen vallen op, de overeenkomsten zijn groter
Hoewel de verschillen tussen mannen en vrouwen vaak interessanter zijn en meer opvallen, zijn de overeenkomsten nog altijd veel talrijker. Vrouwen en mannen komen niet van verschillende planeten, John Gray zwamt. Ook zijn ze niet zo verschillend in wat ze van elkaar willen. Als je tegenwoordig aan een willekeurige groep mannen en vrouwen vraagt wat ze in een partner zoeken dan staan vertrouwen en begrip bij allebei op een grote nummer één, boven een mooi uiterlijk, veel geld, goede seks of een bijzondere status. Mensen zoeken uiteindelijk vooral herkenning en begrip in een ander, een maatje bij wie ze zich thuis voelen. Een partner die ze kunnen vertrouwen en die er door dik en dun zal zijn. Natuurlijk, zonder die wederzijdse klik of lichamelijke aantrekking zal er niet veel gebeuren, maar in de praktijk blijkt dat meer te maken te hebben met het creëren van een leuke band dan met een kille evolutionaire onderhandeling.

Onderzoek laat ook zien: voor een duurzame band helpt het als je voldoende op elkaar lijkt. Zoek dus vooral een partner die van dezelfde planeet lijkt te komen en die makkelijk mengt met de rest van je leven. Mensen die op elkaar lijken, hebben over het algemeen minder communicatieproblemen, hoeven zich minder aan elkaar te passen en hebben meer voor elkaar over. Dat geeft bevredigender relaties. Er is hoop voor de liefde!

eKudos Nu Jij

Waarom partners meestal ongeveer even aantrekkelijk zijn?

Soms, als ik alleen op een terras zit en niet naar mijn iPhone staar, kijk ik naar langslopende stelletjes. Altijd grappig om te zien wie met wie eindigt. Meestal is dat niet zo’n verrassing: partners lijken vaak elkaar. Niet letterlijk, maar partners matchen vaak qua aantrekkelijkheid. Een vrouw die van het voltallige terras gemiddeld een zeven zou krijgen, heeft meestal ook een zeven als man. En een negen zie je vaak met een andere negen.

Natuurlijk, beauty is ook in the eye of the beholder, maar wat mensen aantrekkelijk vinden wordt over het algemeen bepaald door een vrij simpele door de evolutie gestuurde formule. Stel dat je alle mannen op de wereld in een blender zou stoppen om daar de ultieme gemiddelde man van te maken: zie daar de perfecte tien. En voor de vrouwen geldt hetzelfde. We houden heus van bijzonderheden – een uitstekende tand, een aparte neus of een licht omhooggetrokken mondhoek – maar dan het liefst bij mensen die verder vrij gemiddeld en symmetrisch zijn. Dat zijn over het algemeen gezonde mensen met een goed immuunsysteem. Een ‘gezond’ uiterlijk is een eerste garantie op gezonde kindjes.

Hoewel mensen graag fantaseren over een relatie met een aantrekkelijkere partner, laat onderzoek zien dat de meeste mensen zich het meest thuis voelen bij iemand die hen fysiek evenaart. Partners die duidelijk niet matchen qua uiterlijk hebben statistisch gezien minder duurzame relaties. Zo’n relatie zal eerder op de klippen lopen. Waarom? Het groene monster. In relaties waar de ene partner een stuk aantrekkelijker is, komt veel vaker jaloezie om de hoek kijken. Om onzekerheid en afwijzing te voorkomen, zoeken mensen tijdens het daten dus vaak op matchende uiterlijke kenmerken. Iemand die ongeveer even knap is, laat ons minder aan onze eigen aantrekkelijkheid twijfelen.

De uitzonderingen bevestigen de regel. Af en toe zie je inderdaad een man met een vrouw aan de hand die fysiek duidelijk zijn meerdere is. Andersom zie je het ook, maar een stuk minder. Vrouwen zijn over het algemeen iets gevoeliger voor de sociale status en portemonnee van een man, mannen zijn meer gespitst op fysieke eigenschappen van een vrouw. Hierom hebben bekende mannen met het uiterlijk van een aardappel soms toch een uitzonderlijk mooie vrouw. Zoals Salman Rushdie en zijn toenmalige vriendin en ex-model Padma Lakshmi. Charisma, humor, geld, charme, intelligentie of sociale manipulatie kunnen het gebrek aan fysieke fraaiheid best compenseren. Het gebrek van de ene ‘attractor’ wordt vaak gecompenseerd door een andere. Zo zie je ook vaker geestelijk getroebleerde mensen met een mooi uiterlijk samenklonteren met een minder mooie, maar geestelijk stabiele partner.

Ondanks dat relaties met ongeveer even aantrekkelijke partners het meest duurzaamst blijken, is er een uitzondering: als twee fysiek niet-matchende partners daarvoor langere tijd als vrienden met elkaar omgingen is de kans op een fijne, duurzame relatie wel weer een stuk groter. Aldus dit onderzoek. Als de connectie zich al bewezen heeft en er voldoende seksuele aantrekkingskracht is, wordt fysieke gelijkwaardigheid iets minder belangrijk gevonden.

Bron: The Social Psychology of Attraction and Romantic Relationships (2015). Madeleine A. Fugère, Jennifer P. Leszczynski, Alita J. Cousins.

eKudos Nu Jij

Tien, nee elf open deuren over geluk (waar bijna iedereen aan voorbijloopt)

1. Allereerst, wat is geluk nou eigenlijk?
Geluk is niet iets waar je lang over na moet denken of hard naar op zoek moet gaan. Mensen die dat doen, zijn meestal ongelukkig. Want wat is dat geluk nu helemaal waarnaar mensen zo verlangen? Het antwoord is ontnuchterend: geluk ontstaat pas op het moment dat er geen drang is om het heden te willen veranderen. Het is niets meer dan tevredenheid in of met het huidige moment – zonder verdriet en spijt over wat geweest is, zonder zorgen over de toekomst. Het is een hier en nu-ding. Mensen die gefocust zijn op wat ze op dat moment aan het doen zijn – of dat nou schilderen of afwassen is – zijn gelukkiger dan mensen die dagdromen, tobben en piekeren.

2. Verwacht dus niet dat je het Grote Geluk in de toekomst zult vinden
Omdat het eerste punt wat karig klinkt, hopen mensen het Grote Nooit Aflatende Geluk ooit in de toekomst te vinden. Mensen hebben allerlei veronderstellingen over wat hen gelukkig dan wel ongelukkig zal maken, en ze proberen het een na te streven en het ander te vermijden, maar onderzoek laat zien dat ze hun doel eigenlijk altijd voorbijschieten. Hoeveel status en geld ze ook vergaren, hoe knap de persoon ook is met wie ze verkering hebben, hoeveel Facebook-vrienden ze ook hebben, veel gelukkiger worden ze er niet van. Als mensen genoeg hebben om in hun basisbehoeften te voldoen, blijkt meer, beter, hoger en knapper hen niet gelukkiger te maken.

Waarom is het eigenlijk het zo lastig gelukkig te zijn of te voorspellen wat je gelukkig maakt?

3. Jouw brein is helemaal niet gemaakt om je gelukkig te maken
Ben jij geen vrolijke Frans? Pieker je ’s nachts over jouw toekomst en die van je geliefden? Raak je van de kaart door de toenemende rimpels op je voorhoofd? Angstig over de reorganisatie op je werk? Praat je regelmatig op een minachtende toon tegen jezelf? Gefeliciteerd, je brein werkt precies zoals het hoort! Jouw brein is geëvolueerd om je te helpen overleven, niet om je gelukkig te maken. Het brein is een alarmsysteem en probleemoplosser ineen, geen geluks- en euforiefabriek. Denk dus niet dat er iets mis met je is als je regelmatig ongelukkig bent. Je brein is allereerst ‘gemaakt’ om jou (en eventuele nakomelingen) een veilige toekomst te garanderen, niet om jou permanent in een toestand van gelukzaligheid achterover te laten leunen. Ons brein verwart vooruitgang/succes/geld/status hierom met geluk.

4. Meer vrijheid en mogelijkheden = minder geluk?
Een bizar feit: jij en ik hebben meer vrijheid, mogelijkheden en weelde dan al onze voorouders bij elkaar. Bovendien hebben we (op papier) allemaal dezelfde kansen en mogelijkheden om een groots en meeslepend leven te creëren. Leve de vooruitgang? Het lijkt paradoxaal, maar de moderne welvaartmaatschappij maakt het juist lastig om domweg tevreden te zijn. Het idee dat het leven maakbaar is, geeft veel mensen eindeloze inspiratie en brandstof, maar levert in de praktijk juist veel opgejaagde, ongelukkige zieltjes op. Mensen die continu nadenken over wat hen gelukkiger en succesvoller kan maken, en ondertussen hun leven in het hier en nu verwaarlozen. De drang om alles uit het leven te halen laat mensen teleurgesteld, leeg en verward achter. Door de illusie van maakbaarheid leggen mensen de drempel voor geluk torenhoog en zoeken ze vaak naar de verkeerde dingen op de verkeerde plekken. Moderne mensen zijn neurotische zoekers geworden, geen vinders.

5. Mensen hebben een relatief stabiele geluksbasis
Tegen hun verwachtingen in blijven mensen gemiddeld ongeveer even (on)gelukkig, hoeveel ze ook voor- of achteruitgaan. Het meest verbijsterende voorbeeld hiervan is een onderzoek van ‘geluksprofessor’ Dan Gilbert. Of mensen nou de loterij wonnen of verlamd raakten, het had uiteindelijk veel minder impact op hun geluksniveau dan ze van tevoren verwachtten. Sterker nog: na een jaar waren die mensen over het algemeen even gelukkig als voor het winnende lot of tragische ongeluk. Bijna alles went (behalve interpersoonlijke conflicten, geluidsoverlast, pijn en echte armoede). Hoe gelukkig of ongelukkig je bent is voor zo’n vijftig procent afhankelijk van je genetische make-up (zo blijkt o.a. uit tweelingonderzoek). Slechts zo’n tien procent is afhankelijk van je omstandigheden (zoals werk, levensfase, politiek klimaat). En dan nu het echt goede nieuws: de overblijvende veertig procent is afhankelijk van hoe je naar het leven kijkt. En dat is met een beetje wils- en daadkracht te beïnvloeden.

Dus, hoe kun je iets gelukkiger worden? (Open deuren-alert!)

6. Wees dankbaar voor wat er wel in je leven is
Als je succesvoller en rijker wilt worden is het goed te focussen op wat er mist in je leven. Daar ga je harder door werken. Maar om iets gelukkiger te zijn kun je beter dankbaar zijn voor wat er wél in je leven is. Geluk is een levenshouding, niet iets dat je kunt bezitten. Mensen die ontevreden zijn, zullen vaak harder werken om hun leven beter maken – en dat is soms broodnodig – maar het is goed te realiseren dat alles wat wij in de toekomst proberen te bereiken – mooi huis, diploma, strak lichaam – belooft dat we eindelijk kunnen genieten wanneer we dat eenmaal hebben. We zoeken dus eigenlijk naar voldoende redenen om nú te kunnen genieten. Hoewel het kunstmatig klinkt kun je dankbaarheid best leren. Onderzoek laat zien dat het dagelijks opschrijven of benoemen van drie zaken die wél goed gaan in je leven significant gelukkiger kan maken.

7. Stop met positief denken, doe aan positieve actie
Onderzoek laat zien dat positief denken helemaal niet zo positief uitpakt. Wil je meer succes in je veranderpogingen en gelukkiger zijn? Verander je gedrag. Anders doen lijdt bijna automatisch tot anders voelen en denken. Daadkracht heeft twee grote voordelen boven nadenken. 1. Je gevoel verandert er direct door. Zelfs zoiets simpels als een potlood tussen je tanden doen, kan gelukkiger maken: het activeert je lachspieren en je hersenen maken daar de bijhorende geluksstoffen bij aan. 2. Daadkracht vergroot automatisch kansen en mogelijkheden. Ongelukkige mensen gaan ervan uit dat gelukkige, succesvolle mensen intelligenter, knapper, rijker of charmanter zijn dan zijzelf. Goed nieuws: dat klopt niet. Geluksvogels zijn eigenlijk alleen iets actiever. Die had je vast niet zien aankomen. Mazzelaars zijn geen zondagskinderen met beter karma dan jij en ik, ze zijn vaak op het juiste moment op de juiste plek, omdat ze op meer plekken komen. Het is een kwestie van statistiek.

8. Stop met piekeren, leer je aandacht focussen
Onderzoek laat zien dat mensen minstens de helft van de tijd bezig zijn met dagdromen, piekeren en tobben en dat het precies die ongecontroleerde, innerlijke monoloog is die ze ongelukkig maakt. Hoe meer de hersenen in het verleden aan het graven zijn of de toekomst proberen te beheersen, hoe meer de aandacht verschuift naar de zaken die níet goed gaan in ons leven. Nadenken over je ellende lijdt meestal tot… nog meer nadenken over je ellende. Vaker je aandacht bij het hier en nu houden, maakt gelukkiger: het helpt als je hobby’s en interesses hebt die dit stimuleren en jou jezelf even helemaal laten vergeten. Hyperfocus en volledige aandacht kunnen extreem gelukkig maken! Maar het maakt ook gelukkiger door te leren je aandacht bij de dagelijkse klusjes te leren houden. Toevallig bestaat er een tak van sport voor waardoor je dit kunt leren. Het heet mindfulness-meditatie en is lang niet zo zweverig als het klinkt. Wetenschappelijk gezien is het duidelijk: meditatie werkt.

9. Wees lief voor anderen
Wees aardig voor de mensen om je heen, vooral (maar zeker niet alleen) voor de mensen die aardig voor jou zijn. Goede relaties zijn mogelijk jouw allerbelangrijkste bron van geluk en gezondheid. Mensen zijn gemaakt om hun lot met anderen te verbinden: zelfs baby’s beginnen na ongeveer een jaar spontaan sociaal gedrag te vertonen door hun speeltjes en afgekloven tarwekoekjes met anderen te delen. Als we de harmonie in onze belangrijkste relaties schaden vanwege eigengewin of status, dan betalen we daarvoor een hoge prijs. Conflict en strijd blijken een van de weinige situaties die nooit wennen, en ze maken mensen structureel ongelukkiger en gestrester. Ook zijn er tal van studies die laten zien hoe vrijwilligerswerk, vrijgevigheid en altruïstisch gedrag bijdragen aan geluk, zelfvertrouwen en geestelijke gezondheid. Dat onderzoek laat ook zien dat mensen die geven gelukkiger zijn dan de mensen die vooral nemen. Vooral jonge mensen, gestimuleerd door onze individualistische maatschappij en de illusie van maakbaarheid zien zichzelf en hun successen als belangrijkste maatstaf in het universum. En dat is teleurstellend, want dit hele universum, inclusief je medemensen, zijn niet in jouw grootsheid geïnteresseerd. Je hebt uiteindelijk meer aan intimiteit en gelijkwaardigheid in je relaties dan bewondering en maatschappelijk succes.

10. Omarm de imperfectie en vergankelijkheid van dit leven
Misschien was je het al duidelijk: het leven is wat gebeurt terwijl jij plannen maakt. Dit universum is niet gemaakt om jou en mij gelukkig te maken: iedereen krijgt zijn portie pech, onrechtvaardigheid, ziekte en drama te verduren en niemand overleeft het. De paradox van de situatie is: hoe minder hard je van deze onvermijdelijke feiten probeert weg te lopen, hoe makkelijker het is gelukkig te zijn. Je mag ondertussen best perfectie in je doelen nastreven, maar verwacht niet dat het lukt (of dat je perfect gelukkig wordt als het wel lukt). Je kunt beter iets doen waar je nú al van gelukkig van wordt, voordat je er status, geld, spirituele verlichting of wereldvrede mee bereikt hebt.

Ik wilde voor ik aan dit artikel begon per se tien open deuren in dit artikel verwerken – omdat het zo’n mooi rond en symmetrisch getal is. Een écht goede schrijver had er verdomme vast tien van kunnen maken! Nu moet ik er mee leren leven dat het er elf worden en ik geen briljant schrijver ben. Boehoehoe. Dit brengt ons – hoe toepasselijk – bij de volgende quote en allerlaatste open deur van dit artikel:

11. ‘Wentel jezelf nooit in zelfmedelijden: het verziekt alles om zich heen’
Dit is het citaat van de briljante komiek Stephen Fry. En het klopt als een bus. Neem jezelf en je ego te serieus en het leven wordt al snel één grote strijd. En natuurlijk, het is goed te strijden voor rechtvaardigheid en het welzijn van jezelf en anderen, maar zonder daarbij de onvolmaaktheid van jezelf en de wereld te accepteren zul je het niet lang volhouden. Wie tenminste af en toe om zichzelf (en de waanzinnige wereld waarin we leven) kan lachen, is een stuk gelukkiger dan diegene die zichzelf continu miskend voelt en alleen nog maar onrechtvaardigheid signaleert.

eKudos Nu Jij

Wat doet internetporno met het mannenbrein?

Ik las afgelopen week een verontrustend artikel over wat internetporno kan doen met het mannenbrein. Psychologen Philip Zimbardo (bekend van het Standford-gevangenisexperiment) en Gary Wilson schreven het boek ‘Man Interrupted’ waarin zij de gevolgen van veelvuldige internetporno-rukkerij van mannen onder de loep nemen. Het artikel is een kleine samenvatting van hun boek, ik geef hier een samenvatting van die samenvatting:

De gemiddelde jongeman kijkt gemiddeld zo’n twee uur per week. Rond vijftien jaar wordt het kijken van porno bij veel jongens een gewoonte. Omdat jongens gemiddeld rond hun zeventiende hun eerste seksuele ervaring hebben, gaan de auteurs er van uit dat de gemiddelde jongen zo’n 1.400 internetpornosessies heeft gehad voordat ie aan het echte werk begint. ‘Wat doet dit in hemelsnaam met een mannenbrein?’ vroegen de auteurs zich af. Heel kort door de bocht:

Er zijn verbanden gevonden tussen veelvuldig internetporno kijken en de volgende seksuele klachten: impotentie, laag libido, vertraagde ejaculaties, niet kunnen klaarkomen en minder bevredigende seksuele relaties. Deze klachten zijn groter naarmate er meer porno gekeken wordt.

De auteurs geven als belangrijkste verklaring dat een pornoverslaafd brein steeds ongevoeliger wordt voor seksuele triggers die voorheen wel voldoende waren om seksueel opgewonden te raken. Net zoals de verslaafde roker, drinker of drugsgebruiker meer van het verslavende middel nodig heeft om dezelfde roes te bereiken, hebben pornokijkers op den duur extremere en meer gevarieerde seksuele beelden en triggers nodig om tot dezelfde kick te komen. Dit kan problemen geven in het echte offline leven, met sekspartners van vlees en bloed die er niet uitzien en zich niet gedragen zoals de pornoacteurs en -actrices. De typische combinatie ‘niet zonder porno kunnen’ en ‘afgestompt raken van echte seksuele cues’ is volgens de auteurs ook een motor voor andere psychische klachten. Klachten zoals depressiviteit, narcisme, een lager zelfbeeld, sociale angst en relatieproblemen lijken groter te zijn bij mensen die veel porno kijken. En ook hier is het verband als volgt: hoe meer porno kijken, hoe meer en groter de klachten.

De auteurs geven toe dat ze niet precies weten in welke richting de correlaties lopen: zijn het de klachten die tot meer pornogebruik leiden of leidt het pornogebruik juist tot een toename van de klachten? Ondanks de vraagtekens zijn er, volgens de auteurs, genoeg aanwijzingen dat het verminderen of stoppen van de pornoconsumptie leidt tot een verbetering van de seksuele en psychische klachten. In onderzoeken waar pornokijkers tijdelijk stopten met porno kijken, rapporteerden de proefpersonen niet alleen meer focus en mentale helderheid, maar ook betere erecties en ejaculaties – en dus een bevredigender seksleven.

De belangrijkste boodschap van de auteurs is niet dat porno kijken per se slecht is – er zijn genoeg kijkers die geen of weinig klachten melden – maar ze pleiten er wel voor kritisch naar eigen pornogebruik te kijken en te experimenteren met een time-out om te zien wat het effect daarvan is op je (liefdes- en seks)leven. ‘Misschien kom je erachter dat je geheime krachten hebt, waarvan je niet wist dat je ze had.’ Een paar maanden is volgens de auteurs genoeg om een effect te merken.

Update: Seksuoloog Marty Klein komt met een kritisch weerwoord. Hij geeft methodologische kanttekeningen bij de conclusies van Zimbardo en Wilson (vooral bij het bewijs dat porno een echte verslaving betreft) en ziet niet porno als de grote oorzaak voor veel klachten, maar de achterliggende digitalisering waarvan ook porno onlosmakelijk deel uitmaakt. Het is volgens hem de verslaving aan internet die onze offline-relaties negatief beïnvloedt en ook de discussie over de gevolgen van porno besmeurt.

eKudos Nu Jij

Vraag van de week: heeft iedereen om je heen meer seks dan jij?

Misschien, waar als we op de statistieken afgaan is dat niet zo waarschijnlijk. Mensen, met name adolescenten, neigen te overschatten hoeveel seks alle anderen hebben. In een studie van socioloog Michael Kimmel bleek studenten gemiddeld dachten dat 80% van hun medestudenten elke weekend seks had, in werkelijkheid was dat 5 tot 10 %. En 20% van alle studenten had zelfs nog nooit seks gehad. Adolescenten hebben gemiddeld een seksuele partner in een jaar. Onderzoek van socioloog Kathleen Bogle kwam tot vergelijkbare getallen.

Het is nooit leuk te bedenken dat anderen meer lol hebben dan jij. Vooral door sociale media krijgen we al snel het akelige gevoel dat anderen meer uit hun leven halen, populairder zijn en meer avonturen beleven. De blinde vlek: mensen posten veel vaker hun hoogtepunten dan dieptepunten op hun tijdlijn en dat geeft ons een vertekend beeld. De ellende en innerlijke strijd van anderen blijft meestal onzichtbaar. Dat is makkelijk te vergeten als jijzelf alleen achter de computer zit. Vooral als je niet goed in je vel zit, kunnen die fantastische vakanties, bruisende feestjes en überromantische romantiek op Facebook een doorn in het oog worden.

Heb je nog steeds het gevoel dat jij als enige droog staat? Klopt niet, je bent in goed gezelschap:

Bronnen:
Kimmel, Michael. 2009. Guyland: The Perilous World in Which Boys Become Men. New York: Harper Perennial.

Bogle, Kathleen. 2008. Hooking Up: Sex, Dating, and Relationships on Campus. New York: NYU Press.

eKudos Nu Jij

Vreemdgegaan: opbiechten of niet?

Mensen die regelmatig vreemdgaan zeggen weleens: ‘Ik vind het egoïstisch om mijn partner op te zadelen met het feit dat ik vreemdga. Laat mij maar zelf met de gewetensbezwaren zitten, daar hoef ik mijn partner niet mee lastig te vallen.’ Voel je je aangesproken? Deze goedkope omdraaitruc kun je makkelijk ontmaskeren met een simpele wedervraag: hoe zou jíj het vinden als jouw partner dit zou doen?

Denk daar maar eens rustig over na, schuinsmarcheerder die je er bent. De lelijke werkelijkheid is blijkbaar dat jouw partner – waarvan je hopelijk veel houdt – in een heel andere relatie zit dan hij of zij denkt. Dat is uiteraard nogal een wankele vertrouwensbasis voor welke relatie dan ook.

Waarom ging je vreemd?
Voor de duidelijkheid: ik ben geen moraalridder en heb ook geen kant en klare prescripties om met relatiegeheimen om te gaan. De redenen om te liegen of vreemd te gaan zullen in elke relatie ietwat verschillend zijn. Wie weet heeft iemand zelfs een goede reden die ik nu niet kan bedenken. Wel weet ik dat de basis van een fijne, liefdevolle en duurzame relatie bestaat uit transparantie, eerlijkheid en gelijkwaardigheid. En als je niet in zo’n relatie zit, dan is diezelfde eerlijkheid juist de manier om daar achter te komen, zodat je vervolgens de relatie kunt verbeteren of verbreken. Eerlijkheid zuivert je liefdesleven ( en hier lees je waarom dat zo is).

Je kunt samen nog zoveel maaltijden nuttigen, tv-series kijken en vrijen, als je structureel je diepere verlangens, dromen en angsten voor elkaar verzwijgt dan deel je eigenlijk niets wezenlijks. De beste manier om uit elkaar te groeien, zelfs als je in het zelfde huis woont, is weinig te delen van wat er in je bovenkamer omgaat.

En om een ander misverstand voor te zijn: ik zie monogamie niet als de Heilige Graal van de liefde. Eerlijkheid daarentegen komt daar wat mij betreft wel aardig bij in de buurt. En ook als je niet van de monogamie bent, is het goed mogelijk er eerlijk over te spreken zodat de ander een keuze heeft. Er zijn genoeg mensen die ooit eerlijk aan hun partner moesten toegeven dat ze seksueel niet genoeg aan één partner hadden. Veel relaties zullen zo’n openbaring misschien niet overleven (omdat tegenstrijdige relatiebehoeften ineens pijnlijk worden blootgelegd), maar soms komt er een nieuwe, eerlijkere relatie uit voort. Al dan niet met de afspraak om een open relatie uit te proberen.

Over vreemdgaan (en de redenen waarom dat gebeurt) bestaan bij de slachtoffers en mensen die dat zelf nooit zouden doen veel misverstanden. Ze zien vreemdgaan standaard als het signaal dat hun partner niet genoeg van hen houdt of hen niet seksueel aantrekkelijk vindt. ‘Als de relatie goed zit, zou dat nooit gebeuren.’ Het is misschien lastig te zien als je zelf niet zo bent, maar vreemdgaan heeft daar meestal weinig mee te maken. Het heeft waarschijnlijk meer gemeen met een ordinaire snoep- of gokverslaving dan een gebrek aan liefde of aantrekkingskracht. De spanning en intensiteit die in een stabiele relatie noodzakelijk minder worden, vind je nou eenmaal eerder buiten de relatie. En sommige mensen zijn verslavingsgevoeliger voor die spanning dan anderen (en zullen daar op een goedkope manier aan toegeven en erover liegen). Als je partner is vreemdgegaan is dat een zware aanval op jullie vertrouwensband, maar het betekent niet per se dat jijzelf daardoor minder leuk en aantrekkelijk voor je partner bent geworden. En het is goed mogelijk dat je partner nog steeds zielsveel van je houdt. Als jullie het drama samen willen overleven, is het nodig om het vreemdgaan van je partner niet als persoonlijke aanval op jouw zelfwaarde te zien, maar als een ordinaire verslaving van je partner. Het liegen is een groter probleem dan het verlangen om vreemd te gaan.

Biechten of niet?
Voordat je na mijn bescheiden preek besluit aan een schone lei te werken is het zinnig om je af te vragen wat je er precies met je biecht wilt bereiken. En wat het effect ervan op je partner kan zijn. Het is bijvoorbeeld een heel ander uitgangspunt als je jouw relatie wilt herstellen dan wanneer je er waarschijnlijk mee wilt stoppen.

Als jouw leugens of vreemdgaan het gevolg zijn van het feit dat je sowieso niet tevreden bent in de relatie, dan is de belangrijkste waarheid niet dat je hebt gelogen, maar dat je erachter bent gekomen dat je niet in de juiste relatie zit. Dan is dat het wat je zult moeten bespreken. Het vreemdgaan en de leugens daarover zijn eigenlijk van secundair belang. En als je eigenlijk al weet dat je de relatie wilt beëindigen, dan is er iets voor te zeggen om jouw leugens mee het graf in te nemen. Aan de andere kant: wanneer je het wederzijds vertrouwen en de intimiteit met je partner wilt herstellen, dan heb je een heel ander uitgangspunt. Dan kan die rauwe openheid je relatie redden.

De vraag ‘of en wat je precies moet opbiechten?’ is niet makkelijk te beantwoorden. Als jouw vreemdgaan een eenmalig incident was – en verder niet relevant of bedreigend voor jullie huidige band of gezamenlijke toekomst – dan is er iets voor te zeggen om het voor je te houden. Als vreemdgaan een terugkerend patroon of levensstijl is – waarbij ook vrienden en kennissen in het complot zitten – dan is jullie relatie voor een deel gebaseerd op een leugen. Kijk in de spiegel en vraag je af: wil ik zo iemand zijn? Wil ik zo omgaan met mensen waarvan ik houd? Wat zou ik ervan vinden als het andersom was?

Ik ben realistisch. Voor de notoire vreemdganger is ‘stoppen’ waarschijnlijk net zo lastig als voor de roker of drugsgebruiker. Als iets een gewoonte is geworden dan is het lastig ermee op te houden, vooral op momenten dat er gelegenheid is of het minder goed gaat. In werkelijkheid zullen er maar heel weinig mensen zijn die hun buitenechtelijke avonturen uit zichzelf zullen opbiechten. Zelfs als zouden ze het willen om van hun gewetensnood te sussen, dan nog zijn ze bang voor de crisis die hen daarna te wachten staat.

Nee, in de praktijk komt de andere partner er meestal zelf achter. Meestal door stom toeval, soms na een kleine zoektocht. Een openstaand mailaccount, een achtergelaten mobiel, een onverwacht huisbezoek, een bekende van je partner die jou in verdachte omstandigheden ziet: er zijn genoeg manieren hoe leugens ontdekt kunnen worden. Omdat de meeste mensen van nature vermijders zijn, zullen ze eerder op deze manier tegen de lamp lopen dan dat ze er uit zichzelf over beginnen. De schade die dát achterlaat is pas echt groot. Zo’n serieuze vertrouwensbreuk te boven komen is extreem lastig.

Vertrouwen is iets dat je veel gemakkelijker kunt verspelen dan (terug) winnen. Denk aan die bekende metafoor van die vaas: laat hem op de grond in stukken vallen en hij zal nooit meer de oude worden – hoe handig je ook met lijm en verf bent. En, zelfs als beide partners het daarna met frisse moed toch weer proberen, blijven de oude leugens vaak tussen hen instaan. Bij elke crisis, conflict of lastige periode worden de misstanden uit het verleden er weer met de haren bij gesleept. Ook als het onnodig is. ‘We hebben nu al twee weken geen seks: heb je stiekem weer iemand?’ Spoken uit het verleden kunnen, door de pijn die ze ooit hebben veroorzaakt, ineens weer tot leven komen.

De biechtregels
Als je, ondanks het ongemak, toch dapper genoeg bent om voor de biecht te gaan, houd je dan aan de volgende regels:

Zie het als noodzakelijk kwaad
Bij biechten geldt hetzelfde als bij het ontsmetten van een lelijke wond: fijn zal het niet worden. Zie het als een noodzakelijke ingreep om je leven meer te laten sporen en de integriteit en intimiteit in je leven weer te laten herstellen. Je zult de waarde daarvan misschien nog niet direct inzien, maar dat komt later wel. Je integriteit is uiteindelijk alles wat je hebt en het is alles wat jij een ander kunt geven. Zonder dat is je leven sowieso een leugen.

Een goed moment
Vraag je af of er voldoende ruimte voor je partner is om de klap van een biecht te verwerken? Een goede timing is belangrijk, maar laat het geen excuus zijn om niet te biechten. Een echt ideaal moment zal er waarschijnlijk nooit komen, aar het is wel goed om slechtnieuws-gesprekken niet vlak voor het slapen gaan of een belangrijke werkafspraak van je partner te beginnen. Ook als er andere stressvolle issues spelen – een verhuizing, de onzekerheid over een ziekte – kan het goed zijn even te wachten. Belangrijker nog dan de timing is uiteindelijk de boodschap zelf.

Doseer de boodschap
Breng het eerste deel van je boodschap direct en zonder veel omhalen en halfbakken excuses. Weet je niet goed hoe omdat je verlamd raakt van angst? Er is geen leuke manier om dit te doen, maar doe het toch maar. Je kunt net zo goed een lullige zin instuderen en opdreunen als het moment daar is: ‘Ik moet je iets vertellen waar ik heel erg meezit en het is niet fraai: ik ben vreemdgegaan en het spijt me vreselijk.’ Alleen die twee zinnen uitspreken maken dat de rest vunze;f gaat. Er is geen weg terug is: vanaf daar ontvouwt het gesprek zich verder. Nou ja, het zal eerder een uitbarsting van emoties zijn die je van tevoren niet kunt voorspellen.

Er is iets voor te zeggen om niet (meteen) met de hele waarheid op tafel te komen als je verwacht dat je partner het als schokkend of traumatisch zal ervaren. Nogmaals vraag je af wat het belangrijkste is van je boodschap.
De ander zal bovendien misschien details uit je willen trekken. ‘Hoe vaak gebeurde het? Was het lekker? Hoe groot, klein of mooi waren de geslachtsdelen?’ Enzovoorts. Je hoeft niet mee te gaan in deze onnodige zelfkastijding van je partner. Jouw biecht heeft een veel belangrijkere boodschap: je hebt spijt – heel veel spijt – en je wilt de relatie redden omdat je intens van je partner houdt. Dat is de kern.

Als de emoties bedaard zijn kun je eventueel later uitweiden over de meer pijnlijke details en redenen hoe het zover heeft kunnen komen, maar ook dan kun je je afvragen: hoe nuttig is het om in nutteloze en pijnlijke details te treden? Is het belangrijk dat je twintig keer seks hebt gehad in plaats van tien? Is het erger dat je ervan genoot dan dat het flutseks was? Het is voor je partner belangrijker te weten dat je ondanks alles wat je je partner hebt aangedaan nog steeds bij je partner wilt zijn. En dat je daar veel voor over hebt.

Wat je in ieder geval niet moet doen is je biecht via de mail of een brief meedelen. Omdat biechten voor een conflictvermijder het meest pijnlijke is er dat er bestaat, zal deze het misschien via de mail willen doen. Zo hoeft hij de pijn, verdriet en woede van zijn partner niet mee te maken. Doe dit niet! Tenzij je verwacht dat je partner lichamelijk agressief wordt. Anders is het niet alleen de meest laffe manier om te biechten, het maakt een positief eindresultaat alleen maar onwaarschijnlijker. Het zal intuïtief misschien niet zo voelen, maar de rauwe eerlijkheid van zo’n biecht kan jullie uiteindelijk meer bij elkaar brengen dan wanneer je zo’n confrontatie uit de weg gaat.

Een vertrouwensbreuk heeft tijd nodig om te helen
Als de biecht achter de rug is en de relatie het overleeft heeft, is er nog een valkuil die de zondaar moet vermijden: verwachten dat alles na een paar weekjes rouwen en bokken wel weer koek en ei mag zijn. De zondaar heeft immers zijn spijt betuigd en zelf ook wat tranen gelaten. Bovendien doet hij nu zijn stinkende best om lief te zijn en af te wassen. Soms is het inderdaad zo dat de liefdestrein weer relatief snel zoals gebruikelijk verder rolt, maar dat zal eerder uitzondering dan regel zijn. De wrok die sommige slachtoffers ervaren kan jarenlang aanhouden. Ook langdurige gevoelens van onzekerheid en tekortkoming kunnen ineens de kop opsteken door het vreemdgaan: ‘Ben ik dan niet goed, leuk, intelligent of mooi genoeg?’ Dit soort ongemakkelijke gevoelens laten zich – als ze er eenmaal zijn – niet zomaar wegdenken of wegpraten door een paar goede gesprekken.

Geef je partner voldoende tijd om het slechte nieuws te verwerken. Veel tijd. De gemiddelde partner zal waarschijnlijk door een hele rollercoaster aan gevoelens gaan: ongeloof, verdriet, woede, haat en verwarring. En het is lastig te voorspellen hoe lang dit duurt. Het kan een tijd duren voordat iemand weer een beetje vaste grond onder de voeten voelt en openstaat voor jouw kant van de zaak. In de tussentijd kan jij niet veel meer doen dan toekijken en klaarstaan wanneer je partner erom vraagt. Het is goed om te weten dat de meeste mensen vroeg of laat bijtrekken en ook jouw kant van het verhaal beginnen te snappen.

Soms kan het helend zijn om in ieder geval tijdelijk fysiek uit elkaar te gaan. Een time-out waarbij je afspreekt dat je elkaar een tijdje niet ziet en bezint of, en hoe jullie verder willen. Als je het geluk hebt dat je partner toch verder wil, dan kan het nog een tijd duren voordat het vertrouwensband hersteld is. Als het wantrouwen en de wrok aanhouden en jullie relatie niet in een opwaartse spiraal komt, dan kan het nuttig zijn om een paar gesprekken met een goede relatietherapeut aan te gaan.

eKudos Nu Jij

De vreemde link tussen telepathie, zelfmisleiding, succes en liefde

Eerst twee onderzoeken, daarna een conclusie die jouw leven kan veranderen:

Onderzoek 1. Psycholoog James Laird verzamelde ooit willekeurige mensen voor een onderzoek naar telepathie. Telkens moesten een man en een vrouw elkaar lang en diep in de ogen kijken om te raden wat de ander dacht. Helaas, na het analyseren van de resultaten bleek geen enkel bewijs voor bovennatuurlijke krachten. Toch was het experiment meer dan geslaagd. Laird onderzocht namelijk iets anders. Hij wilde weten of mensen die elkaar aankijken alsof ze geliefden zijn ook iets van die bijhorende aantrekking en verliefdheid meekrijgen. Zijn hypothese klopte. Bijna alle proefpersonen kregen speciale gevoelens voor hun telepathische partners, variërend van lichte verliefdheid tot diepe affectie.

Onderzoek 2. Antropoloog Robert Trivers ontdekte ooit dat 94% van alle hoogleraren zichzelf tot de beste 50% van alle hoogleraren rekent. Oeps. Hoe kan het dat deze intelligente beroepsgroep zichzelf zo gemakkelijk voor de gek houdt? Simpel, zegt Trivers, zonder deze blinde vlek zouden de hoogleraren het nooit zo ver geschopt hebben. We hebben er allemaal baat bij onszelf slimmer, mooier en beter in te schatten dan we objectief zijn. We worden daar niet alleen gelukkiger, maar ook echt slimmer, aantrekkelijker en vaardiger door. Dat is de welbekende selffulfilling prophecy. Als jij denkt dat je slim en leuk bent, dring je jezelf eerder op de voorgrond, creëer je meer kansen, reageer je laconieker op tegenslag en ga je door totdat je echt succes hebt.

Er is echter een grens aan de positieve invloed van zelfmisleiding. Trivers schat dat het optimum ligt bij 20%. Te weinig positieve zelfmisleiding leidt volgens hem tot depressieve gevoelens en nihilisme. Teveel misleiding doet eerdergenoemde voordelen teniet: het belemmert je te leren van fouten en zorgt dat anderen je niet serieus nemen. Je moet dus ook geen plank voor je hoofd hebben.

Het loont dus om jezelf een beetje voor de gek te houden, maar waarschijnlijk zie je ook de onmogelijkheid om zomaar te geloven dat uitgerekend jij tot ‘de beste helft’ hoort. Zo werkt dat natuurlijk niet. Gelukkig bestaat er een beter recept voor positieve zelfmisleiding en je hebt er al kennis mee gemaakt. Hoe kun jij jezelf overtuigen dat jij 20 % beter, slimmer en aantrekkelijker bent dan dat je bent? Simpel: doe gewoon alsof dat al zo is. Dat nieuwe gedrag geeft jou ook iets van het gevoel en vaardigheden die daarbij horen.

We zijn helaas zo gewend geraakt aan de vaste volgorde van sommige zaken, dat we ons daar blind op staren. Pas als we een leuke grap horen, lachen we. Pas als de ander lief doet, doen wij lief. Pas als we ons mooi voelen, spreken we die aantrekkelijke vreemdeling aan. Pas als de deadline nadert, raken we gestrest. Maar door alsmaar aan ‘de juiste volgorde’ vast te houden, beperken we ons leven. We wachten vaak onnodig op de juiste omstandigheden om actie te ondernemen of gelukkig te zijn.

Talloze onderzoeken onderstrepen dat dit niet nodig is. Werknemers die een krachtige lichaamshouding aannamen, voelden zich direct zelfverzekerder en maakten meer vervelende taken af. Diëters die hun vuisten balden wanneer ze iets lekkers zagen, vielen meer af dan anderen die dat niet deden. En het mooiste voorbeeld: studenten die een potlood tussen hun tanden moesten houden, werden daar vrolijker door. Hoe dat werkt? Het potlood stimuleert je lachspieren en je brein maakt er bijhorende geluksstoffen bij aan. Je lacht niet omdat je je blij voelt, je voelt je blij omdat je lacht.

De belangrijkste les die we hier uit kunnen leren? Wie doet alsof de wereld vol liefde en geluk is, komt die waarschijnlijk veel vaker tegen.

Dit is een korte bewerking van een eerder blog.

eKudos Nu Jij

Hoe tegenstrijdige verlangens en romantische ideaalbeelden de liefde saboteren

Mensen die alles materieel gezien op orde hebben, krijgen dat niet per se voor elkaar als het om hun liefdesleven gaat. Ze zijn gewend dat hard en gedisciplineerd werken goede resultaten oplevert, maar komen bedrogen uit als ze die strategie op de liefde toepassen. Misschien zien ze er goed uit doordat ze veel sporten of geld hebben om mooie kleren te kopen. Dat geeft wellicht meer kans op seks of aandacht, maar niet op een bijzondere connectie met een ander. Neem die zorgvuldig afgetrainde man op de sportschool die ik vaak hoor klagen tegen een vrouw met wie hij na afloop altijd twee giftig uitziende energiedrankjes drinkt. De kern van zijn verhaal is altijd: ‘Ik neuk verdomme wat af in mijn penthouse, maar waar zijn in vredesnaam de echt leuke, knappe vrouwen die met mij een gezin willen stichten?’ Zij klaagde eerst weleens mee over haar eigen liefdesleven, maar sinds kort heeft ze een vriend en luistert ze niet meer. Ze knikt af en toe mee, maar aan haar lege blik is te zien dat ze elders is met haar gedachten.

We kunnen bepaalde zaken onder controle krijgen in ons leven. Dat is meestal een kwestie van hard werken. Goede baan, extra nulletje op de bankrekening, mooi huis, betere gezondheid, strak lijf. Al deze aspecten zijn maakbaar als je bereid bent te investeren met tijd en moeite. Voor de liefde geldt dat nooit. Hoe krachtiger we proberen haar te grijpen, hoe meer ze ons door de vingers glipt. Liefde vraagt natuurlijk niet alleen om moeite doen en aantrekkelijk zijn, maar vooral ook om spontaniteit, kwetsbaarheid, ongemakkelijkheid, loslaten, openheid, geduld en ongedwongenheid. Alleen op die manier ontstaat intimiteit met een ander.

Dat is soms een doorn in het oog van mensen die gewend zijn doelen te halen door er met fiere tred recht op af te gaan. Doelbewustheid staat vaak haaks op ontspannen samenzijn. Het gaat meestal samen met valse lachjes, gespeelde nonchalance of zelfs emotionele chantage. En daar zijn veel mensen wars van. Jij toch zeker ook? Als jij bent zoals de meesten dan voel je je eerder uitgenodigd iets echts van jezelf te laten zien als een ander dat ook doet. Dat nodigt uit om natuurlijke verdedigingsmechanismes en formele beleefdheid te laten varen en je open te stellen. Mensen spiegelen zich daarin aan elkaar. Het moge duidelijk zijn, de controlefreak heeft het maar lastig op liefdesgebied. Door hoge eisen aan zichzelf te stellen en alles onder controle te willen hebben, valt het hem of haar zwaar om open en kwetsbaar te zijn. En dat is jammer, want echtheid en kwetsbaarheid bindt.

Uit onderzoek blijkt dat mensen sneller verliefd worden als ze de controle over hun leven een beetje kwijt zijn. Als ze uit evenwicht zijn. Omdat ze bijvoorbeeld in een kwetsbare, nieuwe fase van hun leven zijn beland. Een verhuizing, een nieuwe baan. Op het moment dat je je wat kwetsbaarder voelt, sta je waarschijnlijk ook meer open voor echt contact. Je hebt de ander meer nodig. Iemand die je dan helpt of oprechte interesse toont, maakt dan veel meer indruk.

Maar zo groots als een verhuizing hoeft het geeneens te zijn. Ook ongemakkelijke situaties in het dagelijkse leven brengen mensen bij elkaar. Door onalledaagse incidenten kan de vonk overspringen. Niet voor niets zie je in romantische films regelmatig dat geliefden elkaar van de sokken rijden, wijn over elkaar heen gieten of per ongeluk iets heel gênants roepen. Dit soort rare, kwetsbare momenten zorgt ervoor dat mensen even extra open voor elkaar staan. Vooral als het daarna lukt om het samen weer goed te maken kan er ineens een sterke gevoelsband ontstaan. Ze hebben samen iets raars meegemaakt. Dat soort situaties kun je helaas niet scripten, die ontstaan gewoon. Daarom is het goed af en toe dingen aan het toeval over te laten.

Hoge partnereisen
Ook als er hoge eisen aan de partner worden gesteld kan de liefde in de kiem worden gesmoord. Vooral in deze tijd hebben veel mensen torenhoge verwachtingen van een partner. Helemaal als ze zichzelf erg de moeite waard vinden en denken dat ze een uitzonderlijk exemplaar verdienen. Mensen met zelfvertrouwen, succes of een mooi uiterlijk worden sneller aantrekkelijk gevonden en hebben mede daardoor vaak nog hogere eisen. Uit onderzoek blijkt dat dit vaak oppervlakkige eigenschappen betreft. Uiterlijke schijn.

Een heel knappe vrouwelijke kennis – ook wel de ijskoningin genaamd – is inmiddels al meer dan tien jaar single. Onvrijwillig. ‘Er zijn gewoon écht geen leuke, slimme mannen, ja, behalve een paar die bezet zijn.’ Dat zijn bij nadere beschouwing mannen die ze niet goed kent en waarop ze haar fantasieën kan projecteren. Telkens als ze denkt zo’n man aan de haak te kunnen slaan, is er toch iets mis mee. Er is altijd íéts mis. Al is het maar dat ze haar te graag willen.

Uit onderzoek blijkt dat hoe aantrekkelijker vrouwen zichzelf vinden en hoe meer keuze ze hebben, hoe meer ze een man willen die welgesteld en hoogopgeleid is. En hoe succesvoller mannen zichzelf vinden, hoe meer ze een fysiek aantrekkelijke partner willen. Zelfs als je een partner vindt die aan de strenge eisen voldoet, word je daarvan niet per se gelukkig. Integendeel. De vraag naar bepaalde criteria zoals een dikke portemonnee, status of specifieke looks concurreert namelijk direct met een veel belangijker vraag: kan ik goed met deze persoon opschieten en maakt deze persoon mij gelukkig?

Tegenstrijdige relatiewensen
Nog lastiger dan hoge eisen zijn tegenstrijdige eisen. We willen vaak zowel de passie en seksuele spanning van het prille begin, als de vanzelfsprekendheid van een duurzame relatie. Hoe meer we deze twee eigenschappen in een en dezelfde relatie willen stoppen, hoe lastiger we het onszelf maken. De meeste mensen kiezen voor duurzaamheid en het gebrek aan spanning compenseren ze door een beetje met anderen te flirten. Dat gaat af en toe wat verder, maar de meeste misstappen zijn losstaande incidenten die het einde van een relatie inluiden.

We weten misschien best dat de partner die ons op alle fronten kan bevredigen een mythe is. Maar omdat we graag monogaam zijn, hopen we toch dat onze levenspartner aan zo veel mogelijk verschillende verlangens beantwoordt. Je moet in de zoektocht ergens een grens trekken, anders kom je nooit aan de bak. Het is goed te realiseren dat wat we zoeken en vinden in een partner altijd een compromis zal zijn. Sterker, elk mens is per definitie een compromis. Sommige eigenschappen kunnen per definitie niet in één mens bestaan en sommige combinaties van eigenschappen komen weinig voor. Lieve, zorgzame mannen worden bijvoorbeeld niet zo snel succesvol en rijk, daarvoor heb je nu eenmaal ook een beetje competitiedrang, frustratie en agressie nodig. Mannen die zorgzaam én succesvol en rijk zijn, zijn vaak bezet of hebben extreem veel keuze en stellen hoge eisen. Een hoog libido maakt vreemdgaan waarschijnlijker. Succesvol zijn in je werk gaat vaak samen met minder aandacht voor een partner. Een mooi uiterlijk maakt dat je minder hoeft te leunen op een leuke persoonlijkheid. Wie intellectueel en belezen is hecht over het algemeen minder waarde aan het hebben van een strak lichaam. De ene neiging concurreert direct met een andere.

We zouden hieruit kunnen concluderen: hoe meer je tegenstrijdige eigenschappen in een partner of relatie zoekt, hoe langer je alleen blijft of ontevreden raakt als je wel in een relatie zit. Het geheim van geluk in de liefde is nogal ontnuchterend: stel prioriteiten in wat je wilt in een partner, verwacht niet te veel van de ander en geniet van wat er wel is.

Lastig voor de perfectionist, maar niet ondoenlijk. Mettertijd stellen we harde eisen en prioriteiten bij. Dat gaat vanzelf. Naarmate onze verwachtingen realistischer (lees: lager) worden, zullen we dankbaarder zijn voor wat we wél hebben in plaats van wat we missen in een partner. Uiterlijke schijn en status worden steeds minder belangrijk. En dat komt de liefde vaak ten goede.

eKudos Nu Jij

Communicatieregel: stop de Cirkel der Verwijten


Je kent ze vast. Partners die slechts nog in verwijten communiceren. “En ja hoor, je hebt weer een vlek in je trui.” ‘Ach, wat maakt jou het uit hoe ik eruit zie, het is niet dat we een seksleven hebben of zo.” Het vreemde is dat mensen aan deze vorm van communicatie wennen en dat ze het jarenlang kunnen volhouden. Dat is conditionering. Je traint elkaar hierin. Ook hier is het probleem dat de partners op een gegeven moment allebei denken dat het vooral aan de ander ligt. Als partnerlief verandert zullen zij het misschien ook overwegen. Het is een denkfout die beider geluk saboteert.

Als jij verandert, verandert je partner mee.
Vooral als je al lang samen bent is het soms heel makkelijk om vooral te zien wat er NIET goed gaat binnen jullie relatie. Het goede is vanzelfsprekend en wordt niet meer gezien, het ‘slechte’ steeds meer in het oog springend. Bepaalde gedragingen van je partner kunnen je na verloop van tijd zelfs jeuk of andere allergische reacties geven. Misschien heb je jarenlang gevochten om iets in jullie relatie te veranderen, tevergeefs. Daar word je moedeloos van. En vaak ook lui. Je hebt geen zin om je best te doen.

Hoe logisch het ook voelt om bij elke ‘misstap’ van je partner een kritische noot te zingen, probeer de communicatie constructief te houden. Klaagzangen en verwijten maken een fijne relatie erg moeilijk. Het is besmettelijk en zorgt ervoor dat je partner precies hetzelfde doet. Het uiten van een echte vraag of wens maakt het voor de ander veel aantrekkelijker om positief te reageren.

De eerste en meest belangrijke stap in de oplossing van relatieproblemen is door je te houden aan een rigoureus verwijtendieet! Stop met verwijten! Een kleine klaagzang op zijn tijd kan wat lucht geven, maar hou het beperkt.

Verwijten verlammen!
Hij: ‘Was je weer op pad? Je doet veel leukere dingen met je vrienden dan met mij!’
Zij: ‘Alsof jij de laatste tijd zo leuk bent om iets mee te doen.’

Hij: ‘En waarom moet het altijd zo’n zooi zijn als ik thuis kom?’
Zij: ‘Ik ben weggevlucht omdat jij vanochtend chagrijnig leek. Daar had ik weinig trek in.’

Het uiten van een wens of vraag zorgt voor betrokkenheid
Hij: ‘Vind je het leuk om vrijdag samen naar het strand te gaan? Ik heb toevallig een vrije dag gekregen.’
Zij: ‘Ik heb eigenlijk met Marie afgesproken, maar ik zal eens vragen of ik dat kan verzetten. Lang geleden dat wij op het strand waren, leuk!’

Hij: ‘Ik heb het vandaag druk, zou jij alsjeblieft de afwas kunnen doen?’
Zij: ‘Ik heb het ook behoorlijk druk, maar vooruit dan: omdat jij het bent!

Dit artikel is onderdeel van het kritiek-gedeelte van de cursus ‘Communiceren kun je leren’.

eKudos Nu Jij

De illusie van de foute man

Een bevriende journaliste is bezig met een artikel voor een vrouwenblad over mannelijke sletten (‘Echt 100 plus hé!’). Mannen die vrouwen verslijten en zich niet hechten. Ze kent er zelf een aantal – iets te goed – en vroeg zich af: ‘Wat is de drijfveer en het succes van dit type foute man? En waarom trap ik er steeds weer in?’

Voor alle vrouwen die last hebben van het ik-val-op-foute-mannen-syndroom: hieronder het succes van de foute charmeur verklaard.

Mannen kunnen van nature seks iets makkelijker loskoppelen van een emotionele band dan vrouwen. Slettengedrag is voor hen daarom iets natuurlijker. Toch zijn de meeste mannen in de praktijk geen sletten. Ook niet vaker dan vrouwen. Waarom? Allereerst is het voor de gemiddelde man moeilijker om aan seks te komen dan de gemiddelde vrouw. Een leuke vrouw hoeft soms slechts op het juiste moment te glimlachen om iemand mee te krijgen. Iets wat zelfs voor een George Clooney-kloon niet is weggelegd (tenzij hij George Clooney is). Een man, hoe knap ook, moet vaak gewoon zijn stinkende best doen om de vrouw het hof te maken en de meeste mannen doen dat niet op een handige manier. Het is vaak geluk als ze weer eens ‘mogen’. Eerder uitzondering, dan regel. Ze zijn gewend dat ze moeten investeren en bewijzen dat ze het waard zijn. En investeren betekent vaak ook een persoonlijke band aangaan. Vrouwen hebben vaak een goede intuïtie, en weten het heus wanneer de man alleen op seks uit is. Ze zal – afhankelijk van hoe aantrekkelijk ze hem vindt en of ze in de stemming is – zelf bepalen of hét die avond gaat gebeuren. Dat is vaker niet, dan wel.

Er zijn echter mannen die ondanks duidelijke ‘foute signalen’ toch elke keer het voordeel van de twijfel krijgen. Mannen die als boter door de natuurlijke verdedigingsmechanismen van een vrouw heen glijden. Deze mannen hebben vaak iets extra’s: charisma, charme, kennis van de vrouwelijke psyche, al dan niet gecombineerd met een indrukwekkend uiterlijk. Deze mannen hebben het talent om weerstand te omzeilen en zonder al teveel persoonlijke investeringen te doen en toezeggingen te geven. Lusten zonder lasten: dat maakt dat een foute man gemakkelijk verslaafd kan raken aan het binnen hengelen van op verse vissen.

Wil jij er niet meer in trappen? Het is nuttig om je zwakte voor de foute man eerlijk te erkennen, en als je er niet van gediend bent, in de toekomst met een grote boog om hem heen te lopen. Maar dat kan erg lastig zijn. De foute man staat vaak op het goede moment op de juiste plek, kent jouw zwaktes, en geeft jou het gevoel dat het bij jou toch net anders zal lopen dan bij die andere vrouwen. Hij zorgt dat jij jouw wildste fantasieën op hem kan laten projecteren?

Misschien vraag je je af wat zijn truc is? Dat is het eerste probleem: het is niet echt een truc. Op dat moment dat hij zijn zinnen op jou heeft gezet ben jij ook de enige die ertoe doet. Daarin is hij oprecht, en dat is aantrekkelijk en krachtig. Het gevoel dat jij de enige bent, is heerlijk. Ook als iemand dat in een kwartier bij jou oproept. Dat is misschien nog wel specialer. Ook dat zul je moeten erkennen: je kunt er twintig jaar over doen om een band met iemand te voelen, maar ook vijf minuten. De foute man is als een vingervlugge gevoelsgoochelaar. Hij geeft je het gevoel dat hij je al kent, zegt rake dingen, vaak op een speelse, ontwapenende manier, die bij jou direct een gemixt gevoel van verwondering en vertrouwdheid oproepen. Dat lijkt bijzonder, maar is het niet altijd. Zo weet hij heus dat jij, net als ieder mens, opbloeit bij aandacht of een goed geformuleerd compliment, houdt en dat je je graag met iemand verbonden wilt voelen. Dat zijn de elementen die het leven memorabel maken. De foute, charmante man is niet iemand van de monoloog, eenzijdige complimenten, doorzichtige vleierij of flauwe humor. Hij laat een echt gesprek ontstaan. Een dialoog die jouw verlangens naar de oppervlakte drijven en jou laten giechelen als een klein meisje. Voor je het weet praat je met de foute man over je diepere passies, je kinderdromen, seks en andere avonturen. Zaken die je zelfs niet (of te weinig) met je ex-vriendjes besprak.

Als zo’n man in je leven verschijnt – en die kans is niet gering aangezien deze mannen behoorlijk actief zijn – zul je al geneigd zijn hem een kans te geven. Je weet dat het te mooi lijkt om waar te zijn en dat allemaal iets te snel gaat, maar daar wil je op dat moment niet aan denken. Het moment is te spannend, te mooi, te alles verslindend. ‘We zien wel waar het schip strand,’ denk je. En dit verklaart het succes en overleving van de mannelijke slet. Hij geeft je het gevoel dat hij een boot zou kunnen zijn die je niet wilt missen.

Na een paar keer alleen terug te hebben gezwommen, zul je de volgende keer waarschijnlijk gewoon aan land blijven. Met een meewarige blik zie je hoe andere vrouwen in hetzelfde bootje te stappen. Jij weet nu hoe het afloopt.

eKudos Nu Jij