Weblog van psycholoog Marcelino Lopez

Zelfs in de beste relaties gebeuren dingen waarbij twee mensen elkaar, bedoeld of onbedoeld, pijn doen. Vaak betreft dat een uitgekomen slippertje, leugen, affaire of een uit de hand gelopen ruzie. Een klein moment van onoplettendheid, impulsiviteit of heftige emotie kan voor meer schade zorgen dan partners beseffen. Een stiekeme affaire of harde leugen nog meer. Als partners na de eerste schok besluiten op oude voet verder te willen, dan blijkt dat soms toch niet zo makkelijk te gaan. De pijn, wrok of wantrouwen gaat – met de beste wil van de wereld – niet zomaar weg en kan de relatie blijven saboteren. Is daar iets aan te doen?

Vreemdgaan en liegen
Sommige ervaringen kunnen echt psychische schade geven. Bij bepaalde gebeurtenissen vinden we dat logisch, zoals bij seksueel misbruik of geweld, maar ook de leugens van een partner kunnen als een schok komen. Je dacht dat je je partner, met wie je lief en leed deelt, goed genoeg kende, en ineens blijkt dat dat helemaal niet zo is. Het kan voelen alsof je wereld uit elkaar valt. Vooral als je het echt niet zag aankomen en je per toeval achter de waarheid komt. Dat vanzelfsprekende vertrouwen word niet zomaar hersteld, hoezeer de partner ook berouw toont. Het kan een tijd duren voordat de schade hersteld is. Sommige partners blijven de pijnlijke momenten herbeleven en koesteren langdurig wrok- en wraakgevoelens jegens de partner. Hoewel dat een natuurlijke reactie is, werkt dit remmend op de relatie en de rest van hun leven. Je komt niet verder als je blijft hangen in het verleden. De ‘foute’ partner kan nog zo zijn best doen, ook de lijdende partij moet op een gegeven de beslissing maken om het verleden voor zover mogelijk uit de relatie houden en actief voor een nieuwe toekomst te kiezen. Het kan dan nuttig zijn om het oude zeer alsnog op een actieve manier grondig te verwerken en de energie te richten op een frisse toekomst.

Voordat ik een handige verwerkingsoefening aanreik, eerst een kleine introductie:

Uitdoving van psychologische pijn
Misschien heb je wel eens gehoord van de psychologische term ‘uitdoving’. In de praktijk, zowel in de therapiekamer als daarbuiten, worden psychologische pijn en angst minder als je (op een veilige manier) aan de prikkels wordt blootgesteld die jouw pijn of angst triggeren. Zo is het mogelijk dat mensen die aan een jarenlange spinnenfobie lijden in een paar sessies (waar ze bv spinnen in een boek kijken, echte spinnen in een potje vasthouden om uiteindelijk de spin over hun hand te laten lopen) van hun angst genezen. Deze heilzame (graduele) blootstelling wordt ook gebruikt bij het verwerken van heftige emoties die ooit door een schokkende ervaring zijn opgeroepen. Schrijven blijkt hierbij een heel effectief hulpmiddel zijn, zo blijkt uit talloze wetenschappelijke onderzoeken. Al schrijvende doelbewust ‘de zere plek’ opzoeken helpt uiteindelijk het oude zeer een plek te geven. Dat is verre van leuk, maar zoals zachte heelmeesters stinkende wonden maken, is hetzelfde principe werkzaam op het gebied van de psyche. Jodium op een open wond doet pijn, maar het is beste manier om de wond te ontsmetten en toekomstige ontstekingen te voorkomen.

Heb jij last van onverwerkt liefdesleed? Onderstaande oefening kan helpen.

Schrijf het van je af met een aan aantal nepbrieven

De opdracht vraagt erom dat jij aanvankelijk ongecensureerd en eerlijk een brief richt aan je (ex)partner. Het is daarbij – voorlopig – niet de bedoeling dat je de brief aan hem/haar laar lezen. Je schrijft aanvankelijk puur voor jezelf, om in het reine te komen met jouw gevoel. Je zoekt daarom bij het schrijven heel bewust het meest pijnlijke moment op. Als het je niet raakt, dan heeft de oefening weinig effect. In een later stadium kun je een gecondenseerde, constructieve versie van de brief sturen om jouw proces met je (ex)partner te delen. Dat wordt een brief die niet aanvallend of vernederend is en recht doet aan jezelf en de situatie. Op die manier kun je het leed die de acties van je (ex)partner hebben veroorzaakt op een manier delen die jullie samenbrengt (ipv uit elkaar drijft).

Er zijn een paar belangrijke regels:

Vaste tijd en plek
Kies een vast tijdstip en een vaste plek waarop je weet dat je 20-45 minuten niet gestoord wordt om te kunnen schrijven. En dat doe je 5 -10 keer (in een periode van 3-6 weken) voor een bepaalde van te voren afgesproken tijd. Belangrijk: stop ook echt als de tijd om is. Als je het heel intensief vindt kun je vragen of een vriend of vriendin je even waarschuwt of belt als de tijd om is.
 Plan het niet te laat en zorg dat je een ontspannende activiteit voor daarna hebt. Zorg dat je niet net voor het slapen gaat schrijven want de kans is groot dat je dan blijft doormalen en niet goed slaapt. Liever wat eerder en plan iets leuks voor jezelf. Een drankje met een vriend(in), je favoriete tv-programma, een uurtje sporten, zoiets.

Het schrijven zelf
Het is de bedoeling dat je in de Ik-vorm in de tegenwoordige tijd naar je partner schrijft, zonder hem of haar de brief daadwerkelijk op te sturen. De verwerking is echt voor jezelf. Het is nu vooral belangrijk om JOUW GEVOELENS hierbij te beschrijven.

Wat voelde je bij al die gebeurtenissen?
 Bijvoorbeeld: ‘Ik vind het vreselijk dat je me uitlacht waar al deze mensen bij zijn. Blijkbaar heb je niet door dat ik me nu heel erg vernederd voel… ‘ enzovoort.

De fases
Het schrijven zelf gebeurt in een aantal fases die afhankelijk van je persoonlijke verwerking op verschillende momenten kunnen plaatsvinden. Het hele schrijfproces kan tussen twee weken tot een paar maanden duren.

De rotte vis-fase:
In deze fase schrijf je ongecensureerd – niemand die het leest – aan je ex-partner in de tegenwoordige tijd wat zijn gedrag voor jou betekend heeft. Zeg alles wat je dwars heeft gezeten. Taalfouten, scheldwoorden, CAPITALS, allemaal prima. Gooi de remmen los, maar zorg dat je je aan bovenstaande voorwaarden houdt: vaste tijd en plaats, iets ontspannends erna.

Beschaafde fase:
Als je na een aantal schrijfsessies voelt dat je behoefte om gal te spuwen minder wordt, kun je langzaamaan beginnen om je partner een ‘waardige’ brief te schrijven, waarin je hem op niet-aanvallende manier schrijft wat ‘die periode’ met jou gedaan heeft en dat het nu tijd is om er meer afstand van te nemen en door te gaan.

Afsluitende fase:
In deze fase ga je vooral schrijven over hoe je verder wilt. Hoe ziet je leven eruit zonder pijn en wrok en wat zou je graag nog willen doen en leren bijvoorbeeld. En wat doe je als je weer boos of verdrietig krijgt? Misschien kun je wat bemoedigende woorden naar jezelf schrijven over wat je dan kunt doen.

Brief versturen:
Als laatste kun je besluiten om je ex-partner een goede waardige brief te sturen als symbolische afsluiting. Het is goed om deze brief aan een bekende (met gevoel voor taal) op te sturen om te kijken hoe de brief overkomt. Belangrijk is dat het geen verwijtende aanvallende brief wordt, maar één waarin je zegt wat ‘jullie situatie’ met jou persoonlijk heeft gedaan, wat je gevoel hebt en dat je nu ‘verder’ gaat. Het is mooi om de brief te overhandigen op een van tevoren afgesproken moment, tijdens een etentje bijvoorbeeld. Maak er een klein ritueel van dat jullie het gevoel geeft dat er echt een streep komt onder het verleden en jullie een symbolisch nieuw begin inluiden.

Waarschuwing: het is natuurlijk nooit prettig om doelbewust de pijn op te zoeken. Het voelt misschien zelfs onzinnig, maar toch is dit sms het beste en meest bevrijdende wat je kunt doen. De emoties die het schrijven oproept kunnen je relatie tijdelijk zelfs nog meer onder druk zetten. Misschien krijg je drang om je partner uit te foeteren, uit te horen enzovoorts. Heel belangrijk: doe dat niet. Spaar het op voor de laatste brief, laat de emoties eerst uitrazen. Het is handig als je je partner van tevoren laat weten dat je hiermee bezig bent en dat hij/zij niet moet schrikken als je soms even uit evenwicht lijkt.

Een aantal ambitieuze onderzoekers heeft, binnen heel Europa, meer dan 2 miljard telefoontjes en sms’jes bestudeerd. Niet om een clubje terroristen op het spoor te komen, maar om het romantische gedrag van mannen en vrouwen te analyseren. De conslusies: vrouwen bellen gemiddeld tussen hun twintigste en vijfendertigste het meest met hun partner. Daarna bellen en sms’en vrouwen vooral vaker met hun dochters. Mannen bellen het vaakst met hun lief vanaf begin dertig, en dat doen ze zo’n zeven jaar, waarna ze weer vooral hun vrienden contacten.

Volgens hoofdonderzoeker Robin Dunbar laat zijn onderzoek zien dat paarvorming belangrijker is voor vrouwen dan mannen. Dat klopt met wat evolutiebiologen erover zeggen. “Dit is het echter het eerste sterke wetenschappelijke bewijs dat romantische relaties worden gedreven door vrouwen.’ zet Dunbar. Verder meent hij “dat wij van een mannenheerschappij naar een vrouwenheerschappij gaan. Relaties van mannen zijn vaak erg casual. Ze functioneren vaak op de hoogste politieke niveaus, maar aan het eind van de dag wordt de structuur van de maatschappij bepaald door vrouwen, precies zoals we bij andere primaten zien.”

Bron: Psychology Today

Bestaat er onderscheid tussen tussen valse en gezonde trots? Volgens psychologen wel. Valse trots staat voor iets als ‘ik heb het goed gedaan, want ik ben nu eenmaal goed’ en gezonde trots voor ‘ik heb het goed gedaan, want ik heb mijn best gedaan’. De tweede vorm van trots is niet alleen een stuk bescheidener, het is ook realistisch.

We mogen er best trots op zijn dat we ons best doen en aardig zijn, maar als je trots bent op uiterlijk, status, talent of salaris dan zie je iets over het hoofd: namelijk dat jouw verdienste daarin heel beperkt is. Je uiterlijk, gezondheid, talent, opvoeding, netwerk zijn je min of meer gegeven en de dingen die je in dit leven bereikt hebben daar veel meer mee te maken dan jij als persoon. Dit feit onder ogen zien zorgt ervoor dat je meer begrip hebt voor de mensen die niet zo succesvol zijn, of anders dan jij. Zij hebben in die zin gewoon minder geluk gehad. Nieuw onderzoek, hier samengevat op nu.nl, laat twee interessante feiten zien:

1. Je kunt enige mate van valse en gezonde trots in mensen opwekken.

2. Mensen met valse trots blijken daardoor meer te discrimineren tegen minderheden dan mensen met gezonde trots.

Gezonde trots leidt tot meer compassie en begrip.

Via Bakadesuyo

1. Mannen zijn romantischer dan vrouwen. Ze zeggen eerder ‘ik hou van jou’, ze herinneren zich hun eerste zoen beter en eindigen vaker een relatie omdat de ‘magie’ er niet was.

2. Liefde betekent jezelf een beetje voor de gek houden. De meeste mensen vinden hun partner bijvoorbeeld aantrekkelijker dan dat de partners zichzelf vinden.

3. Babypraat is goed voor de relatie. Jep, echt waar, stelletjes die tegen elkaar praten zoals ouder en baby, blijken veiliger aan elkaar gehecht te zijn dan stellen die dat niet doen.

4. Romantici hebben geen langere relaties dan meer nuchtere types.

5. Je eigen ervaringen met liefde voorspellen waarschijnlijk hoe optimistisch je bent over de liefde. De relatie van je ouders voorspelen hoe optimistisch je bent over het huwelijk. Zie hier.

Online datingdeskundige Eric Klaassen en psycholoog Marcelino Lopez schrijven een hoopvol boek over liefde. Het gaat heten Liefde in tijden van Facebook. Interviewer en raspessimist Merkel Hornbach sprak Lopez tijdens het schrijfproces.

Door Merkel Hornbach

Waarover gaat het boek?
‘Het wordt een populair wetenschappelijke liefdesgids, vooral handig voor alleenstaanden en mensen die een leukere relatie willen. We verdiepen ons in zaken als partnerkeus, verleiden, daten, communicatie, seks en moderne manieren om aan een partner te komen, zoals internet. We vroegen ons daarbij vooral af: wat werkt wel, wat werkt niet. We hebben ons vooral gehouden aan wat de wetenschappelijke onderzoeken over dit thema te zeggen. We hebben dus niet lukraak onze eigen filosofietjes over liefde opgeschreven.’

Het zoveelste boek over liefde, waarom?
‘Tja, de liefde blijft boeien. Ons universum is gebouwd of seks en intimiteit. Daarom zijn jij en ik hier nu. Het is de nummer één reden waarom mensen gelukkig of ongelukkig zijn. In zekere zin heeft dit boek zichzelf geschreven, als antwoord op de vele vragen die wij hier vanwege onze beroepen over kregen. Ik heb een datingsite opgericht, ik heb veel singles en stellen gecoached en Eric is online datingsite deskundige. We besloten onze krachten te bundelen.’

Ik ben onvrijwillig single en tamelijk ongelukkig. Kan dit boek mij helpen?
‘Vast wel, maar alleen erover lezen zal je niet snel helpen. Een positieve insteek en bereidheid dingen anders te doen wel. De liefde gedraagt zich vrij grillig. Het boek is bedoeld als leidraad om meer grip te krijgen in de glibberige arena van de liefde, maar uiteindelijk zul je zelf met de adviezen en inzichten moeten experimenteren. We behandelen de meest voorkomende misverstanden, valkuilen en dilemma’s die mensen tegenwoordig op het liefdespad tegenkomen.’

Wat zijn die?
‘De belangrijkste is natuurlijk het vinden van een goede partner. Waar herken je die aan? Hoe heb je meer kans die te vinden en kan een partner die nu ongeschikt lijkt nog ten goede veranderen? Andere problemen zijn tegenstrijdige eisen, moeite hebben met contacten leggen, vallen op de verkeerde, de liefde fris en sprankelend houden en het hete hangijzer: weinig zelfvertrouwen. Hoe je het ook wendt of keert: hoe je jezelf ziet heeft veel invloed op je liefdesleven. Mensen die een beetje blij zijn met zichzelf hebben over het algemeen een leuker liefdes- en seksleven. Mensen die zich voor hun geluk en zelfvertrouwen afhankelijk voelen van een relatie hebben het lastiger. Al vinden ze de leukste, meest loyale partner die er bestaat, grote kans dat zich nog steeds zorgen maken en niet kunnen genieten van het samenzijn met hun partner.’

Ik ben blij met mezelf, maar niemand die me wil? Hoe verklaar je dat dan?
‘Misschien ben je wel teveel met jezelf bezig? Het zou kunnen dat je je niet genoeg interesseert in de ander. Mensen raken gevleid waneer iemand oprecht in ze is geïnteresseerd.’

Ach, kom op. Ik ben interviewer van beroep, ik interesseer me genoeg voor anderen. Laten we eerlijk zijn: ik ben gewoon een lelijke dwerg die vrouwen niet zien staan.
‘Je overdrijft natuurlijk. Je bent inderdaad kleiner dan Tom Cruise, en ziet er nogal alternatief uit, maar het is een misverstand dat uiterlijk allesbepalend is om en leuke partner aan de haak te slaan. Mooi zijn helpt, maar ik ken genoeg mensen met het uiterlijk van een goedgevormde aardappel die erg succesvol in de liefde zijn. Jouw aparte uiterlijk en karakteristieke neus zou ook een pré kunnen zijn. Het wordt alleen lastig als je denkt dat een afwijkend of middelmatig uiterlijk jou niet interessant maakt. Je persoonlijkheid wordt alleen extra belangrijk. Een vriend van mij heeft objectief gezien het uiterlijk van een stoere filmster. Maar hij straalt iets anders uit, dan hij in werkelijkheid is. Hij is – dat zegt hij zelf – een saaie burgerman die gewoon met een leuke vrouw op de bank tv wil kijken. Vrouwen kijken altijd eerst naar hem, maar laten hem al snel weer links leggen omdat hij weinig te melden heeft. Erg lullig, want hij is echt leuk. Hij wordt daar heel onzeker van. De wereld is niet rechtvaardig, maar als jij met je snelle intelligentie en humor geen leuke vrouw kunt vinden, dan is er weinig hoop voor de mensheid. Jean Paul Sartre zag eruit als een gerimpelde kikker, en toch waren vrouwen dol op hem.’

Ik heb inderdaad nogal hoge eisen. Het liefst wil ik een playmate met de binnenwereld van Stephen Hawking.
‘Tja, ik weet niet of ons boek jou daaraan kan helpen. Wie weet kunnen ze in de nabije toekomst een mooie 3d-computersimulatie maken voor je. Ik heb begrepen dat slimme koppen daar nu mee bezig zijn. Als je een partner van vlees en bloed wilt zul je misschien wat water bij de wijn moeten doen.’

Oké, genoeg over mij. Wat hebben minder cynische mensen dan ikzelf aan het boek? Waarom zij na het lezen beter in de liefde?
‘Ik hoop allereerst ze er meer zelfkennis aan overhouden. Kennis over je eigen brein en inzicht in je eigen blinde vlekken is een belangrijke voorwaarde voor goede communicatie en relaties. Je filtert misverstanden en laat je op die manier minder leiden door irreële angsten en twijfels. Veel mensen denken ten onrechte dat een leuke relatie of spannend seksleven niet aan hen is besteed. Ze denken dat ze daarvoor mooier moeten zijn, grappiger, langer, hoger opgeleid, slimmer. Of dat het allemaal aan hun partner ligt dat de liefde geen feestje is. Dat kan een blinde vlek worden. Zo kan iemand denken dat zijn neus een turn-off is, terwijl hij in realiteit moeite doet om niet afgewezen te worden, door niks meer te proberen. Het niksdoen en de angst voor afwijzingen zijn een veel reëler probleem, dan de neus. Als je iets aan jezelf niet zo fraai vindt, dan denk je al snel dat een gebrek aan succes daaraan ligt.’

Ik ben heus niet van wars van positieve uitspraken, maar je moet toch toegeven dat mannen vaak op een mooi uiterlijk zijn gefocust en vrouwen op sociale status?
‘Dat zijn inderdaad conclusies van statistisch onderzoek, maar het is een slechte reden om daardoor aan te nemen dat je als vrouw met afwijkende maten of man zonder status gedoemd bent celibatair te leven. Dan snap je statistiek niet. Het zijn nader beschouwd heel lichte, algemene voorkeuren, gemeten bij een grote groep mensen. Vooral de media overdrijft vaak de verschillen tussen mannen en vrouwen. In de praktijk bestaan mensen uit een veel verschillende eigenschappen die al dan niet aantrekkelijk zijn. Persoonlijkheid, humor, een mooie glimlach, passie, uitstraling, oprechtheid, hobby’s en interessen. Het is een ongrijpbare optelsom van zaken die tezamen kunnen maken dat jij – in een bepaalde situatie – aantrekkelijk voor iemand bent. In de praktijk heeft een romantische klik meer met toeval en timing te maken, dan puur lichamelijke kenmerken. Je moet elkaar wel aantrekkelijk vinden, maar stemming en context is veel belangrijker voor de uiteindelijke vonk.’

Heb je een voorbeeldje?
‘Het blijkt dat mensen veel sneller verliefd zijn, als ze in een rare, wankele verandering van levensfase zitten. Kortom, als ze geestelijk enigszins – niet teveel natuurlijk – uit evenwicht zijn staan ze extra open voor een ander. Na een verhuizing, verandering van baan, enzovoorts. Ook ongemakkelijke momenten brengen mensen samen. Samen opgesloten zitten in de lift. Per ongeluk een kopje koffie over iemand stoten. Op die momenten kun je extra gevoelig zijn en sta je meer open voor iemand die je daarvoor misschien niet zag staan.’

Ah, drankjes morsen, daar ben ik goed in. Heb je nog meer positief nieuws voor doemdenkers over liefde?
‘Het verschil tussen mensen die gelukkig zijn in de liefde en de mensen die dat niet zien, is hoe zij naar de dingen kijken. Ze genieten van het proces, en zijn minder gericht op het eindresultaat. De pechvogel denkt: ‘Shit, weer niet gezoend.’ De geluksvogel denkt: ‘Niet gezoend, maar wel een leuk gesprek gehad en zijn vriend lijkt me ook leuk om te leren kennen.’ Positieve, gelukkige mensen trekken eerder anderen aan. Allereerst zijn ze vaak actiever waardoor ze meer mensen tegenkomen, daarnaast zijn mensen graag bij ze in de buurt. De kans dat er tussen die mensen een geschikte partner zit, is veel groter. Er is weinig aantrekkelijker dan iemand die lacht en gelukkig is. Dat is helaas meer een aangeboren eigenschap, zoals talent voor sport, maar met de adviezen van ons boek kun je ver komen. Geluk is voor ongeveer 40 % maakbaar, blijkt uit serieus psychologisch onderzoek. Er is dus hoop voor je.’

Noem eens een simpele tip om gelukkiger te worden?
‘De snelste manier om gelukkig te worden is een potlood tussen te tanden te stoppen. Ik maak geen grapje. Door gelukkig te doen, word je gelukkiger. Wij denken bijvoorbeeld dat we eerst iets grappigs moeten vinden voordat we lachen. Het rare is dat het net zo goed andersom kan. Je kunt ook gewoon lachen, en daardoor iets grappigs gaan vinden. Dat is bijvoorbeeld waarom lachmeditatie werkt. Op een gegeven moment wordt het echt grappig, zonder dat het grappig is. Het is een van de belangrijkste inzichten van de psychologie en de reden waarom veel therapieën effect hebben.’

Dus, de belangrijkste conclusie van je boek: als je single bent, en ongelukkig… doe een potlood tussen je tanden?
‘Nee, de belangrijkste conclusie is: doe een potlood tussen je tanden, terwijl je dit boek leest. Het boek heeft veel meer leuke en handige inzichten te bieden. ‘

Dit was de vraag die biologisch antropoloog Helen Fisher sinds 2004 een aantal jaren bezig hield. Zij besloot het verder te onderzoeken. We wisten al dat mensen in de praktijk vaak verliefd worden op mensen van dezelfde etnische en sociale achtergrond, met een vergelijkbare intelligentie, opleiding en aantrekkelijkheid, en overeenkomstige normen en waarden. Daarnaast worden ze eerder verliefd op mensen die bij hun in de buurt wonen of werken, die aardig voor hen zijn en hen ook aantrekkelijk en leuk vinden. En dan vooral als de tijd rijp is en ze er open voor staan. Vaak is dat in een nieuwe periode, na een verhuizing, nieuwe baan, relatiebreuk enzovoorts.

Fisher vroeg zich af of er nog meer achterliggende patronen te onderscheiden waren die mensen bij elkaar brengen, en houden. Zij kon het zich niet voorstellen dat Moeder Natuur de menselijke paringdans zo aan het toeval zou overlaten.

Ze was vooral benieuwd of er specifieke karaktertrekken zijn die elkaar aantrekken (of afstoten). Hierom besloot ze eerst meer onderzoek te doen naar verschillende persoonlijkheidstrekken. Na uitgebreid onderzoek ontdekte ze dat verschillende karakterstrekken gelinkt zijn aan het meer en minder voorkomen van bepaalde neurotransmitters of hormonen in onze hersenen: dopamine, testosteron, oestrogeen, serotonine. Ze vloeien allemaal rijkelijk in ons brein, maar wel in verschillende verhoudingen. Een relatieve grote invloed van één (of meer) van die hromonen maakt ook dat de kans op specifieke karaktertrekken wordt vergroot. Hoewel de meesten van ons een unieke ‘hormonenmix’ zijn, kwam Helen met vier ‘zuivere’ persoonlijkheidstypen op de proppen, elk gedomineerd door één van de vier hormonen. Die typen blijken in de liefde ofwel hetzelfde type te zoeken, ofwel een tegengestelde. De leus opposites attract blijkt dus gedeeltelijk waar.

Hieronder een overzicht van de bevindingen van Fisher:

Dopamine: de Verkenner
Veel dopamine in je brein geeft volgens Fisher een persoonlijkheid die zij beschrijft als de Verkenner. De Verkenner houdt van avontuur, is creatief, nieuwsgierig, optimistisch, onafhankelijk, vrijdenkend, impulsief en erg seksueel ingesteld. Lastig kan zijn dat ze in hun drang naar vrijheid wat onbetrouwbaar, grillig en onvoorspelbaar zijn. Verder zijn het eerder doeners, die weinig praten over hun gevoelens, en relatief weinig zelfkennis hebben. Iemand met de deze persoonlijkheid valt meestal voor een andere verkenner.

Serotonine: de Bouwer
Bouwers zijn mensen die veel van de hersenstof serotonine hebben. Hier krijg je volgens Fisher mensen van die houden van vastigheid, zekerheid, orde en netheid. Zij zijn traditioneel, voorzichtig, kalm en op feiten gericht en geven graag leiding. Zij zijn sociaal en streven vaak naar een vaste relatie of huwelijk. Nare eigenschappen kunnen zijn dat ze eigenwijs, erg kritisch zijn en niet echt open staan voor nieuwe ervaringen. De Bouwer valt op iemand die stabiel is, voorspelbaar en die trouw is aan het gezin, iemand zoals hem- of haarzelf.

Testosteron: de Regelaar
Een Regelaar, gedomineerd door het (mannelijke) hormoon testosteron, gaat recht op zijn doel af, is veeleisend, analytisch, logisch en heeft en grote presteren. Hij houdt van informatieve gesprekken, overdrijft niet graag, noch manipuleert of veroordeelt hij anderen niet. Zij raken niet snel in vuur en vlam, maar als ze verliefd worden laten ze niet gauw los en willen ze er helemaal voor gaan. Zij kunnen snel boos worden, erg direct zijn, moeilijk over gevoelens praten. Ook kunnen ze de neiging hebben erg op te gaan in hun werk en daarbij machtsbelust, veeleisend en koppig zijn. De Regelaar valt voor iemand die tegenwicht kan geven: een Onderhandelaar. Hoewel testosteron typisch wordt gezien als een mannelijk hormoon zijn er genoeg vrouwen bij wie dit het dominante hormoon is.

Oestrogeen: de Onderhandelaar
De Onderhandelaar is een gevoelsmens en heeft veel inlevingsvermogen. Onder invloed van het (vrouwelijke) hormoon oestrogeen zijn Regelaars erg romantisch en raken ze snel verliefd. Hoewel dit type vaker een vrouw zal zijn, zijn er ook mannen die geleid worden door oestrogeen. Deze mensen zijn vaak flexibel, meegaand, welbespraakt, hebben een rijke fantasie, communiceren vaak met een omweg, en zijn erg op relaties en harmonie gericht. Valkuilen kunnen zijn dat ze soms te goed van vertrouwen zijn, eindeloos doen over het maken van een beslissing, en vaak onduidelijk zijn wat zij precies willen of bedoelen. Zij zijn, volgens Fisher, geneigd ongevraagd mensen adviezen en veel na te denken over wat er allemaal mogelijk is, echte dromers. De Onderhandelaar heeft een romantische voorkeur voor een Regelaar, aldus Fisher.

Psychologie magazine komt vandaag heel toepasselijk met het tegengif voor liefdesverdriet. Psycholoog Saskia Decorte zegt meteen waar het op staat: ‘Liefdesverdriet trekt in het brein dezelfde sporen als griep, depressies en cocaïneverslaving. Je kunt er dus letterlijk ziek van worden. Genoeg redenen om ervoor te zorgen dat je zo snel mogelijk over je ex heen bent.’

Het eerste goede nieuws is dat de tijd sneller zijn werk blijkt te doen dan mensen verwachten. Uit een Amerikaans onderzoek bleek dat mensen met liefdesverdriet verwachtten dat ze minstens drie maanden in zak en as zouden zitten, maar tegen die tijd bleek de meerderheid alweer te genieten van het leven.

Er zijn wel een aantal dingen die je kunt doen om het genezingsproces van je hart te versnellen, aldus wetenschappelijke onderzoek.

Kick cold turkey af
Alles wat je aan hem of haar herinnert, wakkert het verlangen alleen maar aan. En dat doet letterlijk pijn in het brein, blijkt uit Gronings onderzoek. Berg dus alle foto’s en andere spullen op uit het zicht. Vermijd plekken waar hij of zij vaak komt of waar jullie samen vaak naartoe gingen. En: niet bellen, mailen of langs gaan.

Zet de voordelen op papier
Amerikaanse onderzoekers vroegen proefpersonen met een gebroken hart om 3 dagen achter elkaar een kwartier tot een half uur te schrijven over de goede kanten van hun relatiebreuk. Vergeleken met groepen die over de neutrale of de negatieve gevolgen schreven, rapporteerde deze groep meer positieve gevoelens, zoals zelfvertrouwen en wijsheid. (Hier een gebruiksaanwijzing voor het schrijven.)

Ga uit
Blijf niet te lang hangen in je verdriet, waarschuwt Helen Fisher: daardoor keldert het niveau van de neurotransmitter dopamine in je brein. Juist door vrienden op te zoeken en nieuwe ervaringen op te doen, stijgt het dopamineniveau weer – waardoor je meer energie en plezier ervaart.

Heb seks of zoek een nieuwe liefde
Tijdens het vrijen maakt het lichaam de hormonen oxytocine en vasopressine aan, waardoor je je gelukkiger voelt. En Amerikaanse onderzoekers ontdekten: hoe sneller je een nieuwe liefde hebt, hoe eerder je over je ‘oude’ relatie heen bent. Een nieuwe vlam leidt volgens hen af van negatieve gevoelens over de verbroken relatie.

Zorg goed voor je lichaam
Duursporten, zoals hardlopen, hebben een bewezen positief effect op neerslachtigheid: de endorfines die je daarbij aanmaakt, verminderen sombere gevoelens. En kies voor gezond troosteten: koolhydraatrijk voedsel, zoals zoetigheid, stimuleert de aanmaak van de neurotransmitter serotonine. Dat stofje is belangrijk voor een gevoel van zelfvertrouwen en ontspanning. Hetzelfde effect, maar dan gezonder, bereikt voedsel dat veel tryptofaan bevat, zoals bananen, bruine rijst, kwark en noten.

Lees het oorspronkelijke artikel op Psychologie Magazine.

Deze handleiding kunnen sommige mensen prima gebruiken. Het leert mensen die sociaal onhandig zijn of te vol van zichzelf te controleren of hun publiek eigenlijk wel luistert. Waarom zou je überhaupt praten als het ‘niemand’ iets kan boeien?

1. Iemand is waarschijnlijk niet geïnteresseerd als ie zich herhaaldelijk verlaat op korte, oppervlakkige antwoorden en verder geen vragen stelt. Vooral wanneer iemand enigszins monotoon met dooddoeners antwoordt als: ‘oh, echt?, ‘leuk’, ‘gaaf hoor’, ‘wauw’, ‘inderdaad’.

2. Als mensen herhaaldelijk vragen stellen die niet relevant zijn voor het verhaal of om een heel oninteressant antwoord vragen dan ben je elkaar aan het vervelen. Oprechte vragen zorgen vaak voor meer flow en verdieping van je verhaal, oppervlakkige vragen houden die juist tegen. ‘Wanneer was je dan bij haar op bezoek?’ of ‘Ben je al vaker met de auto gegaan?’

3. Als mensen jou niet onderbreken of om verduidelijking vragen dan kan het zijn dat iemand jou gewoon laat uitpraten zonder van plan te zijn zich echt in het gesprek te mengen. Mensen die je verhaal willen volgens zullen af en toe om verduidelijking willen vragen om de rest van het verhaal goed te snappen.

4. Dit doe ik vaak als ik niet geïnteresseerd ben (en niet dringend naar de WC moet): ik verander van onderwerp. Zo stel ik te pas en te onpas de vraag ‘ hoe is het eigenlijk in de liefde?’ als iemand te lang doorgaat over loonsverhoging, subsidies, of iets anders wat ik niet van plan ben te onthouden.

5. Mensen die in elkaar geïnteresseerd zijn spiegelen elkaar vaak in gedrag en manier van praten. Dat noemen we spiegelen. Als iemand dat helemaal niet doet dan kan het zij dat iemand in zijn hoofd met heel andere dingen bezig is. Als iemand tussendoor in de richting van zijn horloge, de klok of deur kijkt dan weet je ook hoe laat het is.

Bedankt WI. Meer lezen? Lees het artikel op Psychology Today.

Onderstaande oproep is van een bevriende redacteur bij Endemol:

Endemol produceert een gloednieuw programma waarvoor we leuke, slimme en ambitieuze singles zoeken (tussen de 26 en 34 jaar) die mee willen doen aan een avontuurlijk en intelligent programma in de lijn van Expeditie Robinson om de ware te vinden. Een echt feel-good programma waarin de singles elkaar door middel van spannende fysieke en intellectuele uitdagingen moeten leren kennen. Als je geïnteresseerd bent moet je in mei drie weken beschikbaar zijn, want dan nemen we het programma op in een paradijselijk oord aan de andere kant van de wereld. De uitzendperiode is komend najaar. Mocht je interesse hebben, mail dan je gegevens naar ruby.pluym@endemol.nl en zij zal vervolgens contact met je opnemen.

Internet werkt als het verlengstuk van onze persoonlijkheid. Het kanaliseert en versterkt onze natuurlijke neigingen, interessen en fantasieën, en daardoor ook eventuele tegenstellingen met onze partners. Internet biedt voor bijna iedereen een plek om te schuilen als het in de relatie niet lekker loopt. Daarnaast lijkt het gras bij de virtuele buren een stuk groener dan de echte buurtjes. Je kunt jezelf nu vergelijken met de hele wereld en denken dat je thuis van alles mist.

Een dubbelleven op internet
Internet heeft invloed heeft op alle aspecten van ons leven. Het werk, algemene ontwikkeling, geheugen en de relaties met de mensen om ons heen. Het vormt onze dagelijkse gedachten. Bijna alles wat vangbaar is in woorden, geluiden en beelden is slechts een paar muisklikken van ons verwijderd.

Internet is een relatief jong fenomeen en we beginnen nu pas te begrijpen hoezeer en hoe het Web doorwerkt in ons leven. Langzaam druppelen resultaten van langdurig wetenschappelijk onderzoek hiernaar binnen, maar nog steeds is het vooral koffiedik kijken.

Uiteraard wordt ook over de relatie tussen internet en liefde wild gespeculeerd. Niet alleen als manier om er je partner tegen te komen, maar ook over het effect ervan op reeds bestaande relaties. Bram van Splunteren en zijn team zijn momenteel bezig haar invloed te documenteren in de Vpro-serie Café de Liefde. Onderstaand interview met de makers geven mijn eigen (gebrekkige) inzichten weer over de rol van internet op de relatie met je partner.

Heeft internet een negatieve invloed op de liefde?
‘Zo makkelijk kun je dat niet stellen. Je kunt hoogdravend over liefde doen, maar in de praktijk is het een simpel mechanisme dat onze relaties oliet: het is gebaseerd op genoeg aandacht voor elkaar, samen dingen doen die je allebei leuk vindt en niet teveel bezig zijn met alternatieve potentiële partners. Dat is, in het kort, de bekende liefdedriehoek van Bram Buunk. Het is duidelijk dat echte internetjunkies eerder tekort kunnen schieten, maar dat is geenszins een wet. Voor elk stel is de balans anders. Sommige mensen hebben minder input en bevestiging van hun partner nodig om zich goed te voelen.’

‘Het ene stel raakt in de problemen omdat een van beide iets te vaak virtueel pokert, een ander stel vindt het leuk om dagelijks samen porno te kijken. Het wordt pas problematisch als een partner internetverslaafd is, op sites surft die de partner moreel gezien afkeurt, en de ander zich benadeeld. Bijvoorbeeld doordat iemand de partner niet aan zijn of haar trekken te laten komen, maar wel aan webcamseks doet.’

Wat kunnen nog meer problemen zijn?
‘Door het internet, vooral door sociale media, kun je jezelf meer dan ooit met anderen vergelijken. Omdat mensen sneller de leuke aspecten van hun leven delen, kan jouw leven daarbij al snel schraal afsteken. Mensen met weinig zelfvertrouwen of echte vrienden kunnen meer dan ooit denken dat zij van alles ontberen. Dat blijkt ook uit dit onderzoek. Mensen trekken op basis van weinig informatie conclusies die ze alleen maar meer onzeker en eenzaam maakt. Al die plaatjes van feestende mensen, leuke vakanties en andere memorabele momenten dragen daaraan bij. Daarnaast zijn er aanwijzingen dat mensen die vaker op facebook zitten jaloerser op hun partner zijn dan de mensen die het niet doen. Je kunt al snel denken dat er meer aan de hand is wanneer die vrouwelijke collega van je vriend al zijn posts liket. ‘

Zijn er verschillen in hoe mannen en vrouwen internet gebruiken?
‘Mannen gebruiken internet over het algemeen iets instrumenteler en zien internet meer als kennis- en informatiebron. Zij bezoeken vaker sites over techniek, wetenschap, sport en gadgets. Ook kijken ze vaker porno. Vrouwen gebruiken internet iets meer om hun sociale leven te onderhouden. Let wel, dit zijn over het algemeen relatief kleine statistische verschillen.’

Hoe zit het met porno kijken in Nederland? Schaadt dat relaties?
‘Enkele droge statistieken uit The porn report: zes op tien mannen met een partner is minimaal eens per maand met porno bezig tegenover twee op tien vrouwen. Bijna één op de drie stellen kijkt weleens samen. Mannen (81 %) hebben er minder moeite mee als hun partner porno kijkt dan vrouwen (63%). De meeste mensen vinden dat het porno kijken van hun partner geen of juist een positieve invloed heeft op hun seksleven. Negen van de tien vrouwen zeggen dat ze niet of nauwelijks een probleem hebben met het pornogedrag van hun partner, maar toch heeft 21 procent van hen er moeite mee als hun partner wil vrijen na het porno kijken. Bijna een derde van de vrouwen met een porno kijkende partner twijfelt aan haar eigen sexappeal. Meestal onterecht.’

Zie jij in je praktijk veel mensen wiens relatie kapot is gegaan of in zwaar verkeert dankzij internet?
‘Zo simpel is het zelden. In zoiets ingewikkelds als een relatie is het moeilijk eenduidige oorzaken aan te wijzen waarom relaties in de problemen raken. Er zitten teveel variabelen in de mix. Verschillende relatiebehoeften en persoonlijkheden, ineffectieve communicatie en inderdaad situationele factoren, zoals bijvoorbeeld uit de hand gelopen internetgebruik. En al die variabelen hebben een wederzijdse invloed op elkaar. Het is altijd een combinatie van dingen, maar ongetwijfeld speelt internetgebruik tegenwoordig ook een rol. Het is de makkelijkste plek om te schuilen als het in de relatie niet helemaal goed zit.’

Merk jij dat mensen eerder vluchten in de virtuele wereld in plaats van hun onenigheden in hun relatie op te lossen? Voorbeelden?
‘Ja, dat gebeurt wel. In plaats van overwerken, sporten, in de kroeg hangen kun je tegenwoordig surfen op internet. De kracht van internet is dat je de werkelijkheid, al is deze virtueel, direct naar je hand kunt zetten. Het is daarmee een van de makkelijkste manieren om direct invloed op je emoties te hebben. Verveel je je, dan speel je warcraft of kijk je een spannende film. Wil je kennis of nieuws, voila. Wil je contact met bepaalde vrienden of mensen, chat of skype. Seksuele spanning of romantiek? Zo lastig is het niet. Webcamseks of flirten via een datingssite is zo gepiept. Als je problemen wilt vergeten is internet een makkelijke manier.’

Vluchtgedrag in je relatie is van alle tijden. Zie jij vluchtgedrag op internet vaker voorkomen voor of na relatieproblemen?
‘Dit is het kip-of-ei-verhaal: vlucht iemand in de computer omdat de relatie niet je van het is, of is de relatie niet je van het omdat iemand zich meer interesseert voor de virtuele wereld. Het is meestal een wisselwerking.’

Wordt er in bestaande relaties veel geflirt op het internet met anderen? Verschillen mannen hierin van vrouwen?
‘Als mensen in het echte leven graag flirten, dan doen ze dat ook op internet. Het is misschien iets laagdrempeliger dan in het echt omdat het ook anoniem kan, met mensen die je waarschijnlijk nooit in het echt zult ontmoeten. Vrouwen gebruiken internet meer als vervanging of manier om meer intimiteit te hebben. Mannen gebruiken het meer voor extra spanning, ook als ze verder tevreden zijn met hun relatie.’

Gaan mensen sneller vreemd door de komst van sociale media?
‘Voor de meeste mensen is er een grote drempel tussen online flirten en daadwerkelijk de schreef over gaan. Als je van virtueel vreemdgaan kunt spreken, dan is dat zeker iets wat mensen vaker doen. Aan de andere kant is het ook onschuldiger dan echt vreemdgaan. je kunt er in ieder geval geen ziekte van oplopen. Bij mijn weten zijn hier geen harde gegevens over, maar omdat internet contact vergemakkelijkt, zou het me niet verbazen als er ook iets vaker echt wordt afgesproken en vleselijk wordt vreemdgegaan. Maar dat weet ik niet.’

Internet breng mensen op afstand dichterbij, maar verwijdert mensen dichtbij juist van je. Kan jij deze stelling onderschrijven?
‘Dit werd ooit de Internet Paradox genoemd, n.a.v. een onderzoek van Kraut en collegas. Hieruit bleek inderdaad dat het contact van internetters met hun dierbaren minder goed was dan de mensen die minder of niet internetten. De conclusies bleken echter voorbarig. Internet is veranderd, vooral door de opkomst van sociale media. Toen deze onderzoeker 10 jaar later weer onderzoek deed bij dezelfde mensen bleken die effecten weg. Het blijkt dat de meeste internetters juist ook vaker en intiemer contact hebben met goede vrienden en familie. Zowel social-mediagebruikers als geheelonthouders blijken in het echte leven gemiddeld vijf goede vrienden te hebben. Onderzoek laat zien dat de meeste online tijd juist wordt gespendeerd aan het onderhouden van de vriendschap met die vijf echt goede vrienden. Ik heb ook meer contact met mijn moeder nu ze op skype en facebook zit. Sociale media afdoen als oppervlakkig of zelfs nep klopt niet. Het ligt eraan hoe je ermee omgaat.Volgens onderzoekers versterkt Facebook bijvoorbeeld het gevoel van verbondenheid bij sociaal goed aangepasten, maar heeft het een tegenovergesteld effect bij mensen met aanleg voor depressies.’

Wanneer zorgt het wel voor problemen in de relatie?
‘Internet functioneert als verlengstuk van onze persoonlijkheid. Ik noem maar iets: iemand die verslavingsgevoelig is, graag flirt met wildvreemden en youtube-filpjes kijken kan dat nu onbeperkt 24 uur per dag doen. Het kan dus gedrag dat destructief is voor je relatie versterken. Het goede is dat je er ook relatief gemakkelijk iets aan kunt doen: de computertijd aan banden leggen.’

Raad jij mensen wel eens aan even geen social media te gebruiken om hun relatie te verbeteren of te redden?
‘Als internetgebruik inderdaad het probleem is dan raad ik dat wel eens aan. Ik geloof niet in een totaalverbod, maar het is voor sommige relaties zeker raadzaam om heldere afspraken te maken over internetgebruik. Minder internet, en vaker samen leuke dingen doen is iets waar bijna alle relaties baat bij hebben. Al is het maar om erachter te komen dat je helemaal niet bij elkaar past.’