Welkom op het weblog van psycholoog Marcelino Lopez, mede-eigenaar van RelatieKlik en Knuz, tekstschrijver en zelfstandig coach te Amsterdam.
Dit blog is een klankbord voor onze gratis
relatiesites RelatieKlik en Knuz: een ideaal medium om mijn kronkels en nieuws over relaties, dating en psychologie te delen.
Over Marcelino
FAQ
De schemerzone tussen liegen en waarheid spreken
Pinokkio’s belangrijkste kenmerk is dat zijn neus groeit wanneer hij liegt. Dit sprookje is niet ver van de werkelijkheid voor moderne neuropsychologen: ook zij kunnen fysieke veranderingen waarnemen wanneer iemand zich op een leugentje verlaat. De hersenen laten dan meer activiteit zien dan wanneer iemand de waarheid vertelt. Liegen vraagt om meer mentale controle en inhibitie. Ook kost liegen meer tijd dan waarheidsspreken.
Betekent dit dat vreemdgangers, dieven, oplichters en andere beroepsleugenaars tot een uitstervend ras zullen behoren?
Neen, wees gerust als jij tot het type behoort dat afhankelijk is van leugentjes: hoe meer je liegt, hoe makkelijker en natuurlijker het wordt. Gewoon oefenen dus. You can fake it, until you make it! De ‘werkelijkheid’ is voor onze hersenen een behoorlijk wendbaar ding.
En dat is ook het gevaar, voor je het weet geloof je in het gevaarlijke regenboog-complot!
Zie ook het artikel: Een leugentje om bestwil, mag dat?
Bijbellezen, kersen plukken en homo’s aftuigen: your ticket to Hell
Psychologisch woordenboek: cherry picking
Cherry picking (kersen plukken) is een wetenschappelijke term die staat voor het selectief omgaan met de feiten om je punt te maken. Je plukt de rijpe kersen die goed smaken, en laat de rest zitten. Prima als het om kersenjam gaat, niet wanneer het belangrijke kwesties betreft die ons welzijn beïnvloeden. Vaak hebben kersenplukkers niet eens door dat ze feiten negeren die niet stroken met eigen verwachtingen en vooroordelen.
Wetenschappers erkennen hoe gemakkelijk we onszelf voor de gek houden en zijn hierom getraind kritisch te kijken naar hun eigen onderzoeksresultaten en mogelijke verklaringen daarvoor. Zelfs al haalt dat hun onderzoek onderuit. Dit gedrag wordt aangemoedigd in wetenschappelijke kringen, en terecht. Elk gepubliceerd wetenschappelijk onderzoek heeft dan ook een discussiestuk waarin de onderzoekers proberen de resultaten op alternatieve manier te verklaren, en komen met suggesties hoe dat te onderzoeken. Dat geeft uiteindelijk de meeste kans om uit te vinden hoe iets echt in elkaar zit.
Als persoonlijke belangen boven de onpersoonlijke werkelijkheid gaan dan is cherry picking dé meestgebruikte methode. Zo zullen sommige ‘global warming’-sceptici claimen dat systematisch opwarming van de aarde wel verzonnen moet zijn omdat de extreem lage temperatuur van afgelopen winter dat ‘overtuigend bewijst’. De mensen die er echt verstand van hebben, de klimatologen, laten heel overtuigend een ander, groter plaatje zien. Homeopaten doen vaak hetzelfde om te bewijzen dat hun suikerpillen werken. Ze komen altijd met dezelfde (slecht uitgevoerde) onderzoeken om homeopathie legitiem te maken, ze negeren de (overweldigende) rest. De angst voor inenten is ook te verklaren door het kiezen van kersen. Voor een eerlijk verhaal, moet je alle beschikbare feiten op tafel gooien. Ook als ze met elkaar in strijd zijn. Daar kun je tenminste iets van leren.
Heilige boeken worden ook vaak zeer selectief geciteerd (grappig filmpje hier). Barbaarse geboden over – pak ‘m beet – het stenigen of martelen van brutale kinderen, schuinsmarcheerders, vrouwen die maagd hadden moeten zijn, homo’s en ongelovigen worden – goddank?- genegeerd, alles wat oké klinkt wordt aanbeden. Ik verzin het niet zelf. ‘Het was een andere tijd, je moet het in context lezen, ‘sputteren sommige gelovigen dan tegen, terwijl ze tegelijkertijd geloven dat hun Magische Boek een tijdloze, universeel geldige waarheid bevat.
Soms heeft cherry picking iets heel ironisch. Wat te denken van deze nare homofoob die de bloederige anti-homo aftuigactie van zijn vrienden rechtvaardigt met een passage uit de bijbel die hij trots op zijn arm heeft getatoeëerd.
Vrij vertaald staat er: ‘U zult niet met een man liggen zoals u met een vrouw ligt, want dat is een zonde.’ (Leviticus 18:22.)
De ironie is dat hetzelfde boek – een hoofdstukje later – ondubbelzinnig zegt dat tatoeages ook zondig zijn. Heeft deze vrome man zijn bijbeltje niet uitgelezen?
Vrij vertaald staat er in Leviticus 19:28:
‘U zult geen sneeën of tekens op uw lichaam maken, want ik ben de Heer.’
Gij zijt gewaarschuwd: cherry picking kan zorgen dat je in het Hellevuur belandt! Of dat je de Hel op aarde creëert.
Communiquette: de kracht van ‘stop’ en ‘sorry’
Het oppotten van heftige emoties is allesbehalve gezond. Als je effectiever leert communiceren en eerdergenoemde valkuilen zoveel mogelijk vermijdt dan zul je minder snel het gevoel hebben dat je gevoelens moet inhouden, of dat er een tijdbom zal afgaan. Maar hoe goed een relatie ook is, soms gaat het gewoon mis. En een goede ruzie op zijn tijd is prima, soms zelf nodig.
Uit onderzoek blijkt dat de hoeveelheid ruzie die partners hebben geen voorspeller is van hoe goed of duurzaam een relatie is, de manier waarop mensen het onderling weten op te lossen wel.
Hoewel onderstaande ‘geboden’ op alle relaties toe te passen zijn, zijn ze vooral belangrijk binnen intieme partnerrelaties. Uit onderzoek blijkt ook dat partners die elkaar adempauzes geven en niet bang zijn omwille van de harmonie hun gelijk op te willen geven een betere kans hebben om bij elkaar te blijven dan stellen die de koude oorlog proberen vol te houden. Ook hadden eerstgenoemden minder last van gezondheidsproblemen. De spanning eist duidelijk zijn tol op zowel de relatie als op het eigen functioneren.
Wanneer stellen elkaar geen mogelijkheid geven om te ontspannen, en er geen ontsnappen aan de dreigende sfeer bestaat dan geeft dat serieuze relatieschade. Veel mannen van wie verweten wordt dat het ze ‘geen bal interesseert’ of dat ze ‘koud, kil en afstandelijk’ laten bij nadere beschouwing een heel ander plaatje zien als je hun hartslag meet. Hun ‘afgestompte’ houding – of de ‘muur’ die ze hebben opgebouwd – is een heel logische reactie op de schijnbaar niet aflatende dreiging die ze voelen binnen de relatie. Bij stellen die hun problemen niet weten op te lossen en geen veilige, rustmomenten inbouwen is de ‘kille muur’ vaak het enige toevluchtsoord.
Twee herstelmechanismen kunnen de schade van ruzies beperken en teniet doen:
‘Het spijt me…’
Wat veel partners als een nederlaag zien, zien de meeste relatietherapeuten als een triomf: een -enigszins oprecht opgebracht – excuses en erkenning voor het eigen aandeel in de ruzie of conflict. Dit zorgt vaak voor de ommekeer. Misschien niet direct, maar uiteindelijk wel. Voel je daarom niet te groot om je excuses aan te bieden. Het is eerder een kracht dan een zwaktebod. Uiteraard moet het niet als een truc of conflict-vermijdend instrument worden ingezet, zoals wanneer je niet durft te zeggen wat je van elkaar verwacht. Want dan houdt het juist de conflicten op de lange termijn in stand.
Time-out
Als jij en je partner vaak explosieve, schadelijke of vernederende ruzies hebben, die snel escaleren dan kan het wel eens van essentieel belang zijn dat jullie leren om dit kunstmatig en geforceerd af te breken. Een fysieke scheiding is vaak het enige dat werkt. Een andere kamer, even naar buiten, sporten. Het is belangrijk om van tevoren – als er pais en vree heerst – concreet af te spreken wie zich waar terugtrekt voor een adempauze of time-out. Klinkt logisch om degene met de meeste zelfbeheersing te laten vertrekken. Afspreken is heel belangrijk, want als de emoties hoog oplopen is het heel makkelijk je te laten verleiden door verdergaande saboterende of beschadigende uitspraken. Door duidelijke afspraken te maken heb je een kans om de schade van dit destructieve aspect in jullie relatie te beperken.
Dit artikel is onderdeel van deel 4 van de cursus ‘Communiceren kun je leren’.
Psychische klachten online aanpakken, werkt dat?
Veel mensen associëren psychologische hulpverlening nog steeds met een sofa en een oudere, wijze therapeut die zijn cliënt vriendelijk, maar indringend aankijkt. Anderen denken eerder aan een klinische omgeving waar de cliënt met een bakkie koffie uit de automaat zijn klachten bespreekt. Welkom in de 21ste eeuw. Tegenwoordig is er de mogelijkheid om psychische klachten – zoals somberheid, overmatige stress, eetproblemen, angsten en trauma – thuis in je eigen omgeving aan te pakken. Met een laptop op schoot. Een psycholoog aan de andere kant van het scherm begeleidt je.
Hoe werkt dat precies? En werkt het überhaupt wel? Janneke Broeksteeg (34) weet er alles van. Zij ontwikkelt online behandelingen bij Interapy.nl en behandelt zowel cliënten vanachter haar beeldscherm als in de psychologenpraktijk waar zij werkzaam is.
Wat is internettherapie precies?
“Internettherapie is een verzamelnaam voor verschillende vormen van therapie die via internet aangeboden worden. Er zijn de laatste jaren veel sites bijgekomen die zich richten op psychische problematiek. Het is lastig om door de bomen het bos te zien. De therapieën verschillen onder andere in de intensiteit van het contact met de behandelaar. Zo zijn er internettherapieprogramma’s waarbij je zelfstandig therapie volgt – je kunt het vergelijken met het lezen van een zelfhulpboek. Er zijn programma’s waarbij je kunt mailen, chatten of bellen met je behandelaar en er is internettherapie waarbij er veel en intensief contact met de behandelaar is. Deze laatste vorm lijkt nog het meest op face-to-face therapie, behalve dan dat cliënt en behandelaar communiceren via internet en elkaar dus niet zien.”
Hoe kan het dat internettherapie even goed werkt als behandelingen waarbij je je therapeut ziet?
“Er is veel onderzoek gedaan naar de werkzaamheid van internettherapie. Het blijkt dat therapeut en client bij internettherapie net zo’n goede band met elkaar opbouwen als bij face-to-face therapie. Cliënten beoordelen het contact met hun internettherapeut over het algemeen als heel persoonlijk. Wat wel aardig is, is dat cliënten soms na afloop van een therapie tegen mij zeggen dat ze toen ze begonnen eigenlijk een beetje sceptisch waren, en dat ze tijdens de therapie ervaren dat het veel persoonlijker is dan ze aanvankelijk dachten. Volgens mij zou het wel eens zo kunnen zijn dat je bepaalde onderwerpen zelfs eerder “vertelt” als je een therapeut niet ziet – bijvoorbeeld als het gaat over onderwerpen waar iemand zich voor schaamt, of waarover iemand zich schuldig voelt. De drempel om hulp te gaan zoeken is via internet denk ik lager.”
Is het niet raar dat je iemand niet ziet?
“Ik vind van niet. Mijn ervaring is dat het eigenlijk altijd lukt om een prettig contact met iemand op te bouwen. Het vraagt natuurlijk wel dat je als behandelaar een nauwkeurige lezer wordt en dat je zorgvuldig formuleert, maar ja dat laatste dat doe ik in face to face therapie ook.”
Kun je kort de voor- en nadelen afzetten tegen normale therapie?
“Ik denk dat internettherapie niet voor iedereen geschikt is. Soms is het nodig om iemand te zien in therapie – bijvoorbeeld als de klachten heel ernstig zijn, of als iemand zelf niet goed kan inschatten hoe ernstig zijn eigen situatie is. Denk bijvoorbeeld aan iemand die last heeft van een psychose of van manische klachten.”
En de voordelen?
“Wat veel mensen prettig vinden aan internettherapie is dat je het op je eigen tijd en vanuit huis kunt doen. Dat geeft een hoop vrijheid. Fijn is ook dat alles wat je schrijft – en alles wat je behandelaar schrijft – bewaard blijft. Je kunt teruglezen wat er de vorige keer gezegd is, een gesprek daarentegen is voorbij zodra je de kamer verlaat. Ik hoor vaak van mensen dat ze na afloop de hele therapie geprint hebben. Als het dan eens tegen zit kunnen ze teruglezen wat eerder geholpen heeft.”
Zijn er mensen die je eerder face-to-face dan wel internetherapie zou aanraden?
“Afgezien van dat internettherapie niet voor alle klachten geschikt is denk ik dat het eigenlijk vooral van iemands persoonlijke voorkeur afhangt. Vind je het prettig om thuis aan je problemen te werken, of ben je iemand die graag iemand tegenover zich heeft?”
Bij welke klachten is het effectief?
“Bij Interapy hebben we op dit moment behandelingen voor depressie, burn-out en overspanningsklachten, voor traumaklachten, eetproblemen zoals boulimia en eetbuistoornis, rouwverwerking, paniekklachten, en er is een behandeling speciaal voor jongeren die een nare seksuele gebeurtenis meegemaakt hebben. Momenteel wordt er hard gewerkt aan het ontwikkelen van een behandeling voor mensen met slaapproblemen.”
Kun je kort uitleggen hoe zo’n protocol tot stand komt?
“Het ontwikkelen van een internettherapie-protocol is een intensief proces dat veel tijd kost. We ontwikkelen een nieuw protocol met een team van specialisten. Zo’n team bestaat uit ICT-ers, psychologen, en internettherapie-experts. We nemen als basis voor een nieuw protocol therapeutische interventies uit face to face therapie waarvan bekend is dat die goed werken. Die interventies vertalen we als het ware naar internettherapie. Dat betekent onder andere dat we nadenken over mooie schermen waarop cliënten opdrachten kunnen maken. Een voorbeeld: als je meer informatie wilt over de momenten waarop iemand zich gespannen voelt dan heeft het zin om dat een tijdje zo precies mogelijk bij te houden wanneer die spanning zich voordoet. In welke situaties stijgt de spanning en hoe gespannen voelt iemand zich op zo’n moment? Je kunt voor een internettherapie mooie schermen bedenken die het makkelijker maken om dat bij te houden en die de resultaten van het bijhouden bijvoorbeeld in een grafiek zetten waardoor je een duidelijk beeld krijgt van hoe spanning zich ontwikkelt.”
Wat vind je leuker om te doen, behandelen via internet of in je praktijk?
“Moeilijke vraag. Ik vind het allebei ontzettend leuk om te doen. Ik geloof dat ik juist de combinatie erg leuk vind. Als er veel aan de hand is met iemand dan kan het goed werken om internettherapie en face-to-face therapie te combineren. Ik merk dat dat goed werkt, het is een efficiënte manier om klachten aan te pakken. Het is intensief, maar je bent er sneller weer vanaf.”
Meer lezen over internettherapie? Klik hier.
Hij lacht naar me!
Een specifiek voorbeeld van pareidolie is het zien van gezichten in… eh… niet-gezichten.
Hier kun je er 50 meer zien.
Valentijnsdag: vier je onafhankelijkheid!
Ik las dat sommige singles extra ongelukkig worden op Valentijnsdag. Ze worden er dan bruut op gewezen dat er niemand is om het mee te vieren. Er wordt de laatste dagen volgens Vicky Larson veel gegoogled op trieste woordcombinaties als: ‘valentijn’ + ‘alleen’ of ‘gescheiden’.
Ben jij ook vrijgezel en ongelukkig? Je hebt geluk, ik ben in een liefdevolle bui vandaag. Laat mij je herinneren waarom je ook wel eens blij mag zijn met je alleenstaande status.
1. Geen relatie hebben betekent ook dat je NIET in een slechte relatie zit
Hiep hoi, hier mag je niet te licht over denken. Heel veel mensen zitten in onbevredigende, nare, of zelfs destructieve relaties. Jij niet. Ook ben je niet uitgehuwelijkt! Gefeliciteerd!
Vind je een nare relatie beter dan helemaal geen relatie? Oei, dan raad ik je aan jouw bevoorrechte situatie creatief en positief te herinterpreteren. Even wat statistiek met de natte vinger. Er zijn drie types gesettelde relatie-hebbenden: the lucky few die gelukkig zijn in de liefde, een meerderheid die gewoon blij is iemand te hebben, en de rest met een slechte of vervelende relatie en daar in blijft hangen uit angst voor alleen-zijn. De mensen met een ‘perfect’ liefdesleven zijn jaloeziewekkend, maar ook verreweg in de minderheid. Jij hebt nog kans daartoe te behoren.
2. Alleenstaand? Je bent niet alleen
James Blunt en Shakira zijn ook vrijgezel! Kortom, je bent in goed gezelschap. Als je alleen maar met gesettelde mensen omgaat, kan het confronterend – ja, zelfs eng – zijn, als al je vrienden monomaan bezig zijn met hun nieuwe liefdeshok, zwangerschap of kroost. Je doet even niet mee. Het geeft sommige mensen het gevoel buiten de boot te vallen. Bedenk: de vriendengroep is klein, de wereld groot. Het is prettig om met mensen om te gaan die in dezelfde herkenbare fase zitten, investeer daarom ook wat meer in andere mensen en activiteiten. Dat biedt een gezond tegenwicht voor de kleine wereld van de gesettelden.
Als je single bent heb je trouwens de tijd mee. Het wordt namelijk steeds normaler single te zijn. Volgens het CBS zijn er nu 2,6 miljoen singles in Nederland, in de komende tien jaar verwachten ze er nog een miljoen bij.
3. Single-zijn is de beste manier om jezelf te ontwikkelen
We hebben weerstand tegen single-zijn omdat we lui zijn en naar zekerheid hunkeren. Het voelt daarom als armoe om geen verkering te hebben. Leuk of niet, de werkelijkheid is dat singles noodgedwongen aan zelfontwikkeling moeten doen. Inkakken is geen optie. Singles moeten hun libido en frustrerende momenten van eenzaamheid omzetten in daden. Ze moeten er op uit om gezelligheid op te zoeken en zijn daarom vaak actiever, socialer, creatiever, beweeglijker, experimenteler en leergieriger. Ik snap het als je jaloers bent op het comfort van je gesettelde vrienden, maar dat komt omdat je lui bent!
4. Wat jij als ‘gebrek aan liefde’ ziet, is ‘vrijheid’
Ik zeg het vaker: we interpreteren ons leven niet per se naar waarheid. We zijn getraind om ons te focussen op wat we missen. Hoewel ik behoorlijk wat mensen ken die het prima met zichzelf kunnen vinden (zonder tegen zichzelf te liegen) hebben veel mensen een angst en grote weerstand voor alleen-zijn. Ik veroordeel dat niet, maar dat is natuurlijk de echte armoe.
Geniet daarom vandaag maar wat meer van je vrijheid. Voor je het weet moet je volgend jaar nog verplicht uit eten of zo. Brrr!
De menselijke kameleon
Liu Bolin is een Chinese kunstenaar die zichzelf laat weg schilderen. Hij is de enige menselijke kameleon die mij bekend is. Zie je hem?
Voor meer foto’s check het artikeltje op Welingelichte kringen of deze fotoserie.
Communiquette: zet de ander niet onder druk omdat jij onzeker bent
Mensen die twijfelen aan wat de ander voor ze voelt kunnen de niet constructieve behoefte hebben om het daar constant over te willen hebben. Vooral in de amoureuze sfeer kan dit een probleem worden. Hoe onzekerder je over jullie ‘ding’ bent hoe meer je de neiging zult hebben bevestiging bij de ander te zoeken en antwoorden wilt op vragen als:
Waarom belt ze niet eerder? Waarom deed hij zo aardig tegen zijn ex? Waarom kijkt ze vermoeid?
Als je onzeker bent kun je makkelijk de neiging hebben om dingen persoonlijk te nemen die misschien helemaal niet zo persoonlijk zijn. We hebben allemaal af en toe bevestiging nodig, maar ga er niet om leuren. Iemand met de klok der regelmaat verwijten maken als ‘ik kan jou niet vertrouwen’ of ‘je staat niet echt open’ hebben vaak weinig baat. Je kweekt er niet meer vertrouwen of openheid mee. Je zet iemand alleen onder druk. En dat is soms nodig en geoorloofd, maar maak het tot een gewoonte en je jaagt de ander weg.
Als jij iemand bent die veel bevestiging nodig heeft en daar regelmatig om vraagt dan zul je inmiddels misschien doorhebben dat je nooit genoeg bevestiging kunt krijgen. Het kan integendeel een soort ‘verslaving’ worden. Door onophoudelijk bevestiging te zoeken voor je onzekerheid tot gewoonte te maken doe je twee dingen die je niet zullen helpen:
- Je maakt jezelf met deze gewoonte alleen maar afhankelijker van wat de ander van jou vindt. je traint jezelf daarin door steeds gehoor te geven aan je drang om iets geruststellends te horen. Hierdoor neemt je onzekerheid eerder toe dan af waardoor je nog meer behoefte krijgt geruststelling te vragen.
-Je maakt jezelf minder aantrekkelijk door de ander constant om bevestiging te vragen, en hierdoor kan je onzekerheid ook toenemen (waardoor je ook meer behoefte krijg tot bevestiging).
Hoewel je dit waarschijnlijk allemaal wel weet kan het moeilijk zijn jezelf in te houden als je weer eens in een bui van jaloezie of onzekerheid terechtkomt. Beschouw het als een verslaving waar je vanaf moet. Spreek met jezelf af dat je de druk doseert en de ander niet continu belast met jouw angsten en onzekerheden. Bewaar het voor als het moment daar is en er een goede opening voor is.
Als je wilt dat iemand jou waardeert, serieus neemt of lief vindt, geef die ander daar dan ook de ruimte voor.
Dit artikel is onderdeel van deel 4 van de cursus ‘Communiceren kun je leren’.
Een flater slaan is leerzaam (maar ook te vermijden)
Sommige mensen – veel ballen, dito zelfvertrouwen – houden van uitdagingen. Je kent ze wel. Hun baas vraagt ze op een drukbezocht congres een presentatie te geven over een onderwerp waar ze niet in thuis zijn en ze bijten zich er maar al te graag in vast. Als je bent zoals de meesten dan vind je het gewoon eng en vermijd je het liever. Waarom?
Nogal wiedes, als je ergens geen ervaring mee hebt dan is de kans om fouten te maken groot. En fouten maken voor een groot publiek voelt gewoon naar.
Is er iets aan deze weerstand te doen? Kun jij ook worden zoals mevrouw Alles-is-een-uitdaging of meneer Ik-zie-het-als-een-leermomentje?
Volgens een mevrouw van Psychology Today wel. Haar drievoudige advies in het kort:
1. Geef jezelf toestemming om een flater te slaan, want dan maak je minder fouten.
2. Wees niet bang hulp te vragen.
3. Vergelijk jezelf niet met anderen, vergelijk jezelf met jezelf-gisteren. Als je beter wilt worden focus je dan op vooruitgang, niet op perfectie.
Tja, zou het? Ik zou het mijn baas lekker zelf laten doen.