Weblog van psycholoog Marcelino Lopez

Volgens nieuw onderzoek zijn stedelingen stressgevoeliger dan plattelanders. De proefpersonen uit de stad reageerden emotioneler op ingewikkelde rekensommen dan zij die op het platteland wonen. Dat bleek uit hun hersencans. Waarom dat zo is, wordt uit dit artikel niet duidelijk, maar we kunnen aannemen dat wonen in een drukke stad over het algemeen stressvoller, vluchtiger en eenzamer is dan in een klein gehucht. Het vraagt meer energie, alertheid en focus van je hersenen om jezelf te bedruipen in de stad. Dat levert eerder stress op.

Nog een goede reden om te stoppen met roken.

Statler en Waldorf van The Muppet Show herinneren ons aan de upside van akelige en saaie ervaringen:

Filosoof en socioloog Professor Renata Salecl onderzoekt de verlammende beperkingen van onbeperkte keuzemogelijkheden. Helpt al die vrijheid om de architect van ons eigen leven te zijn ons echt creatiever, productiever en gelukkiger te worden? En hoe beïnvloedt die obsessie met onze eigen keuzes de maatschappij op grotere schaal?

Mirja (32) is sinds vier maanden zwanger en vraagt zich af waarom zij en haar man het juist nu zo moeilijk hebben: ‘We hadden er allebei zin in, maar de laatste tijd heerst er een sfeer van onafgebroken ruzie, spanning en misverstanden in huis. Ik heb het gevoel dat hij zich steeds meer van me afsluit, terwijl ik hem nu zo nodig heb. We slingeren elkaar de hele tijd verwijten naar het hoofd. Hoe kan dit en wat kunnen we eraan doen?

Niet alle vrouwen reageren hetzelfde op hun zwangerschap (en bijhorende toename van vrouwelijke hormonen), maar over het algemeen maakt de veranderde hormoonhuishouding vrouwen gevoeliger, onstabieler en kwetsbaarder. Ook maken ze zich logischerwijs meer zorgen over de toekomst. Uiteraard heeft dit zijn weerslag op de relatie.

Daarbij zijn niet alle relaties even goed tegen dit soort druk bestand. In periodes waarin je elkaar echt nodig hebt kunnen tegenstellingen of misverstanden tussen partners zich in rap tempo verscherpen. De wisselwerking tussen jullie verandert: de verwachtingen zijn groter. Het is in die zin een test van jullie relatie.

Je kunt hierdoor naar elkaar toegroeien of verder uit elkaar komen te staan. In jullie geval is dat het laatste. Dezelfde oude irritaties en misverstanden kunnen in deze rare, onbekende, kwetsbare periode ineens omvergeeflijk lijken en flink toenemen.

Omdat de kloof in jullie gevoelsleven groter is dan voorheen -mannen houden dezelfde hormoonhuishouding- is communicatie tussen jullie belangrijker dan normaal. Dingen die eerst vanzelfsprekend waren zijn dat nu misshien niet. Een voorheen onafhankelijk vrouw kan tijdens haar zwangerschap bijvoorbeeld ineens meer aandacht en bevestiging willen, een sociale, praatgrage vrouw kan ineens meer op zichzelf willen zijn en minder aandacht voor manlief hebben enzovoorts. Het wordt nu belangrijker dan ooit om op elkaar te blijven intunen, vragen te stellen en meer te delen van je innerlijke monoloog.

Een gouden communicatieregel: onthoud je van verwijten en geef op een positieve manier aan wat je nodig hebt. Dat brengt mensen altijd dichter bij elkaar. Een man voelt niet altijd goed aan wat een vrouw nodig heeft , maar verwijten maken, klagen en zeuren (met als achterliggende gedachte hij zou dit toch wel zelf moeten weten) maakt het extreem lastig voor hem op positief op jouw behoeften te reageren. Vragen en delen wat je voelt loont meer.

Onze vrienden van de sympathieke tv-serie Café de Liefde zoeken voor een nieuw seizoen kersverse ouders die na het krijgen van een kind juist verder van elkaar af zijn geraakt.

Hieronder de oproep van de VPRO aan stelletjes die zich hierin herkennen en het schuwen om het voor de camera te delen. Misschien brengt het jullie zelfs wel dichter bij elkaar:

Café de Liefde, de VPRO tv-serie over liefde & relaties anno 2011 gaat vanaf september weer uitzenden op Nederland 2. Wij willen dit seizoen graag aandacht besteden aan de heftige impact die het krijgen van kinderen op je relatie heeft. Soms kom je door de komst van kinderen juist dichter bij elkaar, maar vaak zie je ook nieuwe ouders die de druk niet aan kunnen, in een relatiecrisis belanden of zelfs willen scheiden.

Herken jij je in dit verhaal en zou je willen meewerken aan Café de Liefde? Schroom dan niet en mail of bel ons voor meer info! Wij zullen uiteraard zeer discreet en vertrouwelijk met je verhaal omgaan. cafedeliefde@vpro.nl / 035-67712608

Volgens de Britse psycholoog Cliff Arnall is zaterdag, 18 juni, de gelukkigste dag van het jaar. Onzin natuurlijk, want geluk, collectief of individueel, laat zich net als het weer niet door een wiskundige formule vastleggen. Er zitten teveel veranderlijke variabelen in de mix.

Desondanks vroegen de mensen van het programma Editie Nl (Rtl4) zich vanwege opkomende zaterdag af wat geluk nou precies is en hoe je het kunt vangen.

Wat is geluk precies?

Geluk is een raar glibberig ding. Een goede algemene definitie van geluk zou kunnen zijn: tevredenheid met het leven zoals het zich in het hier en nu aan je voordoet. Het kenmerkt zich door de afwezigheid van zorgen en angsten over toekomst of verdriet en schuldgevoelens over wat geweest is. Als we doen waar we van houden, en daarbij de tijd vergeten dan is dat wat we – vaak achteraf – als geluk betitelen. Schilderen, sporten, seksen, lezen, dansen zijn veelgenoemde voorbeelden. De mens is niet gemaakt om permanent gelukkig te zijn, anders zouden we weinig klaarspelen, maar zonder een regelmatige dosis geluk verliest het leven zijn glans.

Is geluk in de hersenen te herkennen?

In zekere zin. Geluk wordt daarbij overigens onderscheiden van genot. Geluk is te herkennen aan een toename van endorfinen (hersenstofjes met een morfine-achtig karakter die een soort universeel liefdesgevoel geven). Genot is herkenbaar aan een mix van andere hersenstofjes: dopamine, serotonine en/of adrenaline. In de praktijk geven al die verschillende hersenprocessen en de betekenis die je er zelf aan geeft een specifiek gevoel, rangerend van tevreden tot euforisch.

Wanneer zijn mensen gelukkig?

Het blijkt zowel afhankelijk van uiterlijke als innerlijke factoren. Voldoende ‘zaken’ als geld, slaap, beweging, keuzevrijheid, vriendschap, zinvol werk, intimiteit en een regering waar je op kunt bouwen helpen mee aan het algemene welzijn. Als je het gevoel hebt dat je over die zaken enige mate van controle ervaart en het lijden in je leven een betekenisvolle plek kunt geven dan ben je waarschijnlijk een behoorlijk gelukkig mens.

Is geluk te bevorderen en hoe pak je dat aan?

Over het algemeen blijken mensen in de praktijk redelijk stabiel in hun gelukkig- of ongelukkigheid. Sommige hebben er aanleg voor, anderen wat minder. Maar ook als je tot de laatste groep behoort zijn er manieren om blijer door het leven te gaan. Het zijn open deuren, maar wel deuren waar mensen te weinig doorheen lopen. Door een beetje lief voor jezelf te zijn – goed en lekker eten, bewegen en slapen -, een dagelijks (werk)leven te leiden dat enigszins nuttig voelt en uitdagend is, en je best te doen in je relaties met de mensen om je heen worden de meeste mensen al vrij gelukkig. Geluk is dus niet vanzelfsprekend. Voor een beetje geluk, moet soms gewerkt worden. De downs horen er onlosmakelijk erbij.

En tot slot een laatste tip?

De grootste bron van ongeluk is voor de meeste Nederlanders waarschijnlijk hun eigen gepieker en getob. Als je in de mallemolen van het piekeren zit, kan het lijken dat nog meer nadenken en piekereren uiteindelijk tot een oplossing lijdt. Dat klopt niet. Als je ongelukkig ben kun je beter minder nadenken en meer doen!

En wat betreft zaterdag: misschien is een paraplu ook handig, want zaterdag wordt niet alleen de gelukkigste, maar mogelijk ook de winderigste en natste dag van het jaar!

De enige die echt last heeft van de foute man is de goede man. De foute man bestaat vooral in de fantasie van de vrouw. Zij noemt hem fout, omdat hij succesvol haar fantasie op hol doet slaan, zonder garanties te geven. Zij gaat toch in op zijn avances omdat ze niet het risico wil nemen toevallig de jackpot mis te lopen. De goede man doet pas weer mee als haar muntjes op zijn, of als hij zelf aan de foute mannenfantasie appelleert.

De foute man bestaat omdat er vraag naar is. Het is een metafoor voor de stoute fantasie van de vrouw.

Wij mannen hebben over het algemeen heel weinig sympathie voor het leed dat foute mannen bij vrouwen veroorzaken. Wij vinden die kater namelijk zuurverdiend. Voor de gemiddelde man is er weinig meer pijnlijk dan te zien hoe een vrouw die wij leuk vinden graviteert naar een man die fout is. Vooral wanneer ze het zelf al weet. ‘Oeh, dit is echt een foute kerel natuurlijk, maar ik heb morgen wel mijn derde date met hem.’

Het is als met gokken. De gokker kent de statistiek en weet heus dat casino’s gemaakt zijn hem te laten verliezen, toch hoopt hij dat uitgerekend bij hem de jackpot valt. Als er af en toe wat rinkelt, kan dat voor sommigen genoeg zijn hun hele inkomen eraan te spenderen. Het wordt een kostbare verslaving. De foute man is net zoiets als het casino. Het is een plek waarvan je verwacht te verliezen, maar hoopt er alles te winnen.

Ik word af en toe geïnterviewd over deze verslaving aan foute mannen. De vragen zijn vaak dezelfde, mijn antwoorden ook.

Wat is een foute man?
Het woord ‘foute man’ lijkt een verzamelnaam voor iedere man die op de lange termijn niet leuk meedoet. Vrouwen zeggen vaak ‘ik val op foute mannen’, terwijl dat dan in praktijk meestal gewoon mannen zijn die na een paar keer seks uiteindelijk gewoon niet zo geïnteresseerd in hen zijn. Je zou het ‘fout’ kunnen noemen, ik noem het ‘natuur’.

Of je nu een vrijgezelle man of vrouw bent, we hebben weinig keus: als iemand ons leuk lijkt moeten we af en toe risico’s nemen en ons kwetsbaar opstellen. Dat kan zowel tot een hoogtepunt als een teleurstelling leiden. We spelen met elkaars verwachtingen en verlangens, en doen ons leuker of spannender voor dan we zijn wanneer we iemand aantrekkelijk vinden. Zogenaamd foute mannen zijn daar meester in. Zij weten wat hoe ze de fantasie van een vrouw op hol kunnen laten slaan. Een vrouw is daarin zelden alleen maar slachtoffer. Het kan genieten zijn als zij in het middelpunt van zijn aandacht staat.

Wat is de aantrekkingskracht van de foute man?
Het zijn mannen die bewust of onbewust aan de fantasie van de vrouw voldoen om ze voor zich te winnen. Meestal voor een korte affaire. Zij spelen een flirtspel zoals vrouwen dat graag zien. Ze raken niet van de wijs door haar charmes of schoonheid en spelen met haar fantasiewereld. Ze spelen handig in op haar verbale en nonverbale bewegingen, prikkelen haar gedachten en houden haar nieuwsgierig. Dat maakt dit soort mannen heel aantrekkelijk. In die zin is de foute man een schim: een fantasiebeeld dat opgeroepen wordt in het verleidingsspel zelf. De foute man bestaat niet op zichzelf, hij heeft een tegenspeler nodig. Mensen die in deze fantasiewereld gedijen moeten – om het fris te houden – hun spel constant weer met nieuwe tegenspelers opvoeren. Het is uiteindelijk een wereld van herhaling, oppervlakkige emotie en spanning. Niet per sé fout, eerder teleurstellend als je er meer van verwacht. Ik zou deze man ‘de teleurstellende man’ noemen.

Maar er zijn toch meer soorten foute mannen?
Mannen die hun foutheid en egoïsme niet onder stoelen of banken schuiven vind ik ook niet echt fout. Die laten de vrouw de keus. Weer andere mannen zijn ook niet fout maar gewoon ‘fucked up’, ze drinken te vaak te veel of hebben andere destructieve gewoonten, gedragen zich agressief of vervelend, misbruiken hun partners, gaan vreemd en zijn niet bereid te veranderen. De signalen van fucked up mannen zijn relatief makkelijk te herkennen als je niet verblind bent door verliefdheid en bereid bent te leren van fouten. Hier een artikel over typen die maar beter kunt vermijden.

De hamvraag: wat kun je als vrouw doen om foute, manipulatieve mannen te vermijden?
Allereerst is het goed te erkennen dat de foute man vooral een spook is uit je eigen fantasie. Je kunt niet alleen de man de schuld geven. Dan onderschat je je eigen macht. Je creëert de foute man in zekere zin zelf, in samenspel met iemand die graag hetzelfde spel speelt. En je weet het heus wanneer je meedoet in een gezamenlijk fantasiespelletje. Als je dat niet bevalt, snap out of it. De kans is echter dat je het wel leuk vindt.

Dat is iets te makkelijk, er zijn toch wel signalen waar je op kunt letten?
Het probleem is dat we gehecht zijn aan de fantasie van de spannende man. In the heat of the moment geven we ons daar graag aan toe. We willen alleen de kater achteraf niet. Er zijn genoeg signalen om te zien of iemand een spelletje speelt of oprecht is geïnteresseerd. Mensen bij wie het om het tijdelijk ‘fantasiespel’ gaat, zijn niet geneigd te investeren in jouw dagelijkse leven, die willen het spel in stand houden, en voelen niet een drang om jouw wereld daarbuiten, zoals vrienden, familie, collega’s, te leren kennen. Ook het vermijden van toekomstplannen is een teken aan de wand. Wil je weten of iemand oprecht is, wees niet te bescheiden om gevoelige vragen te stellen, over zijn relatieverleden of diepere verlangens bijvoorbeeld. Misschien niet leuk, waarschijnlijk wel verduidelijkend. Vermijdende of vage antwoorden kunnen een teken zijn dat de interesse niet diep gaat.

Waarom spreken we vaker van foute mannen dan foute vrouwen?
Vrouwen en mannen hebben iets andere verlangens als het gaat om de liefde. Voor de meeste vrouwen is seks iets wat ze heel gemakkelijk krijgen, mannen moeten daar over het algemeen veel meer moeite voor doen. Dat geeft andere prioriteiten. Vrouwen hebben meer behoefte aan iemand die deugt op de lange termijn. Mannen ook, maar ze zullen de kans op seks met een aantrekkelijke vrouw niet snel laten schieten. Zij zien het vrouwelijke equivalent van de foute man eerder als een welkome kans. En omdat mannen seks makkelijker loskoppelen van intimiteit, laten ze zich sneller verleiden tot een avondje plezier zonder gevolgen. En hoe meer keuze aan vrouwen de desbetreffende man hierin heeft, hoe minder snel hij zich exclusief zal binden aan één vrouw. Foute mannen zijn fout, omdat ze bij veel vrouwen het gevoel oproepen dat zij een boot zijn die je niet wilt missen. Hij is niet exclusief. Veel vrouwen herkennen het bijtijds wanneer het de man alleen om de seks of spanning te doen is, maar bij foute mannen willen ze die gok nemen.

Heb je tot slot nog een algemeen liefdesadvies?
Leven en liefde is niet zonder risico’s. En het is goed en nodig om die af en toe te nemen. Zeker op liefdesgebied. Soms lijkt iemand fouter dan ie is, soms is het andersom. Als je maar leert van je ervaringen. Als je vaak wordt teleurgesteld door foute mannen is dat een teken aan de wand dat dat je ofwel iets meer geduld moet hebben en waarschijnlijk meer op je intuïtie moet vertrouwen. Vaak weet je het als iets te mooi lijkt om waar te zijn, maar wil je het niet weten. Intuïtie is belangrijk. Twijfel je aan jezelf? Vraag het vrienden en vriendinnen, soms zien zij veel duidelijker wat jij niet wilt zien. Als je iets niet vertrouwt doe het dan rustig aan, en laat je niet onder druk zetten. Doe geen dingen waar je niet achterstaat, alleen om een ander te pleasen of bij je te houden. Iemand gaat daardoor echt niet meer van je houden.